fa ارزیابی نقش محیط شهری در بهبود سلامت روان و تاب‌آوری دانش‌آموزان پس از بحران‌های اجتماعی تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">در سال‌های اخیر، گسترش و پیچیدگی بحران‌های اجتماعی موجب شده است که توجه پژوهشگران از رویکردهای صرفاً فردمحور سلامت روان، به سمت نقش عوامل محیطی و زمینه‌ای، به‌ویژه محیط شهری معطوف شود. در این میان، کیفیت محیط شهری به‌عنوان یکی از تعیین‌کننده‌های مهم سلامت روان و تاب‌آوری دانش‌آموزان شناخته می‌شود و می‌تواند در فرآیند سازگاری آنان پس از تجربه بحران‌های اجتماعی نقش اساسی ایفا کند. هدف این پژوهش، ارزیابی نقش محیط شهری در بهبود سلامت روان و تاب‌آوری دانش‌آموزان پس از بحران‌های اجتماعی است</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">.</span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش اجرا، توصیفی-پیمایشی است. جامعه آماری شامل دانش‌آموزان مقطع متوسطه بوده و </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">۲۵۰</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> نفر از آنان به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته گردآوری شد که روایی آن از طریق روایی محتوایی و پایایی آن با استفاده از آلفای کرونباخ (</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">۰.۸۷) </span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">تأیید گردید. برای تحلیل داده‌ها از آمار توصیفی، آزمون همبستگی اسپیرمن و رگرسیون خطی چندمتغیره در نرم‌افزار</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"> SPSS </span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">نسخه </span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">۲۶</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""> استفاده شد</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt">.</span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">یافته‌های پژوهش نشان داد که بین کیفیت محیط شهری، تاب‌آوری روان‌شناختی و سلامت روان دانش‌آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین نتایج رگرسیون نشان داد که کیفیت محیط شهری هم به‌صورت مستقیم و هم از طریق نقش میانجی تاب‌آوری، بر سلامت روان دانش‌آموزان تأثیرگذار است. در میان مؤلفه‌ها، بعد اجتماعی محیط شهری بیشترین نقش را در تبیین سلامت روان ایفا کرد. در مجموع، مدل پژوهش توانست بخش قابل توجهی از تغییرات سلامت روان دانش‌آموزان را تبیین کند</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">این پژوهش نشان می‌دهد که ارتقای کیفیت محیط شهری، همراه با تقویت تاب‌آوری روان‌شناختی، می‌تواند به‌عنوان یک راهبرد مؤثر در بهبود سلامت روان دانش‌آموزان پس از بحران‌های اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد</span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" style="font-family:" zar="">.</span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:inter-ideograph"><span style="tab-stops:6.25in"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In recent years, the increasing complexity of social crises has shifted researchers&rsquo; attention from purely individual-based approaches to mental health toward the role of environmental and contextual factors, particularly the urban environment. In this regard, urban environmental quality is recognized as a key determinant of students&rsquo; mental health and psychological resilience, playing a crucial role in their adaptation after experiencing social crises. The aim of this study is to evaluate the role of the urban environment in improving mental health and resilience among students following social crises</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">This research is applied in terms of purpose and descriptive-survey in terms of methodology. The statistical population consisted of secondary school students, from which 250 participants were selected using cluster random sampling. Data were collected through a researcher-made questionnaire, whose validity was confirmed via content validity and reliability through Cronbach&rsquo;s alpha (0.87). For data analysis, descriptive statistics, Spearman correlation, and multiple linear regression were conducted using SPSS version 26</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The findings revealed a positive and significant relationship between urban environmental quality, psychological resilience, and students&rsquo; mental health. Regression results further indicated that urban environmental quality has both a direct effect and an indirect effect (through resilience) on students&rsquo; mental health. Among the components, the social dimension of the urban environment had the strongest explanatory power for mental health. Overall, the proposed model explained a considerable proportion of variance in students&rsquo; mental health</span></span><span dir="RTL" lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span><span style="font-size:12.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The study concludes that improving urban environmental quality, along with strengthening psychological resilience, can serve as an effective strategy for enhancing students&rsquo; mental health after social crises.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; محیط شهری, سلامت روان, تاب‌آوری, دانش‌آموزان, بحران‌های اجتماعی. Urban Environment, Mental Health, Resilience, Students, Social Crises. 164 179 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3992-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Dariush Rezaei سید داریوش رضائی Dariush.rezaiy@gmail.com 100319475328460023677 100319475328460023677 Yes Shakiba Kazemi Najafabadi شکیبا کاظمی نجف آبادی kazemi09134826374@gmail.com 100319475328460023678 100319475328460023678 No azin novin آذین نوین Azin.novin69@gmail.com 100319475328460023679 100319475328460023679 No