fa تبیین جغرافیایی افتراق فضایی تسهیلات عمومی در کلان شهر تهران عمومى General پژوهشي Research یکی از مسائل بنیادین در توسعه موزون شهری، افتراق و نابرابری فضایی بین در ابعادجغرافیایی است که تولید و باز تولید نابرابری‌های فضایی را در بستر عدم تعادل فضایی شهری در پهنه های مختلف آن ایجاد نموده و موجبات اختلال در برنامه ریزی و سیاستگزاری‌های عادلانه شهری را فراهم می‌سازد. این پژوهش با روش تحلیلی-پیمایشی به دنبال بررسی فرآیندهای موثر بر عدم توازن فضایی در پراکنش تسهیلات عمومی شهری در مناطق شهری کلان&shy;شهر تهران است. در این رابطه، گردآوری داده ها با مطالعات میدانی و کتابخانه ای انجام شده است<span dir="LTR">. </span>جامعه آماری شامل جمعیت کلانشهر تهران است. که با استفاده از روش نمونه گیری مورگان، 384 نفر به عنوان نمونه انتخاب شده است. سنجش داده‌های کمی-کیفی از طریق آزمون تک نمونه‌ای، معادلات ساختاری و مدل تصمیم‌گیری چندمعیاره ویکور در محیط نرم‌افزاری <span dir="LTR">SPSS </span>و <span dir="LTR">ArcGIS </span>می‌باشد. ابعاد جغرافیایی افتراق فضایی بر مبنای نظریه‌های مختلف موجود(که تبیین ساز واقعیت‌های فضایی و نابرابری توزیع خدمات شهری است) احصاء و عملیاتی گردید. یافته‌های تحقیق نشان داد که بیشترین اختلاف بین سرانه کاربری تهران و سرانه استاندارد مربوط به کاربری های آموزش عالی با مقدار <span dir="LTR">69.156- </span>و حمل و نقل با مقدار 26.382- متر مربع برای هر نفر و کمترین نیز مربوط به کاربری انتظامی و مسکونی است. براساس آزمون تک نمونه ای <span dir="LTR">t</span>، شاخص &laquo;اجتماعی&raquo; با ارزش کمی و آماره تی 1.059، بیشترین نارضایتی را کسب کرده است. همچنین، طبق محاسبات مدل ویکور، منطقه 16 با مقدار (1<span dir="LTR">Qi= </span>) بهترین و منطقه 6 با مقدار (0.004<span dir="LTR">Qi= </span>) بدترین وضعیت را در توزیع خدمات و تسهیلات براساس نیاز جمعیت منطقه دارند<span dir="LTR">. </span>تبیین ابعاد جغرافیایی موثر در افتراق فضایی کلانهشر تهران نشان داد که شاخص سیاسی-اداری با ضریب بتای 0.906 و &nbsp;ضریب تاثیر 0.668 بیشترین تاثیر را بر نابرابری فضایی(توزیع خدمات و تسهیلات عمومی بین مناطق 22 گانه شهر تهران) داشته است. بعد از آن شاخص محیط طبیعی با ضریب بتای 0.889 و ضریب تاثیر 0.282 و&nbsp; شاخص کالبدی با ضریب بتای 0.789 و &nbsp;ضریب تاثیر 1.524 ، شاخص اجتماعی با ضریب بتای 0.771 و &nbsp;ضریب تاثیر 1.529 در رتبه های بعدی قرار دارند. و در نهایت شاخص اقتصادی با ضریب بتای 0.652 و &nbsp;ضریب تاثیر 2.839&nbsp; کمترین تاثیر را بر نابرابری فضایی بین مناطق 22 گانه شهر تهران دارند Differentiate and spatial inequality in the structural and spatial dimensions is one of the most important issues in country development and planning. Indeed, derangement in planning and policy process and inequality in services, general facilities and infrastructures among human habitats has been result from spatial inequality. The research with emphasis on fieldwork and analysis methods has an important aim that is assessment of effective processes in spatial inequality of urban facilities in Tehran&#39;s districts. However, this study is based on Fieldwork and descriptive data which accomplished in Tehran Metropolitan. 384 people in this research have been choice by use of Morgan sampling method. Moreover, T test and Vikor multi-criteria decision making model in SPSS and GIS applied for data analysis and map drawing. Total results have been demonstrate that in Land-use distribution process and standard per capita, &nbsp;educational Land-use with -69.156 m² and transportation with -26.382 m² for one people have high spatial inequality and residential Land-use and security services have least spatial inequality. In the base of T test, Social index is most important in spatial inequality with 1.059 T score. Fiscal result from Vikor model show that in services and facilities distribution range; 16 districts with 1Qi score is best urban area and 6 districts with 0.004Qi score have minimal urban services. Therefore, inequality in distribution of urban services and facilities is obvious phenomena in Tehran&#39;s urban districts. Development of structural and general investment in all districts and regions with square distribution approach, optimization of political and social partnership between people and urban managers and planning base on citizen needs and according to cultural, economic and social structure are the best strategies in order to generate of spatial justice افتراق فضایی, تسهیلات عمومی, اقتصاد سیاسی فضا, کلانشهر تهران spatial differentiate, general facilities, spatial economic-political phenomena, Tehran Metropolitan 271 293 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2850-2&slc_lang=fa&sid=1 hammid fallahi حمید فلاحی hamidfallahi@gmail.com 100319475328460015039 100319475328460015039 No esfahan دانشجوی دکتری جغرافیاوبرنامه‌ریزی شهری،دانشکده برنامه‌ریزی وعلوم جغرافیایی،دانشگاه اصفهان. jamal mohammadi جمال محمدی j.mohammadi@geo.ui.ac.ir 100319475328460015040 100319475328460015040 Yes esfahan گروه برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی وعلوم جغرافیایی، دانشگاه اصفهان. (نویسنده مسئول).