fa پیش بینی روند تغییرات مکانی کاربری اراضی و توسعه مناطق مسکونی با استفاده از مدل زنجیره‌ای CA مارکوف و روش ژئومد، مطالعه موردی: حوزه آبخیز قره‌سو، استان گلستان تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL">برای استفاده پایدار از زمین ، برنامه ریزی و مدیریت، آگاهی از تغییرات و تحولات کاربری اراضی در طول یک دوره &rlm;زمانی، مدل سازی و پیش بینی تغییرات کاربری ضروری به نظر می&shy;رسد. منطقه مورد مطالعه در این پژوهش، حوزه آبخیز قره&shy;سو واقع در غرب استان گلستان است و به دلیل واقع شدن بین دشت وسیع و حاصلخیز و کوه های پوشیده از جنگل و فاصله نسبتاً کم آن تا دریای مازندران، از موقعیت جغرافیایی و اقلیمی ممتازی برخوردار است. در این پژوهش جهت تهیه نقشه کاربری اراضی از تصاویر ماهواه&shy;ای سال های ۱۳۶۶ و ۱۳۸۸ استفاده گردید. دقت طبقه بندی تصاویر با محاسبه ضریب کاپا به ترتیب برابر ۹۰٪ و ۸۸٪ &nbsp;بود که قابل قبول می&shy;باشد. در مرحله بعد، برای بررسی و پیش&shy;بینی میزان توسعه مناطق مسکونی از مدل ژئومد استفاده گردید. سپس بر پایۀ مدل <span dir="LTR">CA</span>&rlm; مارکوف روند تغییرات کاربری اراضی احتمالی تخمین زده شد. نتایج حاکی از کاهش اراضی جنگلی و کشاورزی و افزایش و توسعه مناطق مسکونی است و در نتایج هر دو مدل مشاهده می&shy;شود که توسعه مناطق مسکونی و انسان ساخت از جمله تغییرات بارز در منطقه مورد مطالعه بوده است و مناطق مسکونی و انسان ساخت به میزان 3312.99 هکتار توسعه داشته است. با توجه به اینکه مقادیر کاپای کلی( بالای ۸۰ %)، برای هر دوروش برآورد شدُ می&shy;توان نتیجه گرفت که مدل&shy;<em>ها توانایی خوبی در </em>پیش&shy;بینی&shy;کلاس های کاربری داشته&shy;اند. ولی از آنجا که مقدار کاپای برآورد شده برای روش ژئومد بیشتر از روش <span dir="LTR">CA</span> مارکوف بود میتوان گفت در این مطالعه دقت روش ژیومد در پیش بینی توسعه مناطق مسکونی و ساخته شده بالاتر بوده است. رشد و توسعه شهر در منطقه، بیشتر در اطراف شهر گرگان اتفاق افتاده است که می تواند به این علت باشد که وضعیت ترافیک-صنعت این نوع الگو را تعیین کرده است. برای جلوگیری از تخریب روزافزون اراضی طبیعی با ارزش که در اطراف مناطق مسکونی و شهری حوزه آبخیز قره&shy;سو وجود دارند، لازم است &rlm;اقداماتی مدیریتی و اجرایی صورت گیرد. استفاده از فرآیند مدل<span dir="LTR">‌</span>سازی و شناسایی مهمترین عوامل موثر در توسعه شهری، می<span dir="LTR">‌</span>تواند نقش مهمی در برنامه ریزی و مدیریت پایدار و صحیح منابع در آینده داشته باشد</p> <p>Land use management<span dir="RTL">,</span> planning, studying and assessing the changes for receiving&nbsp; sustainable development are essential. The study area was part of the Ghara-su basin in the west of Golestan Province<span dir="RTL">.</span> This area, is located in the vast and fertile plains and its modest distance to the Caspian Sea, provides a privileged geographical position. This paper attempts to model the spread of residential areas from 1988 to 2010 with using of GEOMOD. It is also predicted land use change, though done using CA_MARKOV. Series of images captured by the Landsat Thematic Mapper (TM) in <span dir="RTL">1988</span> and <span dir="RTL">2010</span> were used to prepare the land cover map. The classification of satellite images was done through supervised classification and maximum likelihood. The accuracy of image classification was obtained through calculation of kappa coefficients for TM 1988 and 2010 <span dir="RTL">at</span> 0.90 and 0.88, respectively.</p> <p>The results of modeling show a decrease in forest and agricultural area. Results indicated that the urban and residential areas have been extended (3312.99 ha). &nbsp;The urban growth in the region has mainly taken place around Gorgan, which can be associated with the pattern &lrm;determined by the traffic-industry status. Identification of contributing factors to urban development through modeling, therefore, can play a key role in sustainable planning and appropriate management of resources in the future</p> ژئومد, CA‌ مارکوف, تغییرات کاربری, توسعه مناطق مسکونی, حوزه آبخیز قره‌سو GEOMOD, CA_MARKOV, land use changes, development of residential areas, Ghara-su basin 159 169 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2418-1&slc_lang=fa&sid=1 Behnaz Raheli Namin بهناز راحلی نمین Raheli.Namin.b@gmail.com 100319475328460015394 100319475328460015394 Yes Malayer University گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست. دانشگاه ملایر. (نویسنده مسئول). Samar Mortazavi ثمر مرتضوی Mortazavi.s@gmail.com‎ 100319475328460015395 100319475328460015395 No Malayer University 2- گروه محیط‌زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط‌زیست. دانشگاه ملایر.