fa نگرشی اقلیمی - مقایسه‌ای بر رابطۀ بارش - رواناب در زیرحوضه‌های کارون بزرگ تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">فرایند بارش رواناب، درحوضه آبریز، پدیدۀ پیچیده‌ای است که توسط تعداد زیادی از عوامل بعضاً ناشناخته و شناخته شده در بعد زمان و مکان کنترل می‌شود. یکی از این عوامل، بارندگی است. بارندگی مهم‌ترین پدیده جوی است که مستقیماً در چرخۀ آب‌شناختی و به‌ویژه در تغییرات دبی دخالت دارد. در تحقیق حاضر با هدف بررسی روابط بین بارش و رواناب و بررسی تغییرات زمانی و تنوع مکانی آنها، از داده‌های بارش روزانۀ 160 ایستگاه همدیدی و باران‌سنجی و داده‌های 12 ایستگاه هیدرومتری برای 12 زیرحوضه کارون بزرگ با طول دورۀ آماری متفاوت استفاده شد. برای دستیابی به هدف تحقیق، معادله‌های همبستگی خطی و غیرخطی بین دو عنصر مذکور در مجموع برای4130 یاخته با ابعاد 4 کیلومترمربع محاسبه گردید. همچنین برای بررسی روابط زمانی بین این دو عنصر، ضرایب رواناب تجمعی بر حسب رواناب، بارش و مساحت هر یک از زیرحوضه ها به‌دست آمد. نتایج نشان داد که انجام تبدیلات غیرخطی تاثیری بر روابط بین بارش و رواناب نداشته و روابط این دو عنصر خطی می‌باشد. گرچه این رابطه خطی در حوضه‌های مختلف، شدت و ضعف متفاوتی دارد. در این بین عامل ارتفاع، نوع بارش و دما نیز تاثیرهای متفاوتی بر میزان همبستگی بین بارش و رواناب داشته اند. همچنین نشان داده شد که خصوصیات فیزیکی حوضه به‌ویژه زمین ساخت منطقه و تاثیر عوامل انسانی به‌ویژه سدسازی و انتقال آب بین حوضه‌ای تاثیر بسزایی بر روابط بین این دوعنصر دارد.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:115%"><span calibri="" style="font-family:"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The complex process of rainfall-runoff relationship in each catchment area is controlled by numerous known and often unknown factors in the time and place dimension</span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">. </span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">One of these factors is precipitation. Precipitation is the most important atmospheric phenomenon that is directly affect the hydrological cycle, especially in </span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">discharge</span><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> changes. In this study, </span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in order to</span> <span new="" roman="" style="font-family:" times="">investigate the relation between rainfall and runoff and investigating their temporal and spatial variation, the daily precipitation data of 160 synoptic and rain gage stations and 12 hydrometric stations with different statistical period were used for 12 sub basins in Karun. Linear and nonlinear correlation equations between the two elements were calculated. </span><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In the final stage, cumulative coefficients of precipitation and runoff and its temporal-spatial&shy; correlation were calculated.</span> <span new="" roman="" style="font-family:" times="">The results showed that nonlinear transformations did not affect the relation between precipitation and runoff and the relation between the two elements is linear. The height, type of precipitation and temperature affected different influences on the correlation between rainfall and runoff. Also it has been shown that the physical properties of the basin, especially tectonic plates, and the impact of human factors, especially dam construction and water transport, have a great impact on the relationship between them.</span></span></span></span></span><br> &nbsp; بارش, رواناب, حوضه کارون بزرگ, رابطۀ بارش و رواناب, دبی Precipitation, Runoff, Karun Basin, Rainfall and runoff relationship, Discharge 191 216 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3745-1&slc_lang=fa&sid=1 Robab Razmi رباب رزمی robab.razmi@znu.ac.ir 100319475328460022954 100319475328460022954 Yes zanjan university دانشگاه زنجان Hossein Asakereh حسین عساکره asakereh1@yahoo.com 100319475328460022955 100319475328460022955 No zanjan university دانشگاه زنجان s.abolfazl Madoodian سید ابوالفضل مسعودیان porcista@yahoo.ie 100319475328460022956 100319475328460022956 No university of Esfahan دانشگاه اصفهان