Geographical Space

fa تبیین عوامل معمارانه موثر بر ارتقای بهزیستی شغلی کادر درمان(نمونه مودی: بیمارستان‌های شهر تهران) Explaining Architectural Factors Affecting the Promotion of Occupational Well-being of Medical Staff (Case Study: Hospitals in Tehran)‬‬ تخصصي Special پژوهشي Research هدف: بهزیستی شغلی کادر درمان، افزون بر عوامل فردی و سازمانی، تحت تأثیر کیفیت محیط‌های معماری و فضایی محل کار قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف تبیین عوامل معمارانه مؤثر بر ارتقای بهزیستی شغلی کادر درمان و بررسی نقش کیفیت‌های فضایی در سازماندهی و انطباق‌پذیری فضاهای درمانی انجام شده است. روش پژوهش: این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی ـ همبستگی است. جامعه آماری شامل کادر درمان شاغل در شش بیمارستان منتخب شهر تهران بود که از میان آنان ۲۱۴ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه محقق‌ساخته شامل ۳۸ گویه و بر اساس طیف چهاردرجه‌ای لیکرت گردآوری شد. برای تحلیل داده‌ها از آزمون‌های KMO و بارتلت، تحلیل مؤلفه‌های اصلی با چرخش واریماکس، ضریب همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و مدل‌سازی معادلات ساختاری مبتنی بر کوواریانس استفاده شد. همچنین، نقش میانجی متغیرهای تعامل‌پذیری، کنترل‌پذیری، طبیعت‌گرایی و تنوع‌پذیری با استفاده از روش بوت‌استرپینگ بررسی شد. یافته‌ها: نتایج نشان داد میان تمامی متغیرهای پژوهش روابط مثبت و معناداری وجود دارد. در تبیین سازماندهی فضایی، کنترل‌پذیری، تنوع‌پذیری، طبیعت‌گرایی و تعامل‌پذیری به‌ترتیب بیشترین قدرت پیش‌بینی را داشتند. همچنین، تعامل‌پذیری مهم‌ترین پیش‌بین انطباق‌پذیری فضایی بود و مدل مربوط به آن توانست 4/28 درصد از واریانس این متغیر را تبیین کند. بهزیستی شغلی به‌تنهایی حدود 8/13 درصد از تغییرات سازماندهی فضایی و 6/12 درصد از تغییرات انطباق‌پذیری فضایی را تبیین کرد. نتایج مدل‌سازی معادلات ساختاری بیانگر میانجی‌گری کامل کیفیت‌های معمارانه در رابطه میان بهزیستی شغلی و سازماندهی فضایی بود. در این میان، کنترل‌پذیری قوی‌ترین مسیر غیرمستقیم را نشان داد. نتیجه‌گیری: ارتقای بهزیستی شغلی مستلزم توجه هم‌زمان به ابعاد مدیریتی، فردی و معماری محیط کار است. طراحی فضاهای درمانی با تأکید بر امکان کنترل و انتخاب، تنوع و انعطاف‌پذیری فضایی، تقویت تعاملات حرفه‌ای و اجتماعی وگو و سازگار کمک کندعت می‌تواند به شکل‌گیری محیط‌هایی سازمان‌یافته، پاسخگو و سازگار کمک کند و زمینه ارتقای بهزیستی شغلی کادر درمان را فراهم آورد.   Objective: Occupational well-being of medical staff, in addition to individual and organizational factors, is influenced by the quality of architectural and spatial work environments. The present study was conducted with the aim of explaining the architectural factors effective in promoting the occupational well-being of medical staff and investigating the role of spatial qualities in the organization and adaptability of therapeutic spaces. Methods: In terms of purpose, this research is applied, and in terms of method, it is descriptive-correlational. The statistical population consisted of medical staff working in six selected hospitals in Tehran, from among whom 214 individuals were selected through convenience sampling. Data were collected using a researcher-made questionnaire comprising 38 items based on a four-point Likert scale. For data analysis, KMO and Bartlett's tests, principal component analysis with Varimax rotation, Pearson correlation coefficient, multiple regression, and covariance-based structural equation modeling were employed. Furthermore, the mediating role of the variables of interactivity, controllability, naturalism, and variability was examined using the bootstrapping method. Results: The results indicated that there are positive and significant relationships among all research variables. In explaining spatial organization, controllability, variability, naturalism, and interactivity had the greatest predictive power, respectively. Furthermore, interactivity was the most important predictor of spatial adaptability, and its corresponding model was able to explain 28.4% of the variance of this variable. Occupational well-being alone explained approximately 13.8% of the variations in spatial organization and 12.6% of the variations in spatial adaptability. The results of structural equation modeling indicated the complete mediation of architectural qualities in the relationship between occupational well-being and spatial organization. In this regard, controllability demonstrated the strongest indirect path. Conclusion: Promoting occupational well-being necessitates simultaneous attention to the managerial, individual, and architectural dimensions of the work environment. Designing therapeutic spaces with an emphasis on the possibility of control and choice, spatial diversity and flexibility, enhancement of professional and social interactions, and connection with nature can contribute to the formation of organized, responsive, and adaptable environments and provide the ground for promoting the occupational well-being of medical staff.   واژگان کلیدی: طراحی فضای درمانی, بهزیستی, کادر درمان, سازماندهی فضایی, انطباق پذیری فضایی Keywords: Healthcare Space Design, Well-being, Medical Staff, ‪ Spatial Organization , Spatial Adaptability 1 18 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-4022-1&slc_lang=fa&sid=1 Seyed Hossein Yousefianvar سید حسین یوسفی‌انور seyedhossein.yousefianvar@iau.ac.ir 100319475328460024313 100319475328460024313 No Department of Architecture, Sav.C., Islamic Azad University, Saveh, Iran گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران Mohsen Kameli محسن کاملی kameli@iau.ac.ir 100319475328460024314 100319475328460024314 Yes Department of Architecture, Sav.C., Islamic Azad University, Saveh, Iran گروه معماری، واحد ساوه، دانشگاه آزاد اسلامی، ساوه، ایران Saeed Azemati سعید عظمتی Saeed.Azemati@iau.ac.ir 100319475328460024315 100319475328460024315 No Department of Architecture, Et.C, Islamic Azad University, tehran, Iran گروه معماری، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Bahram Saleh-Sedghpour بهرام صالح صدق‌پور sedghpour@srttu.edu 100319475328460024316 100319475328460024316 No Department of Educational Sciences, Faculty of Humanities, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran گروه علوم تربیتی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجائی، تهران، ایران