fa تشخیص مراکز دارای همرفت عمیق و رعد و برق شدید با استفاده از تصاویر سنجنده AVHRR و داده های سنجنده LIS و رابطه آن با بارندگی در جنوب شرق ایران تخصصي Special پژوهشي Research <p><span dir="RTL">توفان های تندری یا توفان های رعد و برقی، نوعی از توفان است که از ویژگی های آن حضور برق (آذرخش) و صدای (تندر) حاصل از آن است. این توفان ها در مقیاس های زمانی و مکانی خیلی متغییر هستند و تا حدی به فعالیت های همرفتی محلی بستگی دارند. از این رو استفاده از فن </span><span dir="RTL">سنجش از دور و تصاویر ماهواره ای به عنوان یکی از ابزارهای کنترل و پایش جو می تواند به شناخت و مطالعه این توفان ها کمک کند. هدف این پژوهش آشکارسازی ابرهای همرفتی عمیق و دارای رعد و برق شدید در سامانه های بارشی زمستانه جنوب شرق ایران است که برای رسیدن به این هدف از داده های مادون قرمز و مرئی سنجنده </span>AVHRR<span dir="RTL"> ، سنجنده </span>LIS<span dir="RTL"> و </span>PR<span dir="RTL"> ماهواره </span>TRMM<span dir="RTL">، داده های جو بالا و ایستگاه های سینوپتیک و نرم افزارهای </span>ENVI<span dir="RTL"> و </span>ArcGIS<span dir="RTL"> استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که تشخیص و آشکارسازی توفان های تندری با استفاده از باند مادون قرمز و دمای روشنایی نتایج قابل قبولی به دست می دهد و اگر از نتایج بازتابش باندهای مرئی در کنار دمای روشنایی استفاده شود، نتایج بهتری به دست می آید. همچنین از ترکیب داده های دمای روشنایی باند 4 سنجنده </span>AVHRR<span dir="RTL"> و داده های رعد و برق ثبت شده توسط سنجنده </span>LIS<span dir="RTL"> مشخص شد که فعالیت های رعد و برقی شدید عموما در دمای روشنایی کمتر از </span>K<span dir="RTL"> 240 رخ می دهد و بیشترین بارندگی برآورد شده توسط سنجنده </span>PR<span dir="RTL"> با دمای روشنایی کمتر از 240 درجه کلوین منطبق است.</span></p> <p>Thunder storms or lightning storms are kind of storm that generally associated with convective clouds and usually associated with floods, hail, strong winds, and flash flood. <a name="OLE_LINK6">These characteristics, together with turbulence and icing make this one of the most destructive atmospheric phenomenon in flight operations. </a>The purpose of this research is the detection of deep convective clouds (DCC) and severe thunderstorm systems in winter rainfall in the South-East of Iran. To achieve this objective, we used different data, including TRMM / PR and LIS, NOAA / AVHRR satellite images and Synoptic stations data. To determine the exact location of storm, the infrared brightness temperature of NOAA/AVHRR images were used<a name="OLE_LINK2"></a><a name="OLE_LINK1">. DCC</a> pixels are identified by their cold infrared (IR) brightness temperatures.<a name="OLE_LINK23"></a><a name="OLE_LINK22"> The result showed that the vast majority of the clouds had temperatures less than 260 &deg; K in the time of storm occurrence, but all of these clouds had not been occurrence of severe lightning activity.</a> With coincidence of brightness temperature and LIS data, it was found that the clouds which had been temperature below 240 &deg; K, are more appropriate for lightning occurrence. There are two reasons that there is no lightning in these clouds. First, these clouds had been lightning activities, but it had not seen with LIS sensor because of short view time (about 90s). Second, these clouds in the upper levels had been adequate extension but in middle or low levels did not have adequate extension. If the second reason was true, the brightness temperature and reflectance data at the same time can be used to correct this problem. Therefore, with using brightness temperature and reflectance data we obtained better results. Thus, by applying the threshold of brightness temperature less than 240 degrees Kelvin and reflection more than 50%, the areas that had been deep convection and intense lightning, were identified. Also, the results showed that the regions that had been intense lightning activity, had been maximum rainfall.</p> توفان تندری, AVHRR, LIS, جنوب شرق ایران Thunderstorm, AVHRR, LIS, Southwest of Iran 77 92 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2094-2&slc_lang=fa&sid=1 Ali Akbar Rasuly علی اکبر رسولی aarasuly@yahoo.com 100319475328460015500 100319475328460015500 No university of tabriz گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تبریز Ali Mohammad Khorshiddous علی محمد خورشید دوست khorshiddoust@gmail.com 100319475328460015501 100319475328460015501 No university of tabriz گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تبریز Mojtaba Fakhari vahed مجتبی فخاری واحد mojtaba.fakhari55@gmail.com 100319475328460015502 100319475328460015502 Yes university of tabriz دانشجوی دکتری جغرافیای طبیعی، دانشگاه تبریز. (نویسنده مسئول).