fa ارزیابی تغییرات سمت و سرعت باد غالب سطح زمین موثر بر ایمنی هوانوردی (مطالعه موردی : فرودگاه تبریز) تخصصي Special پژوهشي Research در پژوهش حاضر به مطالعه داده های سه ساعته سمت و سرعت باد ایستگاه فرودگاهی تبریز در دو دوره آماری 1990-1951 و 2017-1991 پرداخته شده است و با استفاده از نرم افزار <span dir="LTR">WRPLOT</span> برای هر یک از این دوره ها، در ساعات همدید 00، 03، 06، 09، 12، 15، 18 و 21 گلبادهای شانزده جهتی ترسیم گردید. با بررسی این گلبادها؛ ویژگی های باد غالب در هر یک از ساعات همدید، مشخص گردید و با مقایسه نتایج دو دوره مزبور، میزان تغییرات باد غالب بدست آمد. نتایج این تحقیق نشان می دهد که سمت وزش باد غالب فرودگاه تبریز در این دو دوره، به استثناء ساعت همدید 09، فاقد تغییرات است و شرقی محسوب می شود. ولی از میزان وزش آن حدود 9/0% کاسته شده است. از طرفی، سرعت وزش باد غالب این فرودگاه در محدوده ی سرعت 13-5 نات با 5/1% افزایش و در محدوده ی سرعت های 5-1 نات، 20-13 نات ، 25-20 نات و بیش از 25 نات به ترتیب با 3/0%، 8/1%، 2/0% و 1/0% کاهش مواجه شده است. تغییرات موصوف، باعث افزایش 66/0 درصدی ضریب استفاده از باند موجود این فرودگاه(باند30-12) شده است. با توجه به این که ضریب مزبور در دوره آماری 2017-1991 برابر با 56/94% و در دوره آماری 1990-1951 برابر با 9/93% است و در هر دو دوره از حداقل مورد نیاز(95%)، کمتر است؛ در نتیجه ساخت باند جدید در امتداد 25-07 در جهت باد نائب غالب، برای فرودگاه تبریز پیشنهاد می گردد. در صورت ساخت باند مزبور، ضریب استفاده از باندهای این فرودگاه به 68/98% افزایش خواهد یافت. The study of air accidents recorded 2007-2016 for all variety of present aircraft shows that 29.2% of all aviation accidents occurred due to unfavorable climate. between the climatic elements, wind conditions have the greatest impact on the safety of airplanes, especially during takeoff and landing. So that unfavorable wind conditions for flying, the main cause or at least a contributing factor in 47% of all aviation accidents related to climate. Also the contribution of various wind conditions in aviation accidents caused by this element are respectively: crosswind: 55%, tailwind: 22%, gusty wind(Sudden change in wind speed): 8%, wind shear(Sudden change in wind direction and speed): 8%, variable wind(Sudden change in wind direction): 5% and dust devil or whirl wind: 2%. generally, it can be said that various climatic elements have impact on aviation safety, and between these elements the greatest impact is the wind conditions and in particular the crosswind effects on aviation safety. As a result of changes in winds, it can be considered a hazard to the aircraft and it can increase the status of the aircraft in-flight loss of balance. As we know, runways are made in the prevailing wind direction of the area; as a result, a change in the prevailing wind direction of an airport can increase the amount of crosswind relative to the runway, thereby negatively affecting during takeoff and landing. Therefore, the impact of change on wind conditions and in particular on the direction or speed of prevailing winds are important and in this study the impact of their changes at the usability factor of the current runway of Tabriz airport, is discussed.<span dir="RTL"></span> باد, گلباد, ضریب استفاده از باند پرواز, فرودگاه تبریز, ایمنی هوانوردی Wind, Wind Rose, Usability Factor of Runway, Tabriz Airport, Aviation Safety. 159 183 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1501-8&slc_lang=fa&sid=1 reza borna محمد خلیل نژاد bornareza@yahoo.com 100319475328460019116 100319475328460019116 Yes I.A.U دانشجوی دکتری تخصصی آب و هواشناسی، واحد علوم و تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. manoucher farajzadeh رضا برنا farajzadeh@yahoo.com 100319475328460019117 100319475328460019117 No tarbiatmodares university گروه جغرافیا، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران. (نویسنده مسئول). mohammad khalilnejad منوچهر فرج زاده khalilnejad@yahoo.com 100319475328460019118 100319475328460019118 No I.A.U گروه جغرافیا، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.