fa آشکار‌‌سازی و مطالعه اقلیم شناختی رخدادهای بلاکینگ موثر بر آب و هوای ایران (دوره آماری، 2012-1953) درفصل سرد تخصصي Special پژوهشي Research چکیده رخداد بلاکینگ می‌تواند منجر به خسارات اقتصادی در سطح کلان شده و بر روی سلامت افراد در مقیاس وسیع موثر واقع شود. بلاکینگ از عوارض آب و هوایی عرض‌های میانی است و ایران با توجه به موقعیتش می‌تواند تحت تاثیر این پدیده واقع شود. به منظور آشکار سازی و مطالعه اقلیم شناختی رخدادهای بلاکینگ موثر بر آب و هوای ایران به روش کمی، داده‌های روزانه ارتفاع ژئوپتانسیلی سطح 500 هکتوپاسکال در محدوده N90-0 و E100-W90-، با تفکیک 5/2 درجه برای دوره آماری 2012-1953 از سایتNCEP دریافت شد. بر اساس شاخص آشکار سازی دو بعدی، شرایط رخداد بلاکینگ در محیط نرم افزار MAT LAB برنامه نویسی شد و رخداد های بلاکینگ در کل منطقه با طول عمر 5 روز و بیش‌تر استخراج گردید. سپس رخدادهای موثر بر ایران از رخدادهای کل منطقه تفکیک شد و با به‌کارگیری یک الگوریتم که بر اساس شاخص دو‌بعدی تنظیم شده است، منشاء و موقعیت رخدادهای موثر بر آب و هوای ایران و ویژگی‌های آن از قبیل فراوانی، مرکز، شدت و تداوم آن بررسی و شناسایی شد. نتایج نشان داد، بیش‌ترین فراوانی رخداد بلاکینگ در بازه طول جغرافیایی 10 درجه غربی تا 20 درجه شرقی می‌باشد و ایران منطقه بیشینه ثانوی محسوب می‌شود. مرکز بیش‌تر بلاکینگ‌هایی که آب و هوای ایران را متاثر کرده‌اند، منطقه اسکاندیناوی است. از نظر شدت، بلاکینگ‌های متوسط بیش‌ترین فراوانی را داشته و طول عمر بلاکینگ به طور متوسط 6 روز بوده است. بررسی روند رخدادها هم روند معنی داری را نشان نمی‌دهد. Abstract Blocking event can lead to economic losses at the macro level and be effective on health on a large scale. Blocking is one of the Mid-latitude systems and Iran due to the situation is affected by this phenomenon. In order to investigate the blocking systems affecting the climate of Iran, daily geopotential heights of 500 hPa of grid points within the 0– 90N and 90W–100E windows were extracted from the NCEP reanalysis data for the 1953-2012 period at 2.5 degrees resolution. By using the two dimensional index, the blocking systems were defined within these geopotential data. The whole process was programmed and modeled in the MATLAB environment. In the second step the characteristics of blocking systems such as central location, intensity, spatial structure, and duration were extracted. The results showed that the most frequent occurring place for these systems is the area between 10W to 20E while Iran was the second center for these events. The developing location of the most blockings affecting the climate of Iran is the Scandinavian Peninsula. The medium blockings were frequent and the mean duration of these systems was 6 days. The application of the non-parametric Mann-Kendal test revealed no significant trend of the frequencies of blocking systems over the study period. کلید واژه‌ها: سیستم‌های بلاکینگ, آب و هوای ایران, ویژگی‌های اقلیم شناختی بلاکینگ. Keywords: Blocking Systems, Climate of Iran, Characteristics of Blocking Climatology. 237 256 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-390-1&slc_lang=fa&sid=1 فاطمه درگاهیان E-mail: fatemeh.dargahian@gmail.com 10031947532846005657 10031947532846005657 Yes دانشجوی دکتری اقلیم شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران بهلول علیجانی 10031947532846005658 10031947532846005658 No استاددانشکده علوم جغرافیایی و مدیر قطب علمی تحلیل فضایی مخاطرات محیطی دانشگاه خوارزمی حسین محمدی 10031947532846005659 10031947532846005659 No استاد دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه تهران.