fa تحلیل آماری زمینه‌های آب و هوایی بیابان زایی در ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">در این مقاله برای بررسی میزان آسیب پذیری ایران به بیابان&shy;زایی از شاخص بیوکلیماتیک یونپ (برنامه محیط&shy;زیست ملل متحد) استفاده شد. ابتدا داده&shy;های مربوط به دو پارامتر میانگین دمای سالانه و جمع بارش سالانه 45 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک برای یک دوره 30 ساله (2005-1976) از سازمان هواشناسی کشور اخذ گردید. سپس شاخص یونپ برای کل ایستگاه&shy;ها محاسبه و نقشه پهنه&shy;بندی آن برای کل ایران تهیه شد. در ادامه با استفاده از آزمون<br> آماری-گرافیکی من-کندال که یکی از روش&shy;های پیشنهادی سازمان هواشناسی جهانی برای تحلیل سری&shy;های زمانی می باشد روند تغییرات شاخص یونپ در گستره ایران بررسی شد. بر اساس شاخص یونپ مشاهده شد که بیش<span dir="LTR">&shy;</span>تر مساحت ایران تحت سیطره اقالیم خشک و نیمه <span dir="LTR">&shy;</span>خشک می باشند که از لحاظ کلاس خطر بیابان زایی در طبقه شدید</p> <p dir="RTL">و بسیار شدید قرار می گیرند. نتایج آماره &nbsp;من&ndash;کندال نشان می<span dir="LTR">&shy;</span>دهند که از بین 45 ایستگاه مورد مطالعه تنها 8 ایستگاه دارای روند معنادار بوده<span dir="LTR">&shy;</span>اند. در سه ایستگاه بیرجند، تبریز و مشهد روند تغییرات شاخص یونپ دارای روند منفی بوده که نشان از تمایل تغییر اقلیم این ایستگاه<span dir="LTR">&shy;</span>ها از اقلیم نیمه<span dir="LTR">&shy;</span> خشک به اقلیم خشک را دارند. شاخص یونپ دو ایستگاه ارومیه و خوی نیز دارای روند منفی بوده<span dir="LTR">&shy;</span>اند، اما با این تفاوت که اقلیم این دو ایستگاه تمایل به سمت اقلیم نیمه خشک را نشان می دهند. روند تغییرات در ایستگاه سنندج در غرب ایران نشان از جابجایی بین اقلیم نیمه مرطوب با اقلیم نیمه خشک و ایستگاه یزد از اقلیم خشک به اقلیم فرا خشک دارد. اما ایستگاه زابل در شمال استان سیستان و بلوچستان تنها ایستگاهی بوده است که روند یونپ آن مثبت بوده است. یعنی روند تغییرات آن از اقلیم فراخشک به سمت اقلیم خشک بوده است. ایستگاه&shy;های نامبرده تنها ایستگاه&shy;هایی بودند که روند تغییرات آن&shy;ها در سطح احتمالاتی 05/0=&alpha معنی دار بوده است.</p> <p dir="RTL"></p> <p dir="ltr">In this paper for the study of the amount of vulnerability of Iran to desertification we have used bioclimatic index of UNEP (United Nation Environment Programme). First average annual temperature and total annual precipitation has been collected from 45 synoptic meteorological stations for a 30 years period (1976-2005) from the Meteorological Organization of Iran. Then UNEP index are computed for all of studied stations. Using Mann-Kendall graphical&ndash;statistical test we then investigated UNEP changes trends in Iran.</p> <p dir="ltr">On the basis of UNEP index we observed that most areas of Iran have arid and semi-arid climates. With respect to the desertification intensity class, these two kinds of climates have classes of severe and very severe conditions. After those two kinds of climates, ultra arid, dry sub-humid, very humid and sub-humid climates cover most areas in Iran respectively.</p> <p dir="ltr">Results of Mann-Kendall test show that in three stations of Birjand, Tabriz and Mashhad, UNEP index changes trend have signs of tendency from semi-arid climate to arid climate. Changes trend at two stations of Urmia and Khoy have a tendency from dry sub-humid climate to semi-arid climate. Changes trend at station of Sanandaj has a sign of replacement between semi-humid climate with semi-arid climate and Yazd station shows tendency to ultra-arid from arid climate.</p> <p dir="ltr">However, Zabol station at north of Sistan and Baluchistan province has had positive trend, whose changes trends have been from ultra-arid climate to arid climate. Changes trend of all of these stations at level of are significant.</p> بیابان زائی, شاخص یونپ, آزمون من-کندال, روند, ایران Desertification, UNEP index, Mann-Kendall test, Trend, Iran. 19 32 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-873-1&slc_lang=fa&sid=1 بهلول علیجانی 100319475328460012046 100319475328460012046 No استاد اقلیم شناسی و مدیر قطب علمی تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، دانشگاه تربیت معلم، تهران، ایران پیمان محمودی 100319475328460012047 100319475328460012047 Yes استادیار اقلیم شناسی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران دوست محمد کلیم 100319475328460012048 100319475328460012048 No کارشناس ارشد هواشناسی کشاورزی، مرکز تحقیقات هواشناسی کاربردی استان سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران