fa تحلیل همدید بارش تگرگ فراگیر در غرب ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p>بارش تگرگ شدید و فراگیر نقش موثر‌ و‌ عمده‌ای در خسارت به محصولات کشاورزی در مناطق مختلف کره زمین دارد. ‌لذا جهت مقابله با خسارت‌ها و تاثیرات ناشی از آن شناخت شرایط همدیدی این پدیده مخرب لازم است. جهت بررسی شرایط همدیدی و دینامیکی پدیده‌ی تگرگ در غرب کشور از داده‌های روزانه بارش تگرگ 30 ایستگاه همدیدی استان-های کرمانشاه،‌ همدان، لرستان و کردستان در یک دوره آماری 10 ساله (2010-2000) استفاده شد. سپس دو نمونه از بارش‌های تگرگ فراگیرکه شدت بیش‌تری از بقیه داشتند شناسایی‌‌‌ و انتخاب گردید. سپس با استفاده از داده‌های سایت NCEP/NCAR نقشه‌های همدیدی فشار تراز دریا، ژئوپتانسیل،‌ شاخص امگا، بادمداری و نصف‌النهاری، نم‌ ویژه و وزش باد، در ترازهای دریا،850 و 700 هکتوپاسکال با استفاده از نرم‌افزارگردس ‌در ‌روز اوج بارش برای دو نمونه انتخابی، ترسیم شد.‌‌ در ‌نهایت شرایط همدیدی و الگوهای ریزش تگرگ در هر دو نمونه در روز اوج بارش با استفاده از نقشه‌ها و داده‌های ذکر شده، مشخص گردید. نتایج پژوهش نشان داد که از لحاظ دوره شبانه‌روزی، ساعت 9 تا 15 و در بین ماه‌های سال آوریل و می حداکثر فراوانی را داشتند. و‌‌ ایستگاه‌های همدید مریوان، بانه و بیجار بیش‌ترین فراوانی بارش تگرگ را داشته‌اند. بررسی الگوهای جوی نشان داد که بارش تگرگ فراگیر در منطقه، نتیجه‌‌ گسترش سامانه‌ی کم فشار واقع بر روی دریای سرخ وسودان ‌است. به‌ طوری‌که که در روز بارش تگرگ غرب ایران جلو ناوه قرار داشته و سامانه واچرخند بر روی دریای عرب سبب انتقال هوای گرم ومرطوب، با راستای جنوبی-‌شمالی به درون منطقه شده و ضمن تقویت سامانه کم فشار سودانی شرایط مناسبی برای ایجاد ناپایداری و ‌ریزش -تگرگ فراهم کرده و بررسی نقشه‌های امگا، نشان از همگرایی تراز 1000 هکتوپاسکال و واگرایی قوی در ترازهای 850 و700 هکتوپاسکال می‌داد، به صورتی‌که جریانات بالاسوی قوی هوای گرم و مرطوب را صعود داده و زمینه ایجاد ناپایداری‌های شدید را فراهم کرده است.</p> <p>Pervasive and severe hail precipitation has an effective and main rule on damaging to agriculture products in different earth zone. in order to study the dynamic and synoptically conditions of hail phenomenon in west of the country, used daily of hail precipitation of 30 synoptically stations of Kermanshah, Hamedan‚ Lorestan and Kurdestan states in a 10 year statistical period (2000-2010). 2 sample of pervasive hail precipitation which had more intensity than the other, recognized and chosen. The results showed that in the light of boarding period, 9 Am to 15 pm and between the months of the year, April and May had maximum values. Synoptic stations of Marivan, Baneh, and Bijar had maximum hail occurrence. Study of the atmospheric patterns showed, pervasive hail precipitation in the zone is the result of expansion of low pressure system which is located on the Red Sea and Sudan. In the day of hail precipitation the west of the Iran, settled in front of the trough and Arabian sea anticyclone system caused transferring of the warm and humid weather with northern-southern direction weather to the zone and while the strengthened Sudan low pressure system made suitable conditions for instability creation and hail precipitation. Studying omega maps, showed the convergence of edge level of 1000 hpa and strong divergence level of 700 and 850 Hpa. So that strong upwards flows ascended the warm and humid weather and prepared the ground for creating the intense instability.</p> تگرگ فراگیر, غرب ایران, تحلیل همدیدی, کم فشار, همرفت. Pervasive Hail, West of Iran, SynopticAnalysis, Low Pressure, Convection. 83 105 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1090-1&slc_lang=fa&sid=1 حسن لشکری 10031947532846008407 10031947532846008407 No دانشیار اقلیم شناسی،دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی فرشاد پژوه 10031947532846008408 10031947532846008408 Yes دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی. محمد بیتار 10031947532846008409 10031947532846008409 No دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشکده علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی.