fa بررسی و ارزیابی پاسخ جریان پایه به مؤلفه‌های بارش در اقلیم‌های مختلف ایران تخصصي Special پژوهشي Research پاسخ جریان پایه به مولفه&shy;های بارش در اقلیم&shy;های مختلف متفاوت است و شناخت برهم&shy;کنش بین مولفه&shy;های مختلف بارش با جریان پایه می<span dir="LTR">&shy;</span>تواند منجر به بهبود و توسعه پیش<span dir="LTR">&shy;</span>بینی&shy;ها در حوضه&shy;های فاقد آمار شود. در این تحقیق ابتدا حوضه&shy;های واقع در هر منطقه اقلیمی با استفاده از تقاطع نقشه اقلیم و لایه مرز حوضه&shy;های رتبه هفت کشور، تفکیک شد. با بررسی داده‌های دبی روزانه ایستگاه‌های آب‌سنجی، تعداد حداقل30 ایستگاه از هر منطقه اقلیمی با آمار مناسب و دوره مشترک آماری سال&shy;های1355-1390انتخاب شد. سپس با بررسی داده&shy;های بارش، بارش متوسط سالانه و متوسط تعداد روز&shy;های بارانی هر حوضه محاسبه شد. شاخص جریان پایه با استفاده از داده&shy;های روزانه جریان به روش فیلتر رقومی بی فلو-لینه و هالیک استخراج شد. روابط بین شاخص جریان پایه و تعداد روز<span dir="LTR">&shy;</span>های بارانی و بارش متوسط سالانه در اقالیم مختلف محاسبه و نتایج تحلیل و تفسیر شد. نتایج نشان داد که در بیش از 66 درصد حوضه&shy;های مناطق اقلیمی مختلف، میانگین شاخص جریان پایه بیش از 50 درصد است. همچنین بیشترین فراوانی حوضه&shy;ها با شاخص جریان پایه کمتر از 5/0 مربوط به حوضه&shy;های اقلیم &quot;مرطوب&quot;، &quot;نیمه&shy;مرطوب&quot; و &quot;بسیار مرطوب&quot; و بیشترین فراوانی در محدوده بالاتر از 5/0 مربوط به حوضه&shy;های منطقه &quot;خشک&quot; و &quot;نیمه&shy;خشک&quot; است. در مناطق اقلیمی &quot;بسیار مرطوب&quot;، &quot;مرطوب&quot;، &quot;نیمه&shy;مرطوب&quot; و &quot;مدیترانه<span dir="LTR">&shy;</span>ای&quot;، همبستگی بین بارش متوسط سالانه با جریان پایه یک رابطه مثبت و در مناطق &quot;خشک&quot; و &quot;نیمه<span dir="LTR">&shy;</span>خشک&quot; یک رابطه منفی را به نمایش گذاشته است. همبستگی پارامتر تعداد روز<span dir="LTR">&shy;</span>های بارانی با جریان پایه در حوضه&shy;های منتخب در تمامی مناطق اقلیمی یک رابطه مناسب با روند مثبت را نشان داد. بالاترین ضریب تبیین بین تعداد روز<span dir="LTR">&shy;</span>های بارانی و شاخص جریان پایه، به میزان 57/0 متعلق به مناطق &quot;نیمه<span dir="LTR">&shy;</span>خشک&quot; و کمترین ضریب تبیین به میزان 14/0 به حوضه<span dir="LTR">&shy;</span>های منطقه اقلیمی &quot;خشک&quot; تعلق دارد. این رابطه برای حوضه<span dir="LTR">&shy;</span>های منطقه &quot;مرطوب&quot; و &quot;نیمه<span dir="LTR">&shy;</span>مرطوب&quot; تقریبا مساوی و حدود 34/0 است.&nbsp;&nbsp; Base flow response to rainfall components varies in different climates and knowing the interaction between rainfall components with the base flow can lead to improvement and development of prediction in ungagged catchment<span dir="RTL">.</span> In this study, the catchments in each climatic zone were separated using the intersection of the climate map and the boundary layer of catchments<span dir="RTL">.</span> At least 30 hydrometric stations from each climatic zone were selected with common period of 1976-2011<span dir="RTL">.</span> Then, average annual rainfall and rainy days in each basin were calculated. The base flow index was separated using daily flow data and with B-Flow-Lynie & Holick algorithm<span dir="RTL">.</span> The relationships between the base flow index and the number of rainy days and average annual rainfall in different climate were calculated and the results were analyzed and interpreted<span dir="RTL">.</span> The results showed that in more than 66% of the catchments of different climatic zones, the average base flow index was more than 50%<span dir="RTL">.</span> Also, the highest frequency of catchments with base flow index less than 0.50 were for humid, semi-humid and very humid climates and the highest frequency of catchments in the range of more than 0.5 were found for &ldquo;arid &ldquo;and&rdquo; semi-arid&rdquo;. The Correlation between annual rainfall and base flow in the very humid, humid, semi-humid and Mediterranean&quot; climatic zones have a positive coefficient and in the &quot;arid&quot; and &quot;semi-arid&quot; regions were negative. Correlation of the number of rainy days with the base flow in the selected catchment in all climatic zones showed a positive correlation<span dir="RTL">.</span> The highest coefficient of determination between rainy days and base flow index was 0.57 to semi-arid regions and the lowest coefficient was 0.14 to the catchments of arid zone<span dir="RTL">.</span> This was approximately equal to about 0.34 for humid and semi-humid zones<span dir="RTL">.</span> بارش سالانه, پاسخ هیدرولوژیک, شاخص جریان پایه, فیلتر رقومی برگشتی, مناطق اقلیمی. Annual rainfall, Hydrological response, Base flow index, Recursive digital filter, Climatic zones. 147 163 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1402-4&slc_lang=fa&sid=1 Rahim Kazemi رحیم کاظمی ra_hkazemi@yahoo.com 100319475328460021900 100319475328460021900 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران forod sharifi فرود شریفی fs1338@gmail.com 100319475328460021901 100319475328460021901 No Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران Reza Barat رضا بیات bayat52@gmail.com 100319475328460021902 100319475328460021902 No Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization, Tehran, Iran پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران