fa بررسی تغییرات زمانی تبخیر-تعرق پتانسیل در تبریز تخصصي Special پژوهشي Research تبخیر و تعرق یکی از پارامترهای مهم در چرخه هیدرولوژی است که بر میزان آب در دسترس و کشاورزی تاثیر مستقیم می‌گذارد. در این تحقیق، جهت برآورد تبخیر-تعرق پتانسیل از داده‌های میانگین مربوط به متوسط درجه حرارت، حداقل درجه حرارت، حداکثر درجه حرارت، حداقل رطوبت نسبی، سرعت باد و ساعات آفتابی طی دوره آماری 57 ساله (2008- 1951) استفاده شده و با دخالت دادن موقعیت جغرافیایی شامل ارتفاع، طول و عرض جغرافیایی ایستگاه تبریز، مقادیر تبخیر-تعرق پتانسیل با استفاده از نه روش معتبر در نرم‌افزار REF-ET محاسبه گردید. با توجه به نتایج به‌دست آمده، روش بلانی-کریدل به عنوان بهترین روش برای محاسبه این شاخص در محدوده مورد مطالعه تشخیص داده شد. همچنین جهت آشکار نمودن تغییرات زمانی این شاخص از آزمون گرافیکی من-کندال استفاده گردید که نتایج نشان داد که با وجود سیر کاهشی این شاخص تا دهه نود میلادی، به تدریج در سال‌های اخیر تبخیر-تعرق پتانسیل افزایش یافته است. حداکثر افزایش میزان تبخیر و تعرق در اواسط بهار و پاییز می‌باشد و تغییرات ماهانه این شاخص، روند افزایشی معنی‌داری را برای ماه‌های می و اکتبر نشان می‌دهد و این در شرایطی است که تبخیر-تعرق پتانسیل در اکثر ماه‌های تابستان (ژوئیه، اوت، سپتامبر) با وجود نوسانات زیاد روند غیر معنی‌داری را نشان می‌دهد. Evapotranspiration is one of the important parameters in the hydrological cycle which has a direct impact on the amount of water available for agriculture. In this study, data obtained from average mean temperature, minimum temperature, maximum temperature, minimum relative humidity, wind speed, and sunshine hours during a 57-year period (2008-1951) were used to estimate the potential evapotranspiration. Potential evapotranspiration values were calculated through introducing the geographical location, including altitude, latitude and longitude of Tabriz station and using nine reliable methods in REF-ET software. According to the obtained results, the best way to calculate this index in the study area was identified to be Blaney-Criddle method. Kendall’s graphic test was also used in order to detect time changes of this index. The results indicated that despite the decline trend of this indicator until 1390s, the potential evapotranspiration has gradually increased 4 English Abstracts over recent years. The maximum increase of evapotranspiration occurs in the middle of spring and autumn and monthly changes of the index show a significant increase for May and October. However, the potential evapotranspiration shows a non-significant trend despite its large fluctuations over summer months (July, August, and September). تبخیر و تعرق پتانسیل گیاه مرجع, من-کندال, بلانی-کریدل, تبریز. Evapotranspiration, Mann Kendall test, Blany Kerdil, Tabriz. 19 35 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-645-3&slc_lang=fa&sid=1 حمید قلیزاده الپاوت 100319475328460016326 100319475328460016326 No کارشناس ارشد اقلیم شناسی در برنامه‌ریزی محیطی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر. کریم امینی نیا araz183@yahoo.com 100319475328460016327 100319475328460016327 Yes گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر