fa شناسایی نواحی دمایی شمال‌غرب ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">دما از مهم ترین عناصر اقلیمی است که در تعیین نقش و پراکندگی دیگر عناصر اقلیمی نیز موثر بوده و از مولفه­های اصلی در پهنه­بندی و طبقه­بندی­های اقلیمی محسوب می­شود. یکی از راه­های برنامه­ریزی و مدیریت مبتنی بر دما شناخت خصوصیات دمایی و مناطق تحت پوشش آن است. در مقاله حاضر با بهره­گیری از روش­های چند متغیره تحلیل خوشه­ای و تحلیل ممیزی اقدام به پهنه­بندی نواحی دمایی در شمال­غرب کشور گردید. بدین منظور ابتدا 840 نقشه ماهانه کمینه و بیشینه دما با استفاده از روش کریجینگ و با ابعاد 8 کیلومتر در 8 کیلومتر تهیه گردید. در نهایت با حذف یاخته­های خارج از محدوده، 2436 یاخته به­دست آمد و ماتریس پایگاه داده­ها به صورت 2436 ردیف (یاخته­ها) و 24 ستون (متغیرها) به شکل <span dir="LTR">R</span> تشکیل گردید. با اعمال تحلیل خوشه­ای با استفاده از روش فاصله اقلیدسی و روش ادغام وارد (<span dir="LTR">ward</span>) چهار ناحیه­ی دمایی متفاوت در شمال­غرب کشور شناسایی شد. برای گروه بندی و آزمون صحت نتایج حاصل از تجزیه تحلیل خوشه­ای نیز از تحلیل ممیزی استفاده شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل ممیزی، گروه­ها فقط در 6/1 درصد مساحت با تحلیل خوشه­ای تفاوت داشتند که این نتیجه نشان می­دهد تفاوت فاحشی بین نتایج حاصل از تحلیل خوشه­ای و تحلیل ممیزی وجود ندارد و می­تواند مصداقی بر نتایج حاصل از گروه­بندی خوشه­ای باشد. نام­گذاری هر یک از نواحی دمایی بر اساس مقایسه میانگین هر ناحیه با میانگین دمای ایران که 18 درجه سلسیوس است انجام شد. این نواحی دمایی عبارتند از: ناحیه خیلی سرد، ناحیه سرد، ناحیه نیمه سرد با روز سردتر و شب گرم­تر و ناحیه نیمه سرد با روز گرم­تر و شب سردتر. آرایش جغرافیایی نواحی دمایی شناسایی شده که بیش­تر بر سطوح ارتفاعی منطقه منطبق هستند نشان داد که تحلیل خوشه­ای می­تواند ابزار مناسبی برای پهنه­بندی نواحی دمایی به حساب آید.</p> <p dir="ltr">Temperature is one of the most important climatic variables being effective in specification and distribution of other variables of climate and is one of the main components of the zoning and classification. One way to planning and management is based on the knowledge of the thermal properties and their coverage area. In this study, using cluster and discriminant analysis multivariate methods, temperature zoning in the North West of the country was done. Using Kriging, 720 monthly minimum and maximum temperature maps with 8×8 km dimensions were created. Finally by removing cells out of range, 2436 cells were obtained, and a matrix database was created in the R form in 2436 rows (cells) multiplied 24 columns (variables). By applying cluster analysis four different temperatures in the North West area using Euclidean distance and Ward methods was identified. Discriminant analysis was used for classification and testing the accuracy of the cluster analysis. Based on the results of discriminant and cluster analyses, the groups differ only in %1.6 of the area. This result of the cluster and discriminant analyses also show that there is not a very commanding difference. This can be confirmed with the results of clustering. Each thermal zone was named on the basis of the comparison of each region with Iran’s average temperature (18 T^◦C). These temperature areas are: Very cold area, cold area, semi-cold with cooler day and warmer night and semi-cold with warmer day and cooler night. The identified geographic areas temperature patterns which are more consistent with altitudinal levels unraveled that cluster analysis can be considered as a useful tool for zoning thermal districts.</p> نواحی دمایی, تحلیل خوشه ای, تحلیل ممیزی, شمال غرب ایران. Thermal Region, Cluster Analysis, Discriminant Analysis, North West of Iran. 171 190 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-368-4&slc_lang=fa&sid=1 علی محمد خورشیددوست 10031947532846007899 10031947532846007899 No استاد گروه آب و هواشناسی، دانشگاه تبریز کامل آزرم 10031947532846007900 10031947532846007900 Yes دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی، گروه آب و هواشناسی، دانشگاه تبریز