fa بررسی تطبیقی مکان‌یابی مسکن مهر در شهرهای تبریز، مرند و هادی‌شهر تخصصي Special پژوهشي Research چکیده امروزه برای نیل به توسعه و عمران ناحیه‌ای مناسب در هر منطقه‌ای، ارزیابی و تجربه و تحلیل ساختار طبیعی و عوامل انسانی آن منطقه برای استقرار هر کاربری ضروری می‌باشد. طرح مسکن مهر طی 6 سال گذشته در تمامی شهرهای کشورمان، برای تهیه مسکن برای اقشار فاقد مسکن مورد تصویب و اجرا قرار گرفت و اکثرا محل استقرار این مساکن در خارج از محدوده شهرها و با توجه به ارزانی قیمت زمین مکان‌یابی شده و مسایل محیط طبیعی این مجتمع‌های مسکونی و محدودیت‌های محیط طبیعی در مکان‌یابی این مجتمع‌ها مد نظر قرار نگرفته است. در این پژوهش با لحاظ نمودن معیارهای متنوع طبیعی در راستای کمک به تحقق توسعه پایدار در راستای محیط طبیعی، با استفاده از مدل AHP و بهره‌گیری از 9 معیار محیطی به پهنه‌بندی اراضی محدوده‌های شهرهای تبریز، مرند و هادی شهر استان آذربایجان شرقی در راستای ارزیابی مکان فعلی مجتمع‌های مسکن مهر و مکان‌یابی مناسب از نظر محیط طبیعی اقدام شد. هم‌چنین قابل ذکر است که در ادامه پژوهش با استفاده از مدل TOPSIS پهنه‌های مناسب شناسایی شده بالای 50 هکتار با توجه به 5 معیار مهم کالبدی دخیل در مکان‌یابی بهینه طرح مسکن مهر، مورد ارزیابی و رتبه‌بندی قرار گرفته و مناسب‌ترین مکان‌ها که می‌بایستی مساکن مهر در آن‌ها اجرا می‌شد مورد شناسایی قرار گرفتند. نتایج پژوهش حاضر، هفت پهنه کاملا مناسب را با توجه به شاخص‌های مورد مطالعه برای ایجاد مجتمع‌های مسکونی در شهر تبریز و 5 پهنه برای هر دو شهر مرند و هادی شهر را نشان می‌دهد. در ادامه پژوهش پهنه‌های شناسایی شده با استفاده از مدل تحلیل حساسیت، نسبت به معیارهای مورد استفاده مورد ارزیابی قرار گرفته است. نتایج نشان می‌دهد که هیچ‌کدام از مجتمع‌های مسکن مهر اجرا شده در شهرهای مورد بررسی دارای شرایط محیطی مناسب نبوده و هیچ هم‌خوانی با مکان‌های بهینه شناسایی شده را ندارند. Abstract Today it is necessary to evaluate and analyze the natural structure and human factors for any landuse in order to develop a region in an optimal way. Mehr housing plan was approved and enacted in all cities of Iran in the six past years for meeting housing needs of the class without any possession of housing. Generally, most of the Mehr housing complexes have been localized outside the cities because of inexpensiveness of the land price in these area. So, natural and environmental issues and limitations have not been considered in the locating of these complexes. In this research, the lands of Tabriz, Marand and Hadishar in West Azerbaijan have been zonned based on the diverse natural criteria in order to evaluate Mehr housing complexes location and proper locating from natural environment perspective in order to aid sustainable development regarding natural elements by using of AHP and applying nine environmental criteria. It should be pointed out that the best identified zones of upper than 50 ha were graded and evaluated based on five important natural and human factors and the optimal locations were identified for this plan by using TOPSIS model. The results show that there are seven appropriate zones in Tabriz and five proper zones in Marand and Hadishar for construction of Mehr housing complexes regarding the studied indices. The identified zones were assessed by analysis of sensitiveness model. The results indicate that none of the constructed complexes in the mentioned cities are in optimal environmental conditions and they are inconsistent to the specified optimal locations. کلید واژه‌ها: پهنه بندی, مسکن مهر, مخاطرات طبیعی, مدل‌های AHP و TOPSIS. Keywords: Zoning, Mehr Housing, Natural Disasters, AHP, TOPSIS. 123 145 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-407-3&slc_lang=fa&sid=1 ابوالفضل قنبری a_ghanbari@tabrizu.ac.ir 10031947532846005673 10031947532846005673 Yes استادیارگروه پژوهش‌های جغرافیای دانشگاه تبریز