fa ارزیابی وضعیت توسعه در استان خراسان شمالی تخصصي Special پژوهشي Research چکیده بکارگیری معیارها و روش های کمی جهت سطح بندی سکونتگاه ها در سیستم فضایی مناطق از سویی منجر به شناخت میزان نابرابری نقاط سکونتگاهی و از سوی دیگر معیاری جهت تلاش در راستای کاهش و رفع نابرابری‌های موجود میان آنها محسوب می گردد. در واقع بررسی و شناخت وضعیت نواحی، قابلیت ها و تنگناهای آن در برنامه ریزی از اهمیت بسزایی برخوردار است. به طوری که استفاده از شاخص های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و بهداشتی و ... می تواند معیاری مناسب برای تعیین جایگاه نواحی در جهت رفع مشکلات و نارسایی های آنها برای نیل به رفاه اقتصادی و سلامتی اجتماعی باشد. با علم به این موضوع، هدف اصلی از انجام پژوهش حاضر، تعیین جایگاه استان خراسان شمالی در کشور از لحاظ برخورداری از شاخص های توسعه و همچنین بررسی وضعیت توسعه در سطوح مختلف استان و مقایسه آنها با یکدیگر می باشد. نتایج به دست آمده حاکی از آن است استان خراسان شمالی در مقایسه با سایر استان های کشور بر اساس روش موریس و امتیاز استاندارد رتبه 26 و بر اساس روش تاکسونومی رتبه 28 را کسب نموده، معضل عدم توازن در میزان توسعه یافتگی در سطوح مختلف (شهرستان و بخش) استان کاملاً مشهود می باشد که به تفصیل بدان پرداخته شده است. لذا شکاف و تشدید نابرابری منطقه ای را موجب گردیده است. مطالعه نابرابری در مقیاس های مختلف، یکی از اقدامات ضروری و پایه ای برای برنامه ریزی و اصلاحات در جهت رشد اقتصادی همراه با عدالت اجتماعی است که می تواند در تخصیص منابع با هدف رفع نابرابری های منطقه ای مؤثر واقع گردد. لذا با توجه به این که رفع عدم تعادل، یکی از اهداف برنامه های توسعه کشور می باشد، ضروری است تا در بلندمدت، از طریق اعمال سیاست های سنجیده و منطقی شرایط لازم جهت کاهش و رفع عدم تعادل های موجود فراهم گردد. Abstract Application of quantitative criteria and methods for the grading system of settlements in the areas of spatial inequality in hand, to identify areas of settlements and the criteria to work towards reducing and eliminating disparities among them are considered. To identify areas of the state, and bottlenecks in capacity planning is important, so that economic, social, cultural and health indicators should be determined. A criterion for determining the status and problems in the areas of their failure to achieve economic prosperity and social well being is with this knowledge. The main purpose of this study was to determine the position of North Khorasan province in terms of development indicators, and the status of development at different levels and to compare them with each other. The results showed that compared with other provinces of North Khorasan province, based on Maurice and the standard score of 26 and taxonomy based on rank 28 were achieved. The problem of imbalance in the rate of development at different levels (and city) is evident, which was studied in detail. The gap has caused and exacerbated regional inequalities. Study of inequality at various scales, was one of the essential and basic steps for planning and reform for economic growth with social justice. It can address the regional disparities in the allocation of resources to be effective, Therefore, the imbalance, is one of the goals of development programs, and is essential it the long term. Deliberate policies and reasonable conditions necessary to reduce and eliminate the existing imbalances can be provided. کلید واژه ها: سطح بندی سکونتگاه ها، نابرابری، توسعه متعادل، عدالت اجتماعی، خراسان شمالی. Key words: Grading Settlements, Inequality, Balanced Development, Social Justice, North Khorasan. 55 70 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-401-2&slc_lang=fa&sid=1 علیرضا شیخ الا سلامی guplan@gmail.com 1003194753284600919 1003194753284600919 No واحد بروجرد واحد بروجرد مریم بیرانوندزاده m_beranvandzadeh@yahoo.com 1003194753284600920 1003194753284600920 Yes کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری کبری سرخ کمال k.sorkhkamal@gmail.com k.sorkhkamal@gmail.com 1003194753284600921 1003194753284600921 No کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه ریزی شهری دانشگاه یزد