fa تعیین شدت و تداوم دوره‌های خشکسالی هیدرولوژیک جریان با استفاده از روش Power Laws Analysis در رودخانه‌های حوزه آبخیز گرگانرود تخصصي Special پژوهشي Research <p>پایش و پیش‌بینی خشکسالی هیدرولوژیک و تعیین دقیق زمان شروع و تداوم آن، اهمیت ویژه‌ای در مدیریت منابع آبی و برنامه‌ریزی جهت کاهش اثرات مخرب خشکسالی دارد. در پژوهش حاضر خصوصیات خشکسالی هیدرولوژیک در سری‌های زمانی دبی روزانه 20 ایستگاه هیدرومتری در استان گلستان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. در این تحقیق، شروع و پایان دوره‌های کم‌آبی و پرآبی، میانگین دبی، دبی مؤثر و حد آستانه محاسبه و سپس تعداد دنباله‌ها در توالی وقوع دوره‌های کم‌آبی و پرآبی در دوره‌های 1 تا 30 ماهه مشخص گردید. براساس نتایج استفاده از روش تحلیل تابع توانی (<span dir="LTR">Power Laws Analysis</span>)، الگوهای شدت و تداوم دوره‌های ماهانه خشکسالی هیدرولوژیک مشخص شد. نتایج نشان داد که بین شدت وقوع و تداوم رابطه عکس وجود دارد. بیش‌ترین مقدار شیب دوره کم‌آبی در ایستگاه نوده (26/0-) مشاهده شده در حالی‌که ایستگاه رامیان با شیب خط (28/0-) بیش‌ترین شدت دوره پرآبی را در بین ایستگاه‌های منطقه مورد مطالعه تجربه نموده است. به‌عبارتی در ایستگاه نوده، وقوع کم‌آبی و در ایستگاه رامیان، وقوع پرآبی دارای رژیم پایدارتری است. هم‌چنین، بیش‌ترین تداوم در دوره‌های‌ کم‌آبی و پرآبی مربوط به ایستگاه‌های آق‌قلا (89/32) و بصیرآباد (29/16) در پایین‌دست رودخانه بوده که بیانگر متوسط تداوم با حداکثر احتمال وقوع در ایستگاه‌های مذکور است. نزدیکی پراکندگی نقاط به خط مستقیم و خطوط نزدیک یا موازی بدون تقاطع نشان داد که دوره‌های پرآبی و کم‌آبی در حوزه آبخیز گرگانرود دارای یک رژیم همگن بوده و تغییرات زمانی در آن‌ها چندان قابل ملاحظه نیست. تحلیل دوره‌های کم‌آبی و پرآبی با استفاده از روش تحلیل تابع توانی <span dir="LTR">(Power Laws Analysis)</span> در ایستگاه‌های مختلف حوزه گرگانرود، امکان تعیین رژیم دبی جریان، شدت و تداوم دوره‌های کم‌آبی و پرآبی را فراهم نموده است.&nbsp;<span dir="RTL"> </span></p> <p><strong>Introduction</strong></p> <p>Monitoring and prediction of hydrologic droughts and determining the onset and duration of drought spells have an important role in water resources management and planning to reduce the adverse effects of drought. In the present study the characteristics of hydrological drought in daily discharge time series from 20 hydrometric stations in Golestan Province have been analyzed.</p> <p><strong>Matherials & Methods</strong>:</p> <p>In this study, the onset and end of drought periods, mean discharge, effective discharge and threshold level were calculated and then sequence number of 1 to 30-month durations were determined. According to the results of Power Laws Analysis, the intensity and duration patterns of hydrological drought periods were distinguished. The results specified an inverse relationship between the intensity and duration of wet and dry spells. The highest severity of dry spell is related to Nodeh station (Line slope=-0.26) and the highest intensity of wet spell was observed in Ramian station (Line slope = -0.28) which indicated the stability of dry and wet river flow regimes in Nodeh and Ramian stations. Also, the longest durations of dry and wet periods were determined for the Aghghala (32.89) and Basirabad (16.29) stations, respectively, which represents the average maximum probable durations.</p> <p><strong>Discussion of Results & Conclusions</strong>:</p> <p>The proximity, closeness to a straight line or parallel lines without intersection proved the homogeneity regime of wet-dry spells in the Gorganroud watershed. Analysis of wet-dry spells using the Power Laws technique provides a basis to determine the flow regime, severity and duration of hydrological drought.</p> الگوی توالی وقوع, پلات لگاریتمی دوگانه, تحلیل تابع توانی, کم‌آبی هیدرولوژیک جریان Occurrence sequence pattern, Double logarithmic plot, Power law analysis, Hydrologic flow deficit 237 253 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2358-3&slc_lang=fa&sid=1 Raoof Mostafazadeh رئوف مصطفی‌زاده raoofmostafazadeh@yahoo.com 100319475328460015527 100319475328460015527 Yes University of Mohaghegh Ardabili گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی. (نویسنده مسؤل). Khadije Haji خدیجه حاجی Khadijehaji94@uma.ac.ir 100319475328460015528 100319475328460015528 No University of Mohaghegh Ardabili گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی Abazar Esmali-Ouri اباذر اسمعلی‌عوری esmaliouri@uma.ac.ir 100319475328460015529 100319475328460015529 No University of Mohaghegh Ardabili گروه منابع طبیعی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی