fa تبیین و تحلیل عدم تعادل فضایی و سنجش عوامل موثر بر تمرکز و جدایی گزینی در شهر مهاباد تخصصي Special پژوهشي Research <p>هدف این پژوهش تبیین و تحلیل عواملی همچون شاخص های جمعیتی- اجتماعی، اقتصادی و کالبدی در عدم تعادل، تمرکز و جدایی گزینی فضایی در شهری مهاباد می باشد. تحقیق حاضر در سال 1394 انجام شده و روش بررسی آن، مبتنی بر روش توصیفی- تحلیلی است. به منظور جمع آوری داده ها از روش های اسنادی و میدانی استفاده شده است. داده های اسنادی، از گزارشات تفصیلی مرکز آمار ایران مربوط به شهر مهاباد (1390) و طرح های جامع (1390) و تفصیلی (1393) استخراج شده اند. همچنین جهت سنجش میانگین درآمد ماهانه خانوارهای نواحی مختلف از روش میدانی و توزیع پرسشنامه استفاده شده است. در این پژوهش ابتدا استفاده از مدل <span dir="LTR">SAW</span> به رتبه بندی و طبقه بندی نواحی شهری و با بهره گیری از آزمون فریدمن به سنجش شکاف موجود بین نواحی در شاخص های مورد مطالعه پرداخته شده است. درا ادامه به منظور سنجش تمرکز و جدایی گزینی فضایی در شهر مهاباد از شاخص های جدایی گزینی در نرم افزار<span dir="LTR">Geo-Segregation Analyzer</span> &nbsp;استفاده شد. در نهایت برای سنجش اثرات هریک از شاخص های جمعیتی- اجتماعی، اقتصادی و کالبدی بر عدم تعادل فضایی، از مدل تحلیل مسیر بهره گرفته شد. یافته ها و نتایج، در وهله اول نشان از عدم توسعه یافتگی مطلوب شهر مهاباد دارد. همچنین نتایج حاصل از آزمون فریدمن، نتایج برگرفته از سنجش شاخص های جدایی گزینی، نتایج مدل تحلیل مسیر ، همگی ما را به این مسئله رهنمون می سازد که عامل مسئله ساز، قابل توجه و دارای اولویت در ساختار فضایی شهر مهاباد، که موجب ایجاد شکاف، جدایی گزینی و تمرکز فضایی و همچنین دارای بیشترین اثر بر عدم تعادل فضایی شهر مهاباد است، عامل کالبدی و در راس آنها تاسیسات و خدمات شهری است که این مسئله توجه بیشتر مدیریت و برنامه ریزی شهری را در امر ساماندهی کالبدی شهر می طلبد.</p> <p>The goal of this project is to explain and analyze the factors such as social-demographic, economic and physical in the spatial imbalance, concentration and the segregation of the city of Mahabad. The represented research has been done in the year of 2015 and its checking methodology is based on the descriptive-analytical method. In order to gather data, the field and documentary method have been utilized. The documentary data are extracted from the statistics center of Iran&rsquo;s detailed reports (2012), comprehensive (2012) and detailed plans (2014) of the city of Mahabad. Also to measure the monthly average of the families&rsquo; income of the various areas, the field model and survey distribution are utilized in this affair. First using the SAW model, the urban areas of the city of Mahabad ate rated and leveled the gap between the areas in the studied indicators is evaluated and measured using the Friedman test. Continually, the segregation indicators are used in the <span style="color: rgb(51, 51, 51); font-family: Tahoma, Arial, Verdana; font-size: 13px; line-height: 20.8px; background-color: rgb(255, 255, 255);">Geo-Segregation Analyzer</span> software to measure and evaluate the spatial concentration and segregation. Ultimately, to measure every effect of each one of the social-demographic, economic and physical indicators on the spatial imbalance, the path analysis model is used. Results and conclusions firstly show an unfavorable development of the city of Mahabad. Also the results from the Friedman test, results from the segregation indicators, results from the path analysis model, guide us altogether that the issuing, care-needed and prioritized factor in the spatial structure of the city of Mahabad which has been the cause of the existence of gap, segregation and spatial concentration and also has the most effect on the spatial imbalance of the city of Mahabad is the physical factor and urban services and facilities in the top of them which requires a more attention to the urban management and urban planning in the affair of physical organizing.</p> نابرابری فضایی, جدایی گزینی, تمرکز فضایی, نواحی شهری, مهاباد Spatial Inequality, Segregation, Spatial Concentration, Urban areas, Mahabad 255 274 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1033-6&slc_lang=fa&sid=1 Mostafa Mirabadi مصطفی میرآبادی mirabadi1985@gmail.com 100319475328460015535 100319475328460015535 No Department of Geography & urban planning, Islamic Azad University, Science and research Branch, Tehran, Iran دکتری جغرافیا و برنامه‌‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران. azita rajabi آزیتا رجبی azitarajabi@yahoo.com 100319475328460015536 100319475328460015536 Yes Department of Geography & urban planning , Islamic Azad University - Central Tehran Branch, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران مرکز، تهران، ایران (نویسنده مسئول). Masoud mahdavi hajiloei مسعود مهدوی حاجیلویی Mahdavihaj@yahoo.com 100319475328460015537 100319475328460015537 No Department of Geography & rural planning, Islamic Azad University, Science and research Branch, Tehran, Iran گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران