fa بررسی مدل‌های جبری و زمین‌آماری در پهنه‌بندی بارش استان اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research <p>دو روش قطعی شامل توابع شعاع محور (آر بی اف) و روش عکس فاصله وزنی (آی دی دبلیو) و دو روش زمین‌آماری شامل روش کریجینگ و کوکریجینگ درون‌یابی، به منظور برآورد بارش سالانه 29 ایستگاه سینوپتیک استان اردبیل، مورد آزمون قرار گرفتند. برای این منظور، از داده‌های ایستگاه‌های مختلف در سطح استان شامل 4 ایستگاه سینوپتیک، 1 ایستگاه کلیماتولوژی و 24 ایستگاه باران‌سنجی، در یک بازه زمانی 10 ساله (2005-1995)، استفاده شد. بررسی عملکرد مدل‌های فوق، با استفاده از روش اعتبار سنجی متقاطع و نیز شاخص‌های خطای میانگین انحراف خطا، میانگین قدر مطلق خطا و ریشه دوم میانگین مربع خطا، انجام گرفت. در نهایت، جهت شناسایی مناطق برآورد پایین و یا بالا برآورد هر مدل در سطوح ارتفاعی بالاتر از توزیع مکانی ایستگاه‌ها، خروجی هریک از مدل‌ها کنترل شد. نتایج نشان داد که مدل کریجینگ نسبت به سایر روش‌ها دارای خطای کم‌تری بوده و با نقشه توزیع ارتفاعی منطقه هم‌خوانی دارد. لذا روش مذکور، به‌عنوان بهترین روش برآورد بارندگی مناطق فاقد اطلاعات با اختلاف توپوگرافیک شدید استان اردبیل، تشخیص داده شد.</p> <p>Two deterministic methods [Radial Basis Functions (RBF) and Inverse Distance Weighting (IDW)], and two stochastic interpolation methods [Kriging and Co-Kriging] have been evaluated to estimate the annual precipitation in Ardebil Province. For this purpose, we used data taken from various stations across the province [4 synoptic stations, 1 climatological station and 24 rain gauges], over a decade (2005-1995). The performance of the above model was examined using cross validation and the indices of Mean Bias Error (MBE), Mean Absolute Error (MAE) and Root Mean Square Error (RMSE).Finally, to identify under-estimated and over-estimated areas of each method at elevations above the spatial distribution of stations, the output of each model was examined. The results suggested that Kriging model had lower errors than other methods and was more compatible with the elevation surfaces. Therefore, this method was identified as the best option for estimating f precipitation in areas without adequate data and intense topographic gradients in Ardebil Province.</p> نگاشت بارش, روش‌های قطعی و زمین‌آماری درون‌یابی, اعتبارسنجی متقاطع, استان اردبیل. Precipitation Mapping, Deterministic and Stochastic Interpolation Methods, Cross Validation, Ardebil Province 209 231 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-705-7&slc_lang=fa&sid=1 یوسف قویدل رحیمی 10031947532846008393 10031947532846008393 Yes استادیار گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس مهدی عالی جهان 10031947532846008394 10031947532846008394 No دانشجوی کارشناسی ارشد آب و هواشناسی کاربردی، دانشگاه تربیت مدرس روح الله اوجی 10031947532846008395 10031947532846008395 No استادیار گروه جغرافیا، دانشگاه گیلان.