fa اولویت بندی لکه های احیای سرزمین براساس فرسایش محتمل خاک توسط آب (مطالعه موردی: حوضه آبخیز قره سو) تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">فرسایش آبی خاک یک پدیده طبیعی است که امروزه تحت تاثیر فعالیت&shy;های انسانی، همانند تبدیل غیرمنطقی زمین و تخریب پوشش گیاهی، به یکی از مهم&shy;ترین تهدیدات محیط&shy;زیستی در جهان تبدیل شده است. هدف پژوهش حاضر مدل&shy;سازی توزیع مکانی فرسایش آبی خاک در حوضه آبخیز قره&shy;سو و بررسی اثر کاربری سرزمین و شیب بر میزان فرسایش و اولویت بندی لکه&shy;های احیای سرزمین بوده است. برای اولویت بندی نیز مهم&shy;ترین لکه&shy;ها از لحاظ حساسیت به فرسایش و تاثیر معیارهای سرزمین برآن شناسایی شدند. مدل&shy;سازی فرسایش توسط معادله جهانی هدررفت خاک اصلاح شده (<span dir="LTR">RUSLE</span>) و به کمک فنون <span dir="LTR">GIS</span> صورت گرفت. نتایج نشان داد میانگین فرسایش در حوضه آبخیز حدود 19 تن در هکتار در سال است. مناطق با فرسایش کم، متوسط و شدید به ترتیب 62، 26 و 12 درصد منطقه را تشکیل می&shy;دهند. بررسی اثر کاربری سرزمین و شیب اهمیت اثر متقابل این دوعامل در افزایش میزان فرسایش خاک به خصوص در زمین&shy;های کشاورزی با شیب&shy;های زیاد را نشان می&shy;دهد. برای اولویت بندی از روش تناسب ناحیه&shy;ای سرزمین استفاده شد و 15 لکه دارای بیشترین حساسیت به فرسایش شناسایی گردید. نتایج این پژوهش مکان و اولویت انجام اقدامات جبرانی از قبیل تراس&shy;بندی، بانکت، احیاء و استقرار پوشش گیاهی و انجام طرح&shy;های آمایش سرزمین جهت کاهش فرسایش و جلوگیری از اثرات سوء آن بر محیط&shy;زیست و اقتصاد منطقه را نشان می&shy;دهد.&nbsp;</p> <p>Soil erosion is a natural process that has become a major global environmental threat as a result of human activities such as irrational land conversion and vegetation degradation. The purpose of this research is to model spatial distribution of likely soil erosion by water in Gharesoo watershed, assess the impacts of land use and slope on erosion rate, and identify soil erosion hotspots and prioritize them. For prioritization, the affected land patches with the highest potential and the effects of landuse and slope were studied. The Revised Universal Soil Loss Equation (RUSLE) was used in conjunction with Geographic Information system (GIS) to model soil erosion. The average soil erosion in the watershed was 18.65 t ha^-1 yr^-1. The slight, moderate and severe erosion classes encompass 62%, 26% and 12% of the watershed, respectively. Assessing the impacts of land use and slope confirms importance of interaction between these factors in increasing soil erosion, especially in agricultural areas with steep slopes. Zonal land suitability was used to delineate 15 patches as hotspots of soil erosion based on the RUSLE outcome. The results of this research reveals location and priority of land patches for implementation of mitigation measures such as terracing and vegetation rehabilitation, along with land use planning to reduce erosion and prevent it&#39;s negative impacts on environment and economy.&nbsp;</p> فرسایش خاک, مدل RUSLE, کاربری سرزمین, شیب, حوضه آبخیز قره سو Soil erosion, RUSLE, Land use, slope, Gharesoo watershed. 105 123 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2370-1&slc_lang=fa&sid=1 Azade Mehri آزاده مهری az.mehri@yahoo.com 100319475328460015016 100319475328460015016 Yes Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources دانشجوی دکتری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان (نویسنده مسئول). Abdolrassoul Salmanmahiny عبدالرسول سلمان ماهینی rassoulmahiny@gmail.com 100319475328460015017 100319475328460015017 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Alireza Mikaeili Tabrizi علیرضا میکاییلی تبریزی amikaeili@gmail.com 100319475328460015018 100319475328460015018 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Seyed Hamed Mirkarimi سید حامد میرکریمی mirkarimi.hamed@gmail.com 100319475328460015019 100319475328460015019 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه محیط‌زیست دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان Amir Sadoddin امیر سعدالدین sadoddin@gmail.com 100319475328460015020 100319475328460015020 No Gorgan University of Agricultural Sciences and Natural Resources گروه آبخیزداری دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان