fa بررسی تأثیر اقدامات آبخیزداری بر‌کاهش سیل خیزی حوضه آبخیزبا کمک مدل ریاضیHEC-HMS (مطالعه موردی: حوضه آبخیز طزرجان یزد) تخصصي Special پژوهشي Research چکیده ارزیابی کمی پروژه‌های آبخیزداری به‌منظور تجزیه و تحلیل اثرات آن‌ها و تصمیم‌گیری صحیح در اجرای بهینه این گونه طرح‌ها، ضروری می‌باشد. این تحقیق با هدف بررسی تأثیر اقدامات آبخیزداری بر سیل‌خیزی درحوضه آبخیز طزرجان صورت گرفته‌است که بدین منظور از مدل HEC-HMS برای مقایسه تغییرات دبی واثر داغاب قبل و بعد از اقدامات استفاده گردید. جهت تعیین تأثیر اقدامات مکانیکی و بیولوژیک، زمان تمرکز و شماره منحنی در شرایط بعد از اجرای اقدامات محاسبه و با اعمال تغییرات ایجاد شده در ورودی‌های مدل اقدام به شبیه‌سازی رفتار سیلاب گردید. مدل با داده‌های مشاهداتی، واسنجی و اعتباریابی گردید و هیدروگراف سیل با دوره بازگشت‌های ۲ تا ۱۰0۰ ساله در وضعیت قبل و بعد از احداث عملیات آبخیزداری شبیه‌سازی گردید. مقادیر دبی اوج برای دو وضعیت قبل و بعد از اقدامات آبخیزداری محاسبه گردید. بر اساس نتایج شبیه‌سازی، تأثیر اقدامات مکانیکی و بیولوژیک و تلفیق آن‌ها بر دبی اوج به طور متوسط 44/6 ، 66/0 و19/7 درصد بوده‌است. از طرفی با افزایش دوره بازگشت سیلاب، تأثیر سازه‌ها بر کاهش دبی اوج کاهش یافته وتأثیر اقدامات بیولوژیک با افزایش دوره‌ بازگشت تا10 سال روند افزایشی داشته، سپس روند کاهشی به خود گرفته‌است. تلفیق اقدامات بیولوژیک و مکانیکی بیشترین تاثیر را روی کاهش دبی اوج داشته-است. Abstract Quantitative assessment of watershed management activities in order to analyze of impact and their improve decision making on the correct implementation of these activities are necessary. This study was evaluated the effect of watershed management activities on flood in the Tezerjan watershed by using the HEC-HMS model.This research done for comparison of discharge variations before and after watershed managementactivities.To determine the effects ofmechanical and biological activities, the computed concentration time, and Curve Number (CN)was evaluated in the field. Validation and calibration were done with observed data, and flood hydrograph was simulated with return periods of 2 till 1000 years before and after the structures operation. Based on the simulation results, the effect of mechanical and biological activities and combinedactivities on reduction of their peak discharges were 6.44%, 0.66% and 7.19%, respectively. On the other hand, by increasing the return period, structure effects on the reduction of peak discharge was decreased.The effect ofbiological activities was more importantonreturn periods till10 years. Combination of mechanical and biological activitieshad most effect on the reduction of peakdischarge. ‌کلید واژه ها: ارزیابی سیل, مدلHEC-HMS , فرایند بارش-رواناب, حوضه آبخیز طزرجان یزد. Keywords: Flood Assessment, Hec-Hms Model, Rainfall-Runoff Process, Tezerjan Watershed. 163 182 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-64&slc_lang=fa&sid=1 نجمه دهقانی فیروزآبادی N.Dehghani1363@gmail.com 10031947532846004699 10031947532846004699 Yes دانش آموخته کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشگاه ازاد اسلامی واحد میبد علی اکبر جمالی 10031947532846004700 10031947532846004700 No استادیاردانشگاه آزاد اسلامی، واحد میبد، دانشکده منابع طبیعی، گروه آبخیزداری، میبد، ایران. محمد حسن زاده نفوتی 10031947532846004701 10031947532846004701 No استادیاردانشگاه آزاد اسلامی، واحد میبد، دانشکده منابع طبیعی، گروه آبخیزداری، میبد، ایران.