fa پهنه‌بندی آب و هوایی شمال و شمال‌غرب ایران با استفاده از تحلیل عاملی و تحلیل خوشه‌ای تخصصي Special پژوهشي Research چکیده ‌شناخت ویژگی‌های طبیعی هر منطقه‌ای به خصوص ویژگی آب و هوایی، می‌تواند در امر برنامه‌ریزی و آمایش آن سرزمین نقش عمده‌ای ایفا کند. پهنه‌بندی اقلیمی هر منطقه‌ای جهت شناخت توان‌های محیطی و بهره‌برداری از آن‌ها، و در مقابل شناخت محدودیت‌ها و حوادث طبیعی جهت پیش‌بینی و مقابله، ضروری می‌باشد. با توجه به تنوع محیطی، به‌ویژه تنوع آب و هواحاکم بر منطقه شمال و شمال غرب ایران‌، در این پژوهش به پهنه‌بندی اقلیمی این منطقه پرداخته شد. برای این منظور از داده‌های میانگین سالانه 18 مولفه آب و هوایی در 34 ایستگاه سینوپتیک منطقه با دوره آماری مشترک 21 ساله (2005 - 1985) استفاده شده است. روش مورد استفاده برای این مطالعه، روش تحلیل عاملی و تحلیل خوشه‌ای می‌باشد. در تحلیل عاملی با اعمال روش مولفه‌های اصلی، 18 عنصر اقلیمی منطقه در 5 عامل خلاصه شدند. این عوامل به ترتیب اهمیت عبارت از عامل رطوبی‌- ‌بارشی، حرارتی، باد، تندری و گرد‌و‌غبار می‌باشند. این عوامل در مجموع 35/93 درصد رفتار اقلیمی منطقه را تبیین می‌کنند. بعد از تعیین عامل‌ها، با استفاده از روش تحلیل خوشه‌ای ادغام بر اساس روش وارد، و معیار فاصله‌ی اقلیدسی‌، ایستگاه‌های منطقه از نظر ویژگی عامل‌ها گروه‌بندی شده و10 ناحیه اقلیمی در بخش شمال و شمال غرب ایران شناسایی گردید. Abstract Understanding the physical characteristics of any particular regional climate features can play major role in land use planning. Climatic zoning of each region to identify possible environment and to exploit them, and to know the limitations and hazards in order to anticipate, is essential. According to the environmental and religious diversity, of climate on the northern and north-west of Iran, in this study the climatic zoning of the area was carried out. For this purpose, the data from annual average of 18 elements in 34 synoptic stations in the climate region with a common 21-year period (1985-2005) were used. The methods of factor and cluster analyses were used for this study. The factor analysis with principal components method, 18 elements in 5 regional climatic factors were summarized. These factors, in order of importance the factors humidity-precipitation, temperature, wind, thunder and dust. A total of 93.35% of these factors explain the behavior of the local climate. After determining factor, using cluster analysis method based on the integration, and the measure of distance, as well as regional stations were grouped according to the operating characteristics. The station had parallels in a climate group and thus 10 different climatic areas in the North and North-west of Iran were identified. کلید واژه‌ها: طبقه‌بندی اقلیمی, تحلیل عاملی, تحلیل خوشه‌ای, شمال و شمال غرب ایران. Keywords: Climatic Zoning, Factor Analysis, Cluster Analysis, the North and North-West of Iran. 147 161 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-722-18&slc_lang=fa&sid=1 حسین نظم فر Nazmfar@uma.ac.ir 10031947532846005671 10031947532846005671 Yes استادیار دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا اکبر گلدوست 10031947532846005672 10031947532846005672 No دانشجوی دکتری جغرافیا دانشگاه محقق اردبیلی، دانشکده علوم انسانی، گروه جغرافیا