fa بررسی تغییرات دمای سطح پهنه های آبی موثر بر ایران در دوره 2008- 1854 تخصصي Special پژوهشي Research چکیده با توجه به اهمیت پهنه های آبی و دمای سطح آنها در تامین رطوبت کشور، سری های زمانی دمای سطح آب دریاهای خزر، سیاه، مدیترانه، سرخ، عمان و خلیج فارس در دوره 2008-1854 (155 سال) مورد بررسی قرار گرفتند. در این مطالعه از داده های دمای سطح آب بازسازی شده (ERSST) که به روشی تلفیقی از مقادیر واقعی شامل داده های دیده بانی شده توسط بویه های ثابت و شناور، ایستگاه های هواشناسی دریایی ثابت، کشتی های اقیانوس شناسی، کشتی های داوطلب، سنجنده های ماهواره ای و روش های محاسباتی برای مناطق و دوره های فاقد داده در شبکه های منظم 2×2 درجه جغرافیایی تهیه می شوند، استفاده شده است. نتایج این تحقیق نشان می دهد که در دوره مورد مطالعه بیشترین آهنگ افزایش دمای سالانه به میزان 0049/0 درجه سانتی گراد (5/0 درجه سانتی گراد در 100 سال) در دریای عمان رخ داده است. پس از آن دریای سرخ، خلیج فارس و دریای مدیترانه به ترتیب با آهنگ افزایش 0028/0، 0027/0 و 0019/0 درجه سانتی گراد در سال در رتبه های بعدی قرار دارند. روند تغییرات دما در چهار پهنه آبی مذکور معنی دار است. در همین دوره آهنگ تغییرات دریاهای خزر و سیاه بسیار کم بوده و معنی دار نمی باشند. تحلیل داده های مورد استفاده در 25 ساله اخیر نشان می دهد که آهنگ افزایش سالانه دما در تمامی پهنه های آبی یاد شده چندین برابر شده که آهنگ افزایش دمای دریای خزر از سایر پهنه ها بیشتر می باشد. با اعمال آزمون من-کندال، مشخص شد که در سال های 1981، 1954، 1972 و 1980 در الگوی زمانی دمای پهنه های آبی خلیج فارس، دریای عمان، دریای سرخ و مدیترانه تغییرات ناگهانی رخ داده است. Abstract Regarding the role of water bodies and their sea surface temperature (SST) in providing humidity of weather systems affecting Iran, SST time series of main regional water bodies including Caspian, Mediterranean, Black, Oman, Red Sea and Persian Gulf are analyzed in this researchover the period of 1854 to 2009 (155 year). The Extended Reconstructed sea surface temperature (ERSST) data set in 2×2 latitude/longitude resolution, which was provided by the National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), are used in this study. Results of current research over the period under study showed that the maximum annual increasing rate of SST has been occurring in the Oman Sea by 0.0049 TºC (around 0.5 TºC per 100 years). Red Sea, Persian Gulf and Mediterranean Sea by 0.0028, 0.0027 and 0.0019 have other remaining maximum annual increasing rates of SST. Increasing trends of SST are statistically significant in four mentioned water bodies. But at the same period, amount of trends in Caspian and Red Seas were very low and statistically not significant. Analysis of the SST also reveals that the increasing rate in the most recent 25 years is multiplicities overall water bodies. Maximum increasing SST rate is detected to be in the Caspian Sea. Mann-Kendal test is then applied over SST time series for finding abrupt change in the dataset. We found that the abrupt change in annual SST has been occurring in 1981, 1954, 1972, and 1980 in time series of Persian Gulf, Oman, Red and Mediterranean Seas, respectively. کلید واژه ها: تغییراقلیم، پهنه های آبی منطقه ای، دمای سطح آب، روند، ایران. Keywords: Climate Change, Regional water bodies, Sea surface temperature, Trend, Iran 17 31 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-361-1&slc_lang=fa&sid=1 علی اکبر رسولی aarasuly@yahoo.com 1003194753284600893 1003194753284600893 No دانشگاه تبریز ایمان بابائیان ibabaeian@yahoo.com 1003194753284600894 1003194753284600894 Yes دانشگاه تبریز هوشنگ قائمی 1003194753284600895 1003194753284600895 No سازمان هواشناسی پیمان زوار رضا 1003194753284600896 1003194753284600896 No دانشگاه کانتربری، نیوزلند