با توجه به اهمیت حیاتی فراسنج بارش در محیط زیست، شناخت چگونگی تغییرات زمانی و ویژگیهای پنهان موجود در آن میتواند در بهینهسازی طرحهای مدیریت و برنامهریزی محیطی موثر باشد. در پژوهش حاضر تلاش شد تا با بهرهگیری از دادههای اسفزاری در دورهی 1970 تا 2016 روند تغییرات زمانی و چرخههای موجود دربارش ایران آشکارسازی شده و در قالب تحلیل یاختهای مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج بررسیها نشان داد روند تغییرات بارش در 4/81 درصد از مساحت کشور کاهشی بوده است. عوامل به وجود آورندهی این روند کاهشی شامل تغییر در سازوکار و مسیر سامانههای پرفشار سیبری و سامانههای بارشزای مدیترانهای و سودانی بوده است. بررسیها وجود چرخههای سالانه را آشکار نمود که در برخی موارد با یکدیگر همپوشی داشته و در دورههای 1 تا 5، 2 تا 6 و 2 تا 3 ساله رخ دادهاند. تحلیل علل وجودی این چرخه ها، علاوه بر عوامل محلی و سامانههای میان مقیاس عبوری از کشور، اثرگذاری سامانههای کلان مقیاس جوی از جمله نوسانات جنوبی (ENSO)، نوسانات اقیانوس هند (مونسون) و نوسانات دوسالانه (QBO) را ثابت نمود.
(2).jpg)
