fa تحلیل الگوهای فضایی توفان‌های تندری در شمال غرب ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p>یکی از بلایای طبیعی که هر ساله در سراسر جهان خسارات مالی و جانی زیادی ایجاد می‌نماید توفان‌‌های تندری و پدیده‌های ناشی از آن هستند. برای این منظور داده‌های سطح زمین 16 ایستگاه شمال غرب کشور با دوره مشترک آماری22 ساله (2009-1988) از سازمان هواشناسی کشور اخذ شد. سپس کدهای مربوط به توفان‌های تندری شامل کدهای 17، 29 و 91 تا 99 استخراج گردید. از آنجا که شناخت الگوی پدیده‌ها نقش به سزایی در شناسایی رفتار آن در طی زمان و مکان دارد. بنابراین جهت مطالعه الگوی مکانی توفان های تندری از روش تحلیل الگوی خودهمبستگی مکانی و شاخص موران محلی انسلین بهره گرفته شد. نتایج نشان داد که از نظر مکانی بیشینه توفان-های تندری طی دوره مورد مطالعه بر نواحی مرتفع و کوهستانی منطقه منطبق است. در حالی که از نظر زمانی بیشینه توفان‌های تندری در ماه‌های اردیبهشت و خرداد‌ ماه رخ داده است. نتایج حاصل از همبستگی تفکیکی و رگرسیون خطی، نشان داد که از بین عوامل جغرافیایی مانند ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی تأثیر عامل ارتفاع قوی تر از دو عامل دیگر می باشد.</p> <p style="margin-left:2.4pt;">One of the natural disasters that each year around the world provides a great human and financial losses are caused by Thunderstorms and related its phenomena. To investigate the spatial distribution of thunderstorms 16 Stations North West meteorological data with common statistical 22-year period (2009-1988) was taken from the National Weather Service. Then the codes of thunderstorms (17, 29 and 91 to 99) was extracted. Since the identification of phenomena detected a significant role in its behavior over time and space. Therefore, to study the spatial pattern of thunderstorms and analysis of spatial autocorrelation, Anselin Local Moran&#39;s Index was used. The results showed that the maximum area of ​​thunderstorms is adapted to highland areas. While the peak time of thunderstorms in May and June has occurred. The results of partial correlation and linear regression showed that the geographic factors such as altitude, latitude and longitude the influence of height is more powerful than the two other factors.</p> واژگان کلیدی: توفان تندری, تحلیل فضایی, شاخص موران محلی انسلین, کریجینگ, شمال غرب ایران Thunderstorms, Spatial analysis, Anselin Local Moran's Index, Kriging, North West of Iran 63 81 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-583-1&slc_lang=fa&sid=1 masoud jalali مسعود جلالی mjalali@znu.ac.ir 100319475328460014963 100319475328460014963 Yes Zanjan University گروه جغرافیا دانشگاه زنجان. (نویسنده مسئول). vahab kamarian وهاب کمریان vahabkmr@yahoo.com 100319475328460014964 100319475328460014964 No Zanjan University دانش آموخته کارشناسی ارشد اقلیم شناسی سینوپتیک دانشگاه زنجان