fa تحلیل فضایی اثرات گردشگری دریایی و ساحلی بر شاخص‌های پایداری مناطق پیرامون (مطالعه موردی: شهرستان چابهار) عمومى General پژوهشي Research تحلیل فضایی اثرات گردشگری دریایی و ساحلی، ابزاری کلیدی برای شناسایی پیامدهای اقتصادی، اجتماعی، کالبدی و زیست‌محیطی این فعالیت‌ها در مناطق پیرامونی و طراحی راهبردهای متوازن توسعه به شمار می‌رود. هدف پژوهش حاضر، تحلیل فضایی اثرات گردشگری دریایی و ساحلی بر شاخص‌های پایداری مناطق پیرامون شهرستان چابهار است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت آمیخته (کمّی-کیفی) است که به روش پیمایشی و با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شده است. گردآوری داده‌ها به دو شیوه اسنادی-کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامه و مشاهده) صورت گرفت. جامعه آماری پژوهش را ساکنان شهرستان چابهار (۲۳۶٬۲۰۰ نفر) تشکیل می‌دهند که حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران ۳۸۴ نفر برآورد شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تی تک‌نمونه‌ای، همبستگی پیرسون و تحلیل عاملی تأییدی در نرم‌افزارهای SPSS و AMOS، از تحلیل فضایی مبتنی بر تصاویر ماهواره‌ای (RS)، سامانه اطلاعات جغرافیایی (ArcGIS) و الگوریتم جنگل تصادفی (Random Forest) برای سنجش توزیع کالبدی خدمات، و از ماتریس ایرانی (نسخه اصلاح‌شده ماتریس لئوپولد) برای ارزیابی اثرات زیست‌محیطی استفاده شد. یافته‌ها نشان داد گردشگری دریایی و ساحلی تأثیر مثبت و معناداری بر رونق اقتصادی (ضریب همبستگی تا ۰٫۶۳۳) و شاخص‌های اجتماعی (میانگین مشارکت ۳٫۸۰) مناطق پیرامون داشته است، اما توسعه کالبدی به‌شدت نامتوازن و متمرکز بر نوار ساحلی بوده است؛ به‌طوری‌که ۹۲ درصد ساخت‌وسازهای عمرانی یک دهه اخیر در فاصله ۵ کیلومتری ساحل رخ داده و ضریب جینی نابرابری دسترسی به ۰٫۶۸ و شاخص موران خودهمبستگی فضایی به ۰٫۸۲ رسیده است؛ در نتیجه ۴۷ روستا از دسترسی مطلوب به خدمات پایه محروم مانده‌اند. ارزیابی زیست‌محیطی نیز میانگین اثر منفی ۱٫۳- را نشان داد که بیانگر ضرورت بازنگری اساسی در سیاست‌های توسعه ساحلی است. بر این اساس، اتخاذ رویکرد عدالت فضایی در تخصیص منابع، ایجاد قطب‌های رشد ثانویه در پهنه‌های داخلی شهرستان و اجرای تمهیدات زیست‌محیطی، برای دستیابی به توسعه پایدار گردشگری دریایی و ساحلی چابهار ضروری است. The spatial analysis of the effects of marine and coastal tourism is a key tool for identifying the economic, social, physical, and environmental consequences of such activities in peripheral areas and for designing balanced development strategies. This study aims to spatially analyze the effects of marine and coastal tourism on sustainability indicators in the areas surrounding Chabahar County, Iran. The research is applied in purpose and mixed (quantitative-qualitative) in nature, conducted through a survey with a descriptive-analytical approach. Data were collected through documentary and field methods (questionnaire and observation). The statistical population consisted of Chabahar residents (236,200 people), with a sample size of 384 determined using Cochran's formula. Data were analyzed using one-sample t-test, Pearson correlation, and confirmatory factor analysis (SPSS, AMOS), spatial analysis based on remote-sensing imagery and ArcGIS combined with a Random Forest algorithm to assess the physical distribution of services, and the modified Leopold (Iranian) matrix to evaluate environmental impacts. Results indicate that marine and coastal tourism has had a significant positive effect on local economic prosperity (correlation coefficients up to 0.633) and social indicators (participation mean = 3.80), while physical development has been highly unbalanced and concentrated along the coastline: 92% of recent construction occurred within 5 km of the shore, the accessibility Gini coefficient reached 0.68, and Moran's I reached 0.82, leaving 47 villages without adequate access to basic services. Environmental assessment revealed an overall negative impact score of -1.3, underscoring the need for fundamental revision of coastal development policy. Adopting a spatial-justice approach to resource allocation, establishing secondary growth poles in the county's inland zones, and implementing environmental mitigation measures are therefore essential for achieving sustainable marine and coastal tourism development in Chabahar. تحلیل فضایی, گردشگری دریایی و ساحلی, شاخص‌های پایداری, عدالت فضایی, شهرستان چابهار. Spatial Analysis, Marine and Coastal Tourism, Sustainability Indicators, Spatial Justice, Chabahar County. 1 16 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4017-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud Erandegani محمود ایرندگانی astaferen2026@gmail.com 100319475328460024095 100319475328460024095 No Hossein Molashahi حسین ملاشاهی h.mollashahi@iau.ac.ir 100319475328460024096 100319475328460024096 Yes Masoumeh Hafez Rezazadeh معصومه حافظ رضازاده rezazadeh2008@gmail.com 100319475328460024097 100319475328460024097 No