Geographical Space

fa بررسی تغییرات مکانی نیترات و فسفات آب‌های زیرزمینی و شناسایی مهمترین عوامل آلودگی از طریق ارزیابی روش‌های سری کریجینگ، کوکریجینگ و مدل رگرسیون چندگانه در حوزه آبخیز قره‌سو- استان گلستان A review of groundwater nitrate and phosphate place changes and identify the most important factors of pollution through the evaluation of the methods of the Kriging and Co- Kriging series, and multiple regression model in watershed of Golestan province Gharahsoo تخصصي Special پژوهشي Research <a name="OLE_LINK2"></a><a name="OLE_LINK1">آلودگی آبهای زیرزمینی در ارتباط با فعالیتهای کشاورزی و توسعه شهری یکی از مسایل مهم در مدیریت این منابع با ارزش میباشد.</a> <a name="OLE_LINK3"></a><a name="OLE_LINK6"></a><a name="OLE_LINK5"></a>روشهای زمین‌آمار و GIS <a name="OLE_LINK4">می</a>تواند ابزاری قوی در تولید اطلاعات مکانی و تعیین راهکارهای مدیریتی مناسب باشد. <a name="OLE_LINK9"></a><a name="OLE_LINK8"></a><a name="OLE_LINK7"></a>در این مطالعه با مقایسه روشهای زمینآمار سری کریجینگ و کوکریجینگ،  مناسب‌ترین روش تهیه نقشه تغییرات مکانی میزان نیترات و فسفات آبهای زیرزمینی با تأکید بر مصارف آشامیدنی تعیین گردید. منطقه مورد مطالعه در این پژوهش، حوزه آبخیز قره‌سو واقع در غرب استان گلستان می‌باشد. ارزیابی صحت نتایج حاصله و تعیین مناسب‌ترین روش درون‌یابی نیز با استفاده از معیار اعتبارسنجی متقابل و با استفاده از معیارهای خطاگیری ریشه مربعات میانگین خطا (RMSE)، انحراف استاندارد عمومی (GSD) و شاخص میانگین خطای مطلق (MAE) انجام پذیرفت. مقایسه روش‌ها نشاندهنده بالابودن توان روش کوکریجینگ با استفاده از متغیر کمکی، در برآورد میزان نیترات و فسفات میباشد. در مرحله بعد با استفاده از رگرسیون چندگانه خطی، عوامل مؤثر بر کاهش کیفیت آب شناسایی گردیدند. براساس نتایج مدلسازی با رگرسیون چندگانه خطی، متغیرهای مستقل ارتفاع، خاک، فاصله از زمینهای کشاورزی، زمینشناسی، کاربری اراضی، تراکم جمعیت و میزان مصرف کود ازته در سطح 99 درصد تأثیر معنیدار داشتند. فاصله از مناطق مسکونی، سطح آب زیرزمینی و فاصله از جاده در سطح 95 درصد نیز رابطه معنیدار با پراکنش نیترات داشتهاند. در مورد فسفات، متغیرهای مستقل فاصله از جنگل، زمینشناسی و تراکم جمعیت، در سطح 99 درصد و متغیر مستقل رابطه بین تراکم سطح زیرکشت و میزان مصرف کود فسفاته در سطح 95 درصد، رابطه معنیدار با پراکنش فسفات در حوزه آبخیز قرهسو داشتهاند. نتایج آنالیز حساسیت مدل با استفاده از ضریب تبیین نیز مؤید همین مطالب است. تهیه نقشه تغییرات مکانی پارامترهای کیفیت آب میتواند در برنامه‌ریزی و تصمیمگیریهای آینده مدیران مفید واقع شود. The contamination of groundwater in relation to agricultural activities and urban development is one of the most important issues in the management of this valuable resource. Earth statistics and geographic information system techniques can be a strong tool in the production of spatial data and determine the appropriate management strategies. In this study with comparing of Kriging and Co- Kriging series Earth statistics methods, determine the most appropriate method of providing location changes map the amount of groundwater phosphate and nitrate with emphasis on the for drinking. The study area in this research, Gharah- Soo watershed, located in the West of Golestan province. Accuracy evaluation of the results and determine the most appropriate method of interpolation also is done by using criterion of mutual transvaluation and by using criterions of Root Mean Square Error, General Standard Deviation and Mean Absolute Error. Compare of methods represents a high throughput method of Co- Kriging using auxiliary variable, an estimated amount of nitrate and phosphate. In the next step using multiple linear regression, identify factors affecting on the reduction of water quality. Based on the results of the multiple linear regression modeling, independent variables of elevation, soil, distance from land farming, geology, land use, population density and nitrogen fertilizer consumption at the level of 99 percent have significant impact. Distance from residential areas, underground water level and distance of road level also at the level of 99 percent have significant relationship with the distribution of Nitrate. In the case of the phosphate, independent variables of distance from forest, geology and population density, at the level of 99% and the independent variable the relationship between the cultivation area density and the amount of in phosphate fertilizer consumption in level of 95%, have a significant relationship with the distribution of phosphate in Gharah- Soo watershed. The results of the sensitivity analysis of the model with the use of explaining coefficient also this confirms the content. Map Preparation of water quality parameters spatial variations can be in programmed and decisions useful future managers.The contamination of groundwater in relation to agricultural activities and urban development is one of the most important issues in the management of this valuable resource. Earth statistics and geographic information system techniques can be a strong tool in the production of spatial data and determine the appropriate management strategies. In this study with comparing of Kriging and Co- Kriging series Earth statistics methods, determine the most appropriate method of providing location changes map the amount of groundwater phosphate and nitrate with emphasis on the for drinking. The study area in this research, Gharah- Soo watershed, located in the West of Golestan province. Accuracy evaluation of the results and determine the most appropriate method of interpolation also is done by using criterion of mutual transvaluation and by using criterions of Root Mean Square Error, General Standard Deviation and Mean Absolute Error. Compare of methods represents a high throughput method of Co- Kriging using auxiliary variable, an estimated amount of nitrate and phosphate. In the next step using multiple linear regression, identify factors affecting on the reduction of water quality. Based on the results of the multiple linear regression modeling, independent variables of elevation, soil, distance from land farming, geology, land use, population density and nitrogen fertilizer consumption at the level of 99 percent have significant impact. Distance from residential areas, underground water level and distance of road level also at the level of 99 percent have significant relationship with the distribution of Nitrate. In the case of the phosphate, independent variables of distance from forest, geology and population density, at the level of 99% and the independent variable the relationship between the cultivation area density and the amount of in phosphate fertilizer consumption in level of 95%, have a significant relationship with the distribution of phosphate in Gharah- Soo watershed. The results of the sensitivity analysis of the model with the use of explaining coefficient also this confirms the content. Map Preparation of water quality parameters spatial variations can be in programmed and decisions useful future managers. زمین‌آمار, درون‌یابی, مد‌ل‌سازی, کاربری اراضی, آنالیز حساسیت, GIS Earth statistics, Interpolated, modeling, land use, Sensitivity analysis, GIS. 311 330 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2138-4&slc_lang=fa&sid=1 بهروز محسنی mohseni_m@pnu.ac.ir 100319475328460013986 100319475328460013986 Yes هیات علمی دانشگاه پیام‌نور، دانشکده علوم کشاورزی، گروه منابع‌طبیعی و محیط‌زیست، تهران، ایران (نویسنده مسئول). بهناز راحلی نمین raheli.namin.b@gmail.com 100319475328460013987 100319475328460013987 No دکترای ارزیابی محیط‌زیست، مدرس مدعو دانشگاه پیام نور