fa تحلیل و پیش بینی آماری دوره‌های توفانی کوتاه مدت سبزوار با استفاده از زنجیره مارکف تخصصي Special پژوهشي Research <p>رخداد حدود 90 درصد از بلایای طبیعی جهان، در ارتباط با عوامل اقلیمی است و در میان آن‌ها، توفان بعد از سیل حدود 30 درصد از سهم این بلایا را به خود اختصاص می‌دهد. بنابراین با توجه به اهمیت این پدیده‌ی اقلیمی، در این مقاله سعی شده است که با استفاده از روش زنجیره مارکف دو حالته، به تحلیل و پیش‌بینی روزهای توفانی شهرستان سبزوار پرداخته شود. برای این منظور ابتدا آمار روزانه باد ایستگاه سبزوار طی دوره آماری (1390-1350) تهیه گردید و سپس روزهای سال به دو گروه توفانی (کد 1) و آرام (کد 0) تقسیم‌بندی شد. نتایج حاصل از پردازش داده‌ها نشان داد که حداکثر فراوانی روزهای توفانی در سال 1385 به 79 روز می‌رسد که طی دوره آماری مورد مطالعه، ماه فروردین با 113 روز توفانی، بیش‌ترین فراوانی و بالعکس، ماه آبان با 19 روز توفانی، کم‌ترین فراوانی را داشته‌اند. به عبارتی در سبزوار، بهار توفانی-ترین و پاییز آرام‌ترین فصل سال محسوب می‌شود. ارزیابی فصلی ماتریس احتمالات مارکف نیز نشان داد که وقوع P11 یا دو روز توفانی پشت سرهم برای تمام فصول سال بیش‌تر از 20 درصد نیست. به‌طوری‌که کمینه آن به میزان 10 درصد در فصل پاییز و بیشینه آن به میزان 19 درصد در فصل بهار رخ داده است. درحالی‌که احتمال وقوع P00 یا دو روز غیرتوفانی پشت سرهم برای تمام فصول سال کم‌تر از 90 درصد نیست. در ادامه مشخص شد کوتاه‌ترین سیکل هوایی با طول مدت تقریبی 16 روز، متعلق به فصل بهار و بزرگ‌ترین آن نیز با طول مدت تقریبی 45 روز، مربوط به فصل پاییز است. همچنین در طی دوره مورد مطالعه تداوم توالی‌های توفانی یک روزه و دو روزه بیش‌ترین فراوانی را داشته است.</p> About 90 percent of the world's natural disasters occur in relationship between climate factors and among them, the storm accounts for about 30% shares of this disaster. Thus, given the importance of this issue, in this paper two-state Markov chain was used to analyze and forecast of stormy days in Sabzevar city. For this purpose, the daily wind in Sabzevar station during the period (1390-1350) was obtained. The days of storm (code 1) and non- storm (code 0) were divided into two groups. The results of data processing show that the maximum frequency of stormy days 79 days occurred in 1385. During the study period, April with 113 days of stormy, had the highest frequency, and on the contrary, November with 19 days of stormy, had the lowest frequency. In other words Spring was stormy and Autumn was calm season is in Sabzevar. Seasonal results of Markov probability matrix showed that the occurrence of two consecutive stormy days in all seasons is not more than 20%. The minimum (10%) and maximum (19%) probability occurred in autumn and Spring, respectively. However, the probability of two consecutive non- stormy days in all seasons is not less than 90 percent. Later determined the shortest air cycle with approximate duration of 16 days in Spring and also the largest with approximate duration of 45 days in Autumn have been observed. Also, throughout the investigated period, the one-day and two-day stormy sequences had the highest frequency. سبزوار, مدل زنجیره مارکف, دوره‌های توفانی کوتاه مدت. Sabzevar, Markov Chain Model, Short-term Stormy Periods. 233 250 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-567-4&slc_lang=fa&sid=1 محسن عباس نیا 10031947532846008356 10031947532846008356 No دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران تقی طاوسی 10031947532846008357 10031947532846008357 No دانشیار اقلیم‌شناسی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران. سیما پورهاشمی 10031947532846008358 10031947532846008358 Yes دانشجوی دکتری ژئوموفولوژی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران.