fa برآورد ارتفاع خط تعادل آب و خشکی کواترنری مطالعه موردی(دریاچه مهارلو) تخصصي Special پژوهشي Research <p>سطوح مستوی حاصل عمل&rlm;کرد آب‌های راکدی مثل مانداب، دریاچه یا آب‌گیر است که در نقشه‌های توپوگرافی با نقاط ارتفاعی منفرد مشخص می‌شوند؛ حد این سطوح نیز با ردیابی شبکه‌های آبراهه‌ای که ناگهان منقطع شده و به صورت دوشاخه‌های کوچک، نمادین می‌شوند، امکان‌پذیر است. با توجه به این ویژگی‌ها حداکثر گسترش دریاچه مهارلو در کواترنری حدود3/1190 کیلومترمربع برآورد گردید که نسبت به شرایط کنونی باید بیش از 5 برابر شده باشد که از نظر منطقی چنین تغییری با توجه به وسعت 4281 کیلومترمربعی حوضه بعید به نظر می‌رسد. برای آزمون شرایط هیدروژئومورفولوژیکی‌، شرایط کلیماتولوژیکی حوضه بازسازی و نوسانات سطح دریاچه با توجه به عوامل محیطی مؤثر بررسی گردید‌. بدین‌منظور داده‌های مورد نیاز از ایستگاه&rlm;های اقلیمی داخل و مجاور حوضه استخراج شد. بین دما و بارش با ارتفاع، رابطه‌سنجی و با استفاده از آن&rlm;ها و لایه ارتفاعی حوضه، نقشه&rlm;های هم‌بارش و هم‌دمای منطقه ترسیم گردید. با برآورد حجم آب ناشی از بارش در کل حوضه و در‌نظر‌گرفتن میانگین بعضی از خصوصیات فیزیکی آب دریاچه مثل وسعت، مقدار تبخیر، حجم و عمق ماهانه، ضریب رواناب حوضه برآورد گردید. از طرفی با محاسبه و اعمال ارتفاع وزنی در روابط برآورد شده در مراحل قبلی، بارش و دمای ماهانه حوضه، برآورد و بین آن‌ها با داده‌های مربوط به نوسان ماهانه سطح دریاچه، رابطه‌سنجی شد. با استفاده از روابط حاصله، می‌توان وسعت دریاچه را با هر‌گونه تغییری که در بارش یا دما رخ می&rlm;دهد، محاسبه کرد. سپس عکس‌العمل وسعت دریاچه در برابر تغییرات اقلیمی کواترنری در سه بازه&rlm;ی دمایی 5، 8‌و 12 درجه سانتی‌گرادی کم‌تر از امروز، بررسی و ارتفاع خط تعادل آب و خشکی و وسعت دریاچه در شرایط مختلف برآورد گردید. نتایج، حاکی از آن است که با کاهش حداکثری دمای کواترنری دریاچه امکان توسعه بیش از 300 کیلومترمربعی را نداشته است.</p> <p>The plane surfaces are from stagnant waters like wetlands, lake or pond which are specified with the height points in topographic maps. The extent of these surfaces are suddenly interrupted by tracing of the river networks and are symbolic in the shape of little two-directed rivers. Accordingly the most extend of Maharlu lake was reconstructed in Quaternary (1190.3 km2). The estimated area was 5 times than current condition which is unlikely to this area in accordance with the area of basin (4281). Climatology conditions of the basin was reconstructed and the oscillation of the lake surface was scrutinized and reconstructed to test of hydro geomorphologic conditions. So that the inner and outer climatic stations of the basin and monthly temperature and precipitation were selected. It was correlated between monthly/annual temperature and precipitation as dependent variables, with height as an independent variable then monthly/annual isohyet and isotherm maps draw by the use of evaluated relations and height layer of the basin. Monthly weight temperature and precipitation of basin, was calculated and correlated between monthly oscillations of basin with them by replacing the weight height in current equations. The equilibrium line of water and drought was rebuilt in Quaternary periods which the temperatures were 5, 8 and 12˚C less than current condition. The annual area, volume, depth, evaporation and runoff coefficient of the lake was estimated by evaluation of the volume of precipitation. The results showed that even with the decrease of quaternary temperature (12˚C), the lake didn&rsquo;t have the permit of extraction more than 300 km. The most extent of the conditions reflected from hydro geomorphology could be related to the limestone effect in positive balance of water or the existence of more ponds than current conditions</p> مهارلو, ضریب رواناب, کواترنری, خط تعادل آب و خشکی. Maharlu, Runoff Coefficient, Quaternary, The Equilibrium Line of Water and Drought 141 157 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1910-1&slc_lang=fa&sid=1 hassan jafari غلام حسن جعفری jafarihas@yahoo.com 100319475328460016222 100319475328460016222 Yes گروه ژئومورفولوژی دانشگاه زنجان. (نویسنده مسئول). shivv mohammady شیوا محمدی ariyoo.barzan@yahoo.com 100319475328460016223 100319475328460016223 No کارشناسی ارشد هیدروژئومورفولوژی دانشگاه زنجان