fa پدیده «برف دریاچه‌ای» و نقش آن در رخداد برف‌های سنگین کرانه جنوب‌غربی دریای خزر تخصصي Special پژوهشي Research <p dir="RTL" style="text-align: justify;">در این مطالعه برای اولین‌ بار عوامل موثر در پیدایش پدیده برف دریاچه‌ای ‌و اثر آن بر رخداد برف‌های سنگین در حاشیه‌ی جنوب‌غربی دریای خزر طی سال‌های 2012‌-‌1982 مورد سنجش قرار گرفت. بدین منظور با استفاده از آمارهای بارش روزانه و ارتفاع برف، مجموعاً 7 موج بارش برف سنگین شناسایی و به کمک داده‌های مرکز ملی پیش‌بینی محیطی آمریکا (<span dir="LTR">NCEP/NCAR</span>)، میادین فشار، دما، ارتفاع ژئوپتانسیلی، مولفه‌های مداری باد و مولفه نصف‌النهاری باد مطالعه شدند. برای اثبات اثر دریای خزر روی سامانه‌های عبوری، شارهای سطحی شامل شار گرمای نهان‌، شار گرمای محسوس، دمای هوای 2 متری‌، میدان باد 10 متری و داده‌های روزانه‌ی دمای سطح آب (<span dir="LTR">SST</span>) دریای خزر، استخراج و نقشه‌های مربوط به ‌آن‌ها و همچنین تفاضل دمای آب‌وهوای مجاور، طی دوره‌ی بارش برف رسم و تبیین گردید. نتایج نشان می‌دهند در تمامی موارد زبانه‌ی توده‌ی هوای پرفشار با منشا‌‌های مختلف که دارای ‌هسته قوی و سرد می‌باشند در لایه‌های زیرین وردسپهر از روی سطح خزر عبور کرده و به سواحل جنوب‌غربی خزر وارد می‌شوند. ‌علاوه بر سازوکار میان مقیاس و دینامیک حاکم ‌بر ساختار سامانه‌های ذکر شده، ‌دمای سطح دریا (<span dir="LTR">SST</span>) و به تبع آن میزان شارهای سطحی (شار گرمای نهان و شار رطوبت) مبادله شده بین سطح آب ‌و توده‌ی هوای عبوری، نقش تعیین کننده‌ای در شدت بارش برف ایفا می‌کند. همچنین طول مسیر پیمایش توده‌ی هوا از روی پهنه‌ی آبی و منشای توده هوای سطحی نیز روی مقادیر کمی بارش موثر می‌باشند. در برخی موارد، ‌شکل‌گیری الگوی بندال در لایه‌های میانی وردسپهر ‌موجب بندآیی سامانه‌ی بارشی، تداوم انتقال شارهای سطحی و ماندگاری چندین روزه‌ی بارش برف در منطقه می‌گردد.</p> پدیده برف دریاچه‌ای, دمای سطح دریا, شار گرما, شار رطوبت, دریای خزر. 229 251 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-110&slc_lang=fa&sid=1 فرامرز خوش‌اخلاق 100319475328460012572 100319475328460012572 Yes استادیار دانشکده جغرافیای دانشگاه تهران نیما فرید مجتهدی 100319475328460012573 100319475328460012573 No کارشناس ارشد آب‌و‌هواشناسی، اداره کل هواشناسی استان گیلان سمانه نگاه 100319475328460012574 100319475328460012574 No دانشجوی دکتری هواشناسی، اداره کل هواشناسی استان گیلان. فروغ مومن‌پور 100319475328460012575 100319475328460012575 No کارشناس ارشد هواشناسی، اداره کل هواشناسی استان گیلان. شبنم هادی نژاد صبوری‌ 100319475328460012576 100319475328460012576 No کارشناس ارشد فیزیک دریا، اداره هواشناسی بندرانزلی. ابراهیم اسعدی اسکویی 100319475328460012577 100319475328460012577 No دانشجوی دکتری هواشناسی کشاورزی، اداره کل هواشناسی استان گیلان.