چکیده سرزندگی شهری یکی از شاخصهای کلیدی کیفیت فضاهای عمومی است که نقش تعیینکنندهای در ارتقای تعاملات اجتماعی، پویایی فعالیتها و احساس تعلق مکانی شهروندان ایفا میکند. با این حال، سرزندگی در سطح شهر بهصورت یکنواخت توزیع نشده و تابعی از ساختار فضایی، دسترسیها و ویژگیهای مکانی فضاهای عمومی است. هدف این پژوهش، تحلیل فضایی سرزندگی شهری در فضاهای عمومی شهر تبریز و شناسایی الگوی توزیع و تمرکز آن با استفاده از دادههای مکانی است.روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و با رویکرد کمی و مبتنی بر تحلیلهای فضایی انجام شده است. دادههای مورد نیاز از منابع آماری، لایههای مکانی شهری و اطلاعات مربوط به فضاهای عمومی استخراج شد. برای سنجش سرزندگی شهری، مجموعهای از شاخصهای کالبدی، عملکردی و دسترسی انتخاب و پس از استانداردسازی، در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تحلیل شدند. از تکنیکهای تحلیل الگوی فضایی و پهنهبندی برای شناسایی نواحی برخوردار و کمبرخوردار از سرزندگی استفاده شد.یافتههای پژوهش نشان میدهد که سرزندگی شهری در تبریز دارای الگوی فضایی نامتوازن است؛ بهطوری که فضاهای عمومی واقع در بخشهای مرکزی و دارای دسترسی مناسب، از سطوح بالاتری از سرزندگی برخوردارند، در حالی که فضاهای پیرامونی و کمبرخوردار، سرزندگی کمتری را تجربه میکنند. نتایج تحلیلها حاکی از آن است که عواملی چون تراکم فعالیتها، پیوستگی فضایی و دسترسیپذیری نقش مؤثری در شکلگیری این الگو دارند.در جمعبندی میتوان گفت که تحلیل فضایی سرزندگی شهری، ابزاری کارآمد برای شناسایی نابرابریهای فضایی و هدایت برنامهریزی شهری بهسوی ارتقای کیفیت فضاهای عمومی است. نتایج این پژوهش میتواند مبنایی برای تصمیمگیری مدیران شهری در راستای توزیع متعادلتر امکانات و تقویت سرزندگی در سطح شهر تبریز باشد.
خادم فسقندیس فرحناز. تحلیل فضایی سرزندگی شهری در فضاهای عمومی با استفاده از دادههای مکانی (مطالعه موردی: شهر تبریز). فضای جغرافیایی. 1405; 26 (93) :77-105