fa تجزیه و تحلیل سینوپتیکی امواج گرمایی در سطح یازده استان غربی کشور ب تخصصي Special پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:">امواج گرمایی از مهم‌ترین مخاطرات اقلیمی به شمار می‌روند که می‌توانند جنبه‌های مختلف حیات انسانی، زیرساخت‌ها و محیط‌زیست را تحت تأثیر قرار دهند. ازاین‌رو، شناسایی، شبیه‌سازی و پیش‌بینی آینده‌نگر این پدیده، نقش مهمی در مدیریت ریسک و برنامه‌ریزی‌های اقلیمی دارد. در پژوهش حاضر، با هدف تحلیل ویژگی‌های امواج گرمایی در یازده استان واقع در ناحیه غرب کشور طی دوره 1990 تا 2020، از شاخص‌های مبتنی بر دما و رطوبت برای شناسایی رخداد امواج گرمایی استفاده شد. پس از تعیین اپیزودهای گرمایی، دوره بازگشت آن‌ها با بهره‌گیری از توزیع گمبل محاسبه گردید و الگوهای همدید مؤثر نیز شناسایی شد. داده‌های آماری و محاسبات مرتبط در محیط نرم‌افزار </span></span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">MATLAB</span><span lang="AR-SA" style="font-size:13.0pt"><span b="" lotus="" style="font-family:"> تحلیل شد. نتایج حاصل نشان داد که رخداد امواج گرمایی کوتاه‌مدت در استان‌های غربی کشور احتمال بیشتری دارد، درحالی‌که امواج گرمایی بلندمدت با ماندگاری بالا از بسامد کمتری برخوردارند. بررسی توزیع زمانی امواج گرمایی نشان داد که در فصول سرد سال، شامل پاییز و زمستان، فراوانی وقوع امواج گرمایی نسبت به فصول گرم (بهار و تابستان) بیشتر است. تحلیل مکانی نیز حاکی از آن است که شدت و تعداد رخداد امواج گرمایی در غرب استان کرمانشاه و جنوب استان زنجان بالاتر بوده و در مقابل، در استان‌های آذربایجان غربی و فارس مقادیر کمتری مشاهده شده است. افزون بر این، روند تغییرات امواج گرمایی طی بازه مورد مطالعه نشان‌دهنده افزایش معنی‌دار در فراوانی، تداوم و دامنه رخداد آن‌هاست که از تشدید مخاطرات گرمایی در آینده نزدیک حکایت دارد.</span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; &nbsp;<span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Heat waves are among the most significant climatic hazards, affecting various dimensions of human life, infrastructure, and the environment. Therefore, identifying, simulating, and projecting the future behavior of this phenomenon plays a crucial role in risk management and climate-related planning. In the present study, heat-wave events across eleven western provinces of Iran during the period 1990&ndash;2020 were analyzed using temperature- and humidity-based indices. After detecting the heat-wave episodes, their return periods were estimated using the Gumbel distribution, and the associated synoptic patterns were subsequently identified. All statistical analyses were carried out in the MATLAB environment. The findings indicate that short-duration heat waves exhibit a higher probability of occurrence in the western provinces, whereas long-lasting (persistent) heat waves are relatively rare. The temporal assessment further reveals that the frequency of heat-wave events is higher during the cold seasons (autumn and winter) compared with the warm seasons (spring and summer). The spatial distribution demonstrates that western Kermanshah and southern Zanjan experience the highest intensity and frequency of heat-wave events, while lower values are observed in West Azerbaijan and Fars Provinces. Moreover, the long-term trend analysis shows a significant increase in the frequency, duration, and persistence of heat waves over the study period, suggesting an intensification of heat-related hazards in the near future.</span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:13.0pt"><span style="font-family:"B Lotus""></span></span></span></span></span> تغییر اقلیم, غرب کشور, امواج گرمایی, سینوپتیک Climate Change, Western Region, Thermal Waves, Synoptic 138 163 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-415-3&slc_lang=fa&sid=1 Mehran Akbarzadeh مهران اکبرزاده mehranakbarzadeh92@gmail.com 100319475328460023447 100319475328460023447 No Malayer University دانشگاه ملایر Hamid Nouri حمید نوری hamidwatershed@yahoo.com 100319475328460023448 100319475328460023448 Yes Malayer University دانشگاه ملایر Samar Mortazavi ثمر مرتضوی mortazavi.s@gmail.com 100319475328460023449 100319475328460023449 No Malayer University دانشگاه ملایر Behnaz attaeian بهناز عطائیان attaeian94@gmail.com 100319475328460023450 100319475328460023450 No Malayer University دانشگاه ملایر