fa تحلیل روند زمانی – مکانی و چرخه های موجود در بارش ایران طی دهه های اخیر تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">با توجه به اهمیت حیاتی فراسنج بارش در محیط زیست&shy;، شناخت چگونگی تغییرات زمانی و ویژگی&shy;های پنهان موجود در آن می&shy;تواند در بهینه&shy;سازی طرح&shy;های مدیریت و برنامه&shy;ریزی محیطی موثر باشد. در پژوهش حاضر تلاش شد تا با بهره&shy;گیری از داده&shy;های اسفزاری در دوره&shy;ی 1970 تا 2016 روند تغییرات زمانی و چرخه&shy;های موجود در</span></span> <span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">بارش ایران آشکارسازی شده و در قالب تحلیل یاخته&shy;ای مورد ارزیابی قرار گیرد. نتایج بررسی&shy;ها نشان داد روند تغییرات بارش در 4/81 درصد از مساحت کشور کاهشی بوده است. عوامل به وجود آورنده&shy;ی این روند کاهشی شامل تغییر در سازوکار و مسیر سامانه&shy;های پرفشار سیبری و سامانه&shy;های بارش&shy;زای مدیترانه&shy;ای و سودانی بوده است. بررسی&shy;ها وجود چرخه&shy;های سالانه را آشکار نمود که در برخی موارد با یک&shy;دیگر همپوشی داشته و در دوره&shy;های 1 تا 5&shy;، 2 تا 6 و 2 تا 3 ساله رخ داده&shy;اند. تحلیل علل وجودی این چرخه ها&shy;، علاوه بر عوامل محلی و سامانه&shy;های میان مقیاس عبوری از کشور&shy;، اثرگذاری سامانه&shy;های کلان مقیاس جوی از جمله نوسانات جنوبی (</span></span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">ENSO</span><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">)&shy;، نوسانات اقیانوس هند (مونسون) و نوسانات دوسالانه (</span></span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">QBO</span><span lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">) را ثابت نمود.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Considering the vital importance of precipitation in the environment, knowing how it changes over time and its hidden features can be effective in optimizing management plans and environmental planning. In the current research, an attempt was made to reveal the trend of temporal changes and cycles in Iran&#39;s rainfall by using Esfazari data in the period from 1970 to 2016 and evaluate it in the form of a cell analysis. The results of the surveys showed that the trend of precipitation changes in 81.4% of the country&#39;s area was decreasing. The factors causing this decrease include changes in the mechanism and path of Siberian high-pressure systems and Mediterranean and Sudanese rainfall systems. Investigations revealed the existence of annual cycles that overlapped with each other in some cases and occurred in periods of 1 to 5, 2 to 6, and 2 to 3 years. The analysis of the causes of existence of these cycles, in addition to local factors and medium-scale systems passing through the country, proved the effect of macro-scale atmospheric systems such as Southern Oscillation (ENSO), Indian Ocean Oscillation (Monsoon) and Biennial Oscillation (QBO).</span></span></span></span><br> &nbsp; ایران, بارش, تحلیل پهنه ای, چرخه, روند, نوسانات جنوبی Iran, precipitation, regional analysis, cycle, trend, southern oscillations 121 146 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3796-1&slc_lang=fa&sid=1 Ali Shahbaee Kotenaee علی شاهبایی کوتنایی shahbai2008@yahoo.com 100319475328460023388 100319475328460023388 Yes Zanjan University دانشگاه زنجان Hossein Asakereh حسین عساکره Asakereh1@yahoo.com 100319475328460023389 100319475328460023389 No Zanjan University دانشگاه زنجان