fa تعیین فصول طبیعی جنوب دریای خزر به روش آماری چند متغیره (مطالعه موردی استان گیلان) تخصصي Special پژوهشي Research <p>در این تحقیق به منظور تعیین فصول طبیعی نواحی جنوب غربی دریای خزر، داده‌های متوسط دمای حداکثر، حداقل و میانگین ماهانه 13 ایستگاه محدوده مورد نظر برای یک دوره 20ساله (1365 تا 1385) مورد بررسی قرار گرفتند. جهت تحلیل داده‌ها از تحلیل هارمونیک و خوشه‌ای استفاده گردید. نتایج حاصل از تحلیل داده‌ها نشان می دهد که در جنوب دریای خزر اساسا سال را می‌توان به سه فصل اصلی گرم، انتقالی و سرد تقسیم کرد. در اکثر ایستگاه‌ها، هر کدام از فصول گرم، سرد و مجموع انتقالی سرد و گرم از چهار ماه تشکیل‌ شده، ولی فصول طبیعی در جنوب دریای خزر با تاریخ آغاز فصول تقویمی مطابقت نمی‌کند. تعداد ماه‌های مربوط به فصل گرم در هر ایستگاه، چهار یا پنج ماه بوده و شامل ماه‌های خرداد، تیر، مرداد، شهریور و مهر می‌باشند و ماه‌های مربوط به فصل انتقالی در برخی ایستگاه‌ها بین 2 تا 5 ماه بوده و فروردین، اردیبهشت، مهر، آبان و اسفند را در بر می‌گیرند. نهایتاً تعداد ماه‌های مربوط به فصل سرد در ایستگاه‌ها از سه تا پنج ماه متغیر بوده و آبان، آذر، دی، بهمن، اسفند و فروردین را شامل می‌شوند. علی‌رغم این‌که زنجان سردترین و گیلوان گرم‌ترین ایستگاه‌های محدوده تحقیق می‌باشند اما سه فصله‌ بودن در این دو ایستگاه مصداق عینی دارد باید گفت که تغییر فصول از گرم به سرد در ایستگاه‌های مرطوب‌تر ساحلی تدریجی و در مدت طولانی‌تری رخ می‌دهد ولی همین مسئله در ارتباط با ایستگاه‌های دور از ساحل و مرتفع‌تر در بازه زمانی کوتاه‌تری رخ می‌دهد.</p> <p>In this study to determine the natural seasons of the Southern Caspian Sea, data average for the maximum and minimum temperature and average monthly area for 13 stations in the range were studied for a period of 20 years (1986 to 2006). To analyze the data the harmonic and cluster analysis methods were used. The results of the data analysis show that in the south of the Caspian Sea the year can be totally separated in three main seasons: hot, cold and transitive. In most stations, each of the hot, cold and the total cold and transitive seasons is composed of four months, but the natural seasons in the south of the Caspian Sea do not match with the beginning of the seasons’ calendar. The number of the months related to the hot seasons for every station is about four or five months and is included the months June, July, August and September and the months related to the transitive season are included in some stations between two to five months and they are April, May, October, November and December. In the end the number of the months related to the cold season in stations were variable from three to five months which they are included in November, December, January, February, March and April. Although Zanjan the coldest and Gilvan the warmest are among the stations of the range under study, it is observed that there are two seasons in these stations and it should be noted that the seasons variation from hot to cold occur in more humid stations of a gradual coast and in the longer term, but the same event for the stations that are far from coast and are higher occur in a shorter period.</p> دما, تحلیل ‌هارمونیک, تحلیل خوشه‌ای, فصول طبیعی, جنوب دریای خزر. Harmonic Analysis, Cluster Analysis, Natural seasons, South of the Caspian Sea. 165 181 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-92&slc_lang=fa&sid=1 پرویز رضائی 10031947532846008420 10031947532846008420 Yes دانشیار اقلیم‌شناسی-دانشگاه آزاد اسلامی واحدرشت، رشت، ایران محمود روشنی 10031947532846008421 10031947532846008421 No باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت، رشت، ایران مهناز محمدی مقدم 10031947532846008422 10031947532846008422 No کارشناسی ارشد جغرافیا طبیعی گرایش اقلیم شناسی دانشگاه آزاد واحد رشت