Geographical Space

fa بررسی روابط عوامل تولید رسوب و پارامترهای ژئومورفیکی در بار رسوب حوزه شهر مهران Investigation of the relationship between sediment production factors and geomorphic parameters in sediment load of Mehran city basin تخصصي Special پژوهشي Research  با توجه به مخاطره رسوب در حوزه آبخیز شهر مهران، عوامل و پارامترهای تاثیر گذار در رسوب زایی و میزان بار رسوب این حوزه تحلیل آماری شد. هدف این تحقیق مدل&lrm;سازی رابطه بین میزان تولید رسوب با استفاده از عوامل مدل تجربی MPSIAC و  بار رسوب معلق با استفاده از پارامترهای ژئومورفیکی و ارتباط آنها با رسوب&lrm;دهی در حوضه آبخیز است. به روش تصادفی ساده حوضه شهر مهران با چهار زیر حوضه مشخص و مجهز به ایستگاه هیدرومتری از حوضه&lrm;های جنوبی استان ایلام انتخاب شد. جهت تحلیل ارتباط بین عوامل مدل MPSIAC و متغیرهای ژئومورفیک  با رسوب هر زیرحوضه از روش رگرسیون چندگانه آماری استفاده شد. طبق نتایج مدل تجربی مقدار رسوب سالانه  در زیر حوضه های شهرمهران، تنگ باجک، آسان و گنبد به ترتیب 4/19، 8/16، 7/2،14/12و در کل حوضه 8/15تن در هکتار در سال برآورد شد.  نتایج بررسی ارتباط بین عوامل در تولید رسوب و متغیرهای ژئومورفیکی در بار رسوب زیرحوضه‌ها نشان داد که مقدار رسوب تولیدی با عامل زمین شناسی، کاربری اراضی، وضعیت فرسایش فعلی، فرسایس رودخانه ای و توپوگرافی حوضه همبستگی مثبت داشته و در سطح 001/0 معنی‌دار بوده است. مقدار بار رسوب معلق با شاخص شیب، ضریب گردی، بارندگی، ناهمواری و مساحت حوضه همبستگی مثبت داشته و در سطح 001/0 معنی‌دار بوده است و مقدار رسوب بار معلق سالانه در زیر حوضه های شهرمهران، تنگ باجک، آسان و گنبد به ترتیب 2/16، 5/14، 6/11 و4/12تن در هکتار در سال برآورد شد. جهت تأثیرگذاری عوامل و  متغیرها بر میزان رسوب زیرحوضه‌ها از روش تحلیل مؤلفه‌های اصلی و تحلیل خوشه‌ای استفاده گردید. نتایج نشان داد درصد واریانس تبیین شده توسط کاربری حوضه 25% از واریانس تمامی متغیرهای تحقیق را تبیین نموده و در مجموع سه عامل کاربری حوضه، وضعیت فرسایش فعلی، زمین شناسی و دو پارامتر ضریب گردی و ضریب شیب توانسته&lrm;اند 86% از واریانس تمامی متغیرهای پژوهش را تبیین کنند. در نهایت اگرچه مدل ترکیبی این تحقیق عوامل و متغیرهای زیادی در ارتباط با میزان رسوب تولیدی و بار رسوب، در نظر می گیرد اما ازنتایج آماری معنی دار و دقیق تری در سیستم حوضه آبخیز برخورداراست. Considering the risk of sedimentation in the watershed of <a name="_Hlk131861360">Mehran city</a>, factors and parameters influencing sedimentation and the amount of sediment load in this area were statistically analyzed. The purpose of this research is to model the relationship between the amount of sediment production using MPSIAC experimental model factors and suspended sediment load using geomorphic parameters and their relationship with sedimentation in the watershed. By a simple random method, the basin of Mehran city with four specific sub-basins and equipped with a hydrometric station was selected from the southern basins of Ilam province. In order to analyze the relationship between MPSIAC model factors and geomorphic variables with the sediment of each sub-basin, statistical multiple regression method was used. According to the results of the experimental model, the amount of annual sediment in the sub-basins of Mehran city, Tang Bajak, Asan and Gonbad was estimated as 19.4, 16.8, 2.7, 12.14 and in the whole basin as 15.8 tons per hectare per year. The results of investigating the relationship between factors in sediment production and geomorphic variables in the sediment load of sub-basins showed that the amount of sediment production had a positive correlation with geological factors, land use, current erosion status, river erosion and basin topography and was significant at the 0.001 level. Is. The amount of suspended sediment load has a positive correlation with the slope index, roundness coefficient, rainfall, roughness and basin area and it is significant at the level of 0.001, and the amount of annual suspended sediment load in the sub-basins of Mehran city, Teng Bajak, Asan and Gonbad respectively is 2 It was estimated 16.5, 14.5, 11.6 and 12.4 tons per hectare per year. Principal component analysis and cluster analysis were used to influence the factors and variables on the sedimentation rate of sub-basins. The results showed that the percentage of variance explained by basin use explained 25% of the variance of all research variables and in total three factors of basin use, current erosion status, geology and two parameters of roundness coefficient and slope coefficient were able to account for 86% of the total variance. Explain the research variables. Finally, although the combined model of this research considers many factors and variables related to the amount of sediment production and sediment load, it has more significant and accurate statistical results in the watershed system.   رسوب, رگرسیون چند متغیره,حوضه شهر مهران, MPSIAC Sediment, multivariate regression, Mehran city basin, MPSIAC. 25 44 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2485-6&slc_lang=fa&sid=1 Shamsollah Asgari شمس اله عسگری shamsasgari@yahoo.com 100319475328460022998 100319475328460022998 Yes Soil Conservation and Watershed Management Research Department, Ilam Agricultural and Natural Resources Research and Education Center, (AREEO), Tehran, Iran. بخش تحقیقات منابع طبیعی و آبخیزداری، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران