پیکرهی سبز تاریخی تهران بهعنوان بخشی از میراث طبیعی و فرهنگی شهر، دربردارندهی لایههایی از هویت جمعی، معناهای مکانی و نظامهای زیستی است که در گذر زمان شکل گرفتهاند. این پیکره، متشکل از باغات تاریخی، فضاهای باز سنتی و محورهای سبز شهری، همواره نقشی کلیدی در تعادل اکولوژیکی و خوانایی منظر تهران ایفا کرده است. بااینحال، گسترش گفتمان توسعهی کالبدی، تغییر کاربری زمین و ضعف نهادهای هماهنگکننده، سبب گسست تدریجی میان ارزشهای زیستمحیطی و منافع اقتصادی در مدیریت شهری شده است. هدف پژوهش حاضر، تحلیل گفتمانهای مؤثر بر پیکرهی سبز تاریخی تهران و تبیین راهبردهای بازسازی گفتمان حفاظتی در چارچوب توسعهی پایدار شهری است. روش پژوهش، کیفی از نوع تحلیل مضمون با رویکرد اکتشافی است. دادهها از طریق مصاحبهی نیمهساختاریافته با ۲۰ نفر از متخصصان و مدیران حوزههای منظر شهری، میراث فرهنگی، محیط زیست و طراحی شهری گردآوری و با نرمافزارNVivo 12 تحلیل شدند. نتایج نشان داد که پیکرهی سبز تاریخی تهران تحت تأثیر پنج گفتمان اصلی قرار دارد: «سیطرهی گفتمان توسعهی کالبدی»، «فقدان گفتمان حفاظتی یکپارچه»، «قابلیتهای هویتآفرین باغات»، «چالشهای ساختاری و حقوقی»، و «راهبردهای صورتبندی گفتمان بدیل». یافتهها حاکی از آن است که گذار از منطق کالبدی به گفتمان اکولوژیک و اجتماعی، مستلزم نهادسازی میانبخشی، تقویت مشارکت محلی، بازآفرینی روایتهای جمعی و بازتعریف ارزش فضایی باغات است.
mohtashamifar A, Bemanian M R, Haghighat bin M. The Historical Green Structure of Tehran within the Framework of Urban Discourse and Sustainable Development. جغرافیایی 2025; 25 (91) : 9 URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-4197-fa.html
محتشمی فر امین، بمانیان محمدرضا، حقیقت بین مهدی. پیکرهی سبز تاریخی تهران در چارچوب گفتمان و توسعهی پایدار شهری. فضای جغرافیایی. 1404; 25 (91) :195-232