Geographical Space

fa نقش سازماندهی معنایی و خوانایی در کیفیت ادراکی منظر (مطالعه تطبیقی در پارک‌های ملت زنجان و سنندج) The Role of Semantic Organization and Readability in the Perceptual Quality of Landscape: A Comparative Study of Mellat Parks in Zanjan and Sanandaj تخصصي Special پژوهشي Research در دهه‌های اخیر، مطالعات معماری منظر به سوی درک تجربه‌محور و نشانه‌شناختی فضا گرایش یافته‌اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر سازماندهی معنایی منظر بر کیفیت ادراکی پارک‌های شهری و نقش میانجی خوانایی منظر و تعدیل‌گر بافت فرهنگی (ترک و کرد) طراحی شده است. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد کمّی بوده و داده‌ها از طریق پرسشنامه ۳۳ گویه‌ای لیکرت از ۳۶۰ کاربر دو پارک ملت در زنجان و سنندج جمع‌آوری شد. تحلیل داده‌ها با استفاده از مدل‌یابی معادلات ساختاری (SEM) و تحلیل عاملی تأییدی (CFA) انجام شد. نتایج مدل‌یابی نشان داد که سازماندهی معنایی منظر بر خوانایی منظر تأثیر مثبت و قوی دارد (β = 0/68, p < 0/01) و خوانایی نیز کیفیت ادراکی را به‌طور معناداری افزایش می‌دهد (β = 0/57, p < 0/01). اثر غیرمستقیم سازماندهی معنایی از طریق خوانایی بر کیفیت ادراکی برابر با 33/0 (با بازه اطمینان 95%: 24/0 تا 42/0) و معنادار بود. تحلیل چندگروهی نشان داد که بافت فرهنگی مسیرها را تعدیل می‌کند؛ به‌گونه‌ای که در نمونه مورد مطالعه، کاربران پارک ملت زنجان (با غلبه جمعیت ترک) مسیر سازماندهی معنایی به خوانایی را قوی‌تر تجربه می‌کنند (β = 0/72) و کاربران پارک ملت سنندج (با غلبه جمعیت کرد) مسیر خوانایی به کیفیت ادراکی را قوی‌تر نشان می‌دهند (β = 0/64). این یافته‌ها نقش میانجی‌گری خوانایی و تعدیل‌گری فرهنگ را تأیید کرده و چارچوبی عملیاتی برای طراحی پارک‌های شهری حساس به بافت فرهنگی ارائه می‌دهند.   In recent decades, landscape architecture studies have tended toward an experience-oriented and semiotic understanding of space. The present study was designed to investigate the effect of the semantic organization of landscape on the perceptual quality of urban parks, along with the mediating role of landscape readability and the moderating role of cultural context (Turk and Kurd). The research method was descriptive-analytical with a quantitative approach, and data were collected through a 33-item Likert-scale questionnaire from 360 users of Mellat Parks in Zanjan and Sanandaj. Data analysis was conducted using Structural Equation Modeling (SEM) and Confirmatory Factor Analysis (CFA). The modeling results indicated that the semantic organization of landscape has a strong positive effect on landscape readability (β = 0/68, p < 0/01), and readability significantly enhances perceptual quality (β = 0/57, p < 0.01). The indirect effect of semantic organization on perceptual quality through readability was 0/33 (with a 95% confidence interval: 0/24 to 0/42), which was significant. Multi-group analysis revealed that cultural context moderates these paths; specifically, in the studied sample, users of Mellat Park in Zanjan (with a predominantly Turkish population) experienced a stronger path from semantic organization to readability (β = 0/72), whereas users of Mellat Park in Sanandaj (with a predominantly Kurdish population) demonstrated a stronger path from readability to perceptual quality (β = 0/64). These findings confirm the mediating role of readability and the moderating role of culture, and provide an operational framework for designing urban parks that are sensitive to cultural context. سازماندهی معنایی, خوانایی منظر, کیفیت ادراکی, بافت فرهنگی, پارک‌های شهری Semantic Organization, Landscape Readability, Perceptual Quality, Cultural Context, Urban Parks 97 124 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3950-3&slc_lang=fa&sid=1 Solmaz Ahmadi Barough سولماز احمدی باروق so.ahmadi@pnu.ac.ir 100319475328460024167 100319475328460024167 Yes Payame Noor University دانشگاه پیام نور