fa تحلیل رابطه پیوند از دور بین الگوی دریای شمال-خزر و دماهای حداقل ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify">در پژوهش حاضر ارتباط بین الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر با نوسانات دماهای حداقل ایران در یک دوره بلندمدت 61 ساله (۱۹۵0-۲۰۱۰) مورد بررسی قرار گرفته است. داده&shy;های مورد استفاده در این پژوهش شامل&nbsp;داده &shy;های دمای ماهانه 17 ایستگاه سینوپتیک ایران، داده&shy;های الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر و همچنین&nbsp;داده &shy;های واکاوی شده ارتفاع ژئوپتانسیل، باد&shy;مداری، باد &shy;نصف&shy;النهاری و دما می&shy;باشند. نتایج تحلیل همبستگی پیرسون به‌عنوان روش اصلی مورد استفاده در این پژوهش نشانگر وجود رابطه معنی&shy;دار و مستقیم بین دمای حداقل ایستگاه‌های منتخب با الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر است که این امر حاکی از کاهش دما در فاز مثبت الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر و افزایش دما در فاز منفی می&shy;باشد. از نظر زمانی، ضرایب همبستگی مورد محاسبه نشان از ارتباط بیش&shy;تر و معنی&shy;دار&shy;تری بین دمای ایستگاه&shy;ها و الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر در&nbsp;ماه&shy;های ژانویه، مارس و فوریه است. در بین ایستگاه&shy;ها، بیش&shy;ترین میزان همبستگی ماهانه با 349/0 در ماه ژانویه مورد محاسبه قرار گرفت. تحلیل ضرایب همبستگی فصلی نیز نشان از تاثیرپذیری بیش&shy;تر دماهای فصل زمستان با ضریب همبستگی معنی&shy;دار 273/0 دارد. به لحاظ دوره‌ای نیز نتایج بیانگر ارتباط قوی&shy;تر دوره&shy;ی سرد اکثر ایستگاه&shy;ها با الگوی مطالعاتی می‌باشند. ایستگاه زاهدان به&shy;عنوان شرقی&shy;ترین ایستگاه ایران، کم&shy;ترین میزان همبستگی با الگوی پیوند از دور دریای شمال-خزر را از خود نشان داد که احتمالاً این امر به دلیل دوری آن از مرکز عمل دریای خزر می&shy;باشد. تحلیل آرایش الگوهای جوی تراز 500 هکتوپاسکال در فازهای منفی و مثبت نشان می&shy;دهد که در فاز مثبت استقرار ناوه&shy;ای عمیق بر روی دریای خزر، عراق، ترکیه و ایران و همچنین قرارگیری کشور ایران در بخش محور ناوه&shy; محل حداقل دما و از طرفی استقرار پشته‌ای بر روی دریای شمال و اروپا باعث انتقال دماهای سرد نواحی شمال اروپا و شمالگان به سمت ایران می&shy;شود، اما در فاز منفی قرارگیری منطقه&shy;ی مورد مطالعه در زیر محور پشته&shy;ی مستقر بر روی ایران منجر به ایجاد جوی پایدار با وزش ضعیف مداری و دمای گرم شده و به این علت با وزش هوای گرم و خشک آفریقا، عربستان و در نهایت عرض&shy;های پایین دمای ایران بالاتر می&shy;رود.</p> دمای حداقل, پیوند از دور, دریای شمال-خزر, تحلیل همبستگی, ایران. 137 159 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-705-8&slc_lang=fa&sid=1 یوسف قویدل رحیمی 100319475328460012494 100319475328460012494 Yes استادیار گروه آب و هواشناسی، دانشگاه تربیت مدرس. منوچهر فرج زاده اصل 100319475328460012495 100319475328460012495 No استاد گروه آب و هواشناسی، دانشگاه تربیت مدرس داریوش حاتمی زرنه 100319475328460012496 100319475328460012496 No کارشناس ارشد اقلیم شناسی کاربردی دانشگاه تربیت مدرس