Geographical Space

fa ارزیابی کمی توزیع فضایی کاربری اراضی با استفاده از تابع Ripley’s K در شهر بجنورد Quantitative evaluation of spatial distribution of land use in Bojnord Using Ripley’s K function تخصصي Special پژوهشي Research با توجه به ارزش دیدگاه فضایی در برنامهریزیها، شناخت و تحلیل روند تغییرات و نحوهی توزیع کاربریها در سطح شهرها، تابع ریپلی میتواند به عنوان ابزاری کارآمد در جهت بررسی نحوهی توسعهی فضایی به کار آید. ابزاری که در حوزهی برنامهریزی شهری و منطقهای به کار نیامده است. در این پژوهش که از نظر ماهوی، کاربردی و از نظر روش، تحلیلی – توصیفی است، با بهرهگیری از تابع ریپلی، روند توسعه و توزیع فضایی کاربریها در سطح شهر بجنورد مورد بررسی قرار گرفته است. بجنورد در دههی 1380 به دلیل ارتقا به مرکزیت استان، رشدی سریع و ناگهانی در جمعیت و مساحت را تجربه کرده و به نوعی تعادل فضایی خود را از دست داده است. در ادامه به منظور آزمون درستی نتایج به دست آمده، از ضریب جهانی موران نیز بهره گرفته شد. به این منظور نقشههای پایه و دادههای مورد نیاز (که از راه مطالعات اسنادی و نیز مشاهده جمعآوری گردیده است) توسط ابزارهای موجود در نرمافزار ArcGIS تجزیه و تحلیل شده و خروجیهای لازم به دست آمد. نتیجه نشان میدهد که توسعهی فضایی و توزیع کاربریها در بجنورد نزدیک به حالت متمرکز بوده و در بخشهای حاشیهای آن، حالتی تصادفی و بیقاعده دارد. همخوانی نتایج حاصل از تابع ریپلی و ضریب جهانی موران در این پژوهش حکایت از آن دارد که تابع k ریپلی میتواند ابزاری کارآمد در زمینهی سنجش نحوهی توزیع فضایی کاربریهای شهری باشد. Missing spatial approach in urban planning is one of the most important weaknesses which have been observed in urban settlements of Iran. Using quantitative methods in analyzing spatial distribution of urban land uses have been considered increasingly in recent years, which have been used and experienced throughout the world. Ripley’s K function is a statistical method which examines and estimates the spatial distribution pattern of geographical features in specified area. Here in this article the first time this function is applied to evaluate and analyze trend of spatial development in Bojnord especially the form and quality of land use distribution. Methodologically this can be considered as an applied research which uses descriptive and analytical methods to achieve its goal. So, required data have been collected through studying formal documents, surveying existent planes and analyzing maps and other visual references to derive needed information. In ArcGIS the Multi-Distance Spatial Cluster Analysis (Ripley's K-function) tool determines whether a feature class is clustered at multiple different distances. Bojnord with about 200,000 populations (2011) in the recent years has experienced a rapid and sudden growth in population and space. These changes lead to some problems in the urban area such as rising informal settlements around the city, wasting natural sources and lands and result in reduction of quality of life. In this study, the urban area divided into 26 separated zones which cover all over the city. These zones conform to the districts of municipality administration. The results show that beside the population, other observed data such as urban land uses (residential, cultural, green space etc.) have no determined pattern and generally can be considered as random distribution. To prove the results of Ripley’s K function in Bojnord and examine the efficiency of this index, the Moran’s global coefficient also has applied to the same data. This method shows same results. Population in Bojnord is generally clustered especially in center of the city. Other observed data have no specific pattern and randomly distributed in the urban area. It is shown that the results of two method match with each other. So Ripley’s K function can certainly be used to evaluate spatial distribution of geographical features and it can be considered as a quantitative method in urban and regional planning and spatial development. برنامه ریزی فضایی, کاربری شهری, تابع Ripley’s K, ضریب جهانی موران, بجنورد Spatial Development, Ripley’s K function, global Moran coefficient, land use, Bojnord 275 291 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2332-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Reza Zamiri محمدرضا ضمیری mr.zamiri@hotmail.com 100319475328460015538 100319475328460015538 Yes University of Bojnord گروه شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان. (نویسنده مسئول). Mahin Nastaran مهین نسترن dr_nastaran1@yahoo.com 100319475328460015539 100319475328460015539 No Isfahan University مدرس گروه شهرسازی دانشگاه بجنورد