Geographical Space

fa ارزیابی ارتباط بین نوسانات شاخص_های منتخب پیوند از دور نیمکره شمالی با تغییرات تبخیروتعرق بخش جنوبی حوضه آبریز رودخانه ارس Evaluation of Relationship between Oscillations of Selected North Hemisphere's Teleconnection Indices with Evapotranspiration Variations in Southern Section of Aras River Basin تخصصي Special پژوهشي Research الگوهای بزرگمقیاس اتمسفری با توجه به سیستمی بودن اقلیم کره زمین، به عنوان یکی از مهمترین عوامل  مؤثر بر اقلیم مناطق مختلف جهان تلقی میشوند<span dir="LTR">.</span> این مسأله،  اهمیت تحقیق بر روی فرآیندهای بزرگمقیاس و تأثیرات آنها بر مناطق دورتر از یک منطقه معین را نشان میدهد. در این پژوهش، ارتباط بین شاخصهای پیوند از دور نیمکره شمالی با تغییرات تبخیرتعرق<a href="#_ftn1" name="_ftnref1" title=""><span dir="LTR">[1]</span></a> ایستگاههای سینوپتیک جنوب حوضه آبریز رودخانه ارس طی دوره آماری 26 ساله (2017-1992) بررسی گردید. برای ارزیابی همگنی و توالی دادهها از آزمون توالی استفاده شد. برای بررسی ارتباط بین این الگوها  و تغییرات متغیر مورد مطالعه از ضریب همبستگی پیرسون استفاده شد. بالاترین ضریب همبستگی معنادار بین <span dir="LTR">ET</span> ایستگاهها و برخی از الگوها در حالت بدون تأخیر، با تأخیر زمانی 1، 2 و 3 ماهه به دست آمد که از نظر شدت ضعیف هستند. در حالی که در فصول مختلف، بیشترین ضرایب همبستگی معنیدار از متوسط تا خیلی قوی مشاهده شد که در اهر در فصول زمستان، بهار و پاییز به ترتیب با شاخصهای <span dir="LTR">SCA<a href="#_ftn2" name="_ftnref2" title="">[2]</a></span>،<span dir="LTR">EA<a href="#_ftn3" name="_ftnref3" title="">[3]</a></span>  ، <a href="#_ftn4" name="_ftnref4" title=""><span dir="LTR">[4]</span></a><span dir="LTR">NAO</span> و <span dir="LTR">EA</span> به مقدار *79/0، **53/0-، **49/0- و *43/0-،  در اردبیل در بهار با شاخص <span dir="LTR">SCA</span> و تابستان و پاییز با<span dir="LTR">POL<a href="#_ftn5" name="_ftnref5" title="">[5]</a></span>  به مقدار **53/0-، **44/0 و **56/0- و <a href="#_ftn6" name="_ftnref6" title=""><span dir="LTR">[6]</span></a> در پارسآباد در پاییز با <span dir="LTR">EP</span><span dir="LTR">/</span><span dir="LTR">NP</span> به مقدار *46/0  محاسبه گردید. بین فازهای <span dir="LTR">EA</span>، <span dir="LTR">EA</span><span dir="LTR">/</span><span dir="LTR">WR<a href="#_ftn7" name="_ftnref7" title="">[7]</a></span> و <span dir="LTR">EP</span><span dir="LTR">/</span><span dir="LTR">NP</span>، فاز مثبت <span dir="LTR">SCA</span> و فاز منفی <span dir="LTR">PNA<a href="#_ftn8" name="_ftnref8" title="">[8]</a></span> با نمرات <a><span dir="LTR">Z</span></a> برخی از ایستگاهها همبستگی معنیدار با شدت ضعیف تا متوسط در سطح اطمینان 95/0 و بیشتر ملاحظه شد. نتایج حاصل از مدل رگرسیونی پسرونده، علاوه بر معرفی مؤثرترین شاخصها در مدلبندی <span dir="LTR">ET</span> ایستگاهها نشان داد که هیچ یک از  آنها، توان تببین بالای این متغیر  در حوضه ارس را ندارند. <div>  <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"><a href="#_ftnref1" name="_ftn1" title="">[1]</a> <span dir="RTL">-</span> Evapotranspiration  <span dir="RTL">) </span>ET<span dir="RTL">( </span><span dir="RTL">از این پس به اختصار</span><span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn2"><a href="#_ftnref2" name="_ftn2" title="">[2]</a> -  Scandinavia Pattern<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn3"><a href="#_ftnref3" name="_ftn3" title="">[3]</a> -  East Atlantic Pattern<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn4"><a href="#_ftnref4" name="_ftn4" title="">[4]</a> - North Atlantic Oscillation<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn5"><a href="#_ftnref5" name="_ftn5" title="">[5]</a> - Polar/ Eurasia Pattern<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn6"><a href="#_ftnref6" name="_ftn6" title="">[6]</a> - East Pacific/ North Pacific Pattern<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn7"><a href="#_ftnref7" name="_ftn7" title="">[7]</a> - East Atlantic/Western Russia<span dir="RTL"></span></div> <div id="ftn8"><a href="#_ftnref8" name="_ftn8" title="">[8]</a> - Pacific/North American<span dir="RTL"></span></div> </div> <div> <hr align="left" size="1" width="33%" > <div> <div id="_com_1" uage="JavaScript"></div> </div> </div> Due to the Earthchr('39')s climate is systemic, the Large-scale atmospheric patterns, are considered as one of the most important factors that affects the climate in different regions of the world. This issue indicates necessity of investigating these patterns and their effects on climate areas beyond a given region. In this study, the relationship between North Hemispherechr('39')s teleconnection indices and Evapotranspiration (ET) at synoptic stations in south of the Aras River basin during the 26-years statistical period (1992-2017) was investigated.  Run test was used to evaluate the sequence and homogeneity of data. Pearson correlation coefficient was used to assess the relationship status between these patterns and the changes in the studied variable. The highest significant correlation coefficient calculated between ET stations and some patterns was obtained with non-delayed mode, with 1, 2 and 3-months delay which are weak in terms of intensity.While in different, the highest significant correlation coefficients was observed that it was Calculated at Ahar station (in winter, spring and autumn seasons with EA, SCA, NAO and EA indices, respectively, amount 0.79*, -0.53**, -0.49** and -0.43*), at Ardabil (in spring with SCA, in summer and autumn with POL (-0.54**, 0.44* and -0.56**) and at Parsabad (in autumn with EP/NP 0.46*). Significant correlation between phases of EA, EA/WR and EP/NP, SCA positive phase and PNA negative phase with Z-Scores of some stationchr('39')s was observed low to moderate intensity at the confidence level of 0.95 and above. The results  of the backward regression model, in addition to introducing the most effective  indices in the modeling of stationchr('39')s ET, showed that  they do not have the explain this variable in Aras basin. ایستگاه های سینوپتیک, شاخص های پیوند از دور, تبخیرتعرق, حوضه ارس, همبستگی. Aras basin, correlation, Evapotranspiration, synoptic stations, teleconnection indices. 201 225 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2892-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahnaz Saber مهناز صابر mahnaz.saber@yahoo.com 100319475328460021769 100319475328460021769 No University of mohaghegh Ardebili دانشجوی دکتری آب و هواشناسی سینوپتیک، گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران. Bromand Salahi برومند صلاحی bromand416@yahoo.com 100319475328460021770 100319475328460021770 Yes University of mohaghegh Ardebili گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران Abbas Mofidi عباس مفیدی abbasmofidi@um.ac.ir 100319475328460021771 100319475328460021771 No Ferdowsi University of Mashhad گروه جغرافیا،دانشگاه فردوسی مشهد،مشهد،ایران.