Geographical Space

fa ارتقای امنیت محیطی در مناطق پرتراکم شهری با رویکرد پدافند غیرعامل در مقابله با حملات تروریستی(مطالعه موردی: مسیر دسته عزاداری حسینیه اعظم زنجان) Enhancing Environmental Security in Dense Urban Areas through a Passive Defense Approach Against Terrorist Attacks (Case Study: The Mourning Procession Route of the Great Husseiniyeh of Zanjan) تخصصي Special پژوهشي Research تروریسم در فضاهای شهری پرتراکم به ویژه محورهای آیینی به یک چالش امنیتی تبدیل شده است. هدف این پژوهش تدوین چارچوبی راهبردی برای ارتقای همزمان امنیت و کیفیت محیطی با رویکرد پدافند غیرعامل است. پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) با مطالعات میدانی و پرسشنامه از ۳۰ خبره و تحلیل‌های آماری IPA و رگرسیون چندگانه می باشد. حوزه مداخله تحقیق، مسیر حرکت دسته عزاداری از حسینیه اعظم تا امامزاده سید ابراهیم (ع) به طول تقریبی 2000 متر در بافت مرکزی شهر زنجان است. تحلیل میدانی نشان‌دهنده ضعف محدوده مورد مطالعه در سه بُعد اصلی پدافند غیرعامل است.کالبدی-معماری (بافت فرسوده، معابر تنک)، مدیریت ترافیک و دسترسی (فقدان برنامه مدیریتی و موانع امنیتی) و اقدامات نظارتی (عدم وجود سامانه نظارتی یکپارچه). این نواقص، آسیب‌پذیری محیط را در برابر تهدیدات به طور چشمگیری افزایش می‌دهد. نتایج پرسشنامه نشان داد شکاف معناداری بین «اهمیت» و «عملکرد» شاخص‌ها وجود دارد. تحلیل رگرسیون نشان داد متغیرهای عرض معابر (β=0.32)، موانع امنیتی (β=0.36)  و سیستم نظارتی (β=0.31) به ترتیب بیشترین سهم را در پیش‌بینی امنیت کلی محیط دارند (86/0R²=). یافته‌ها نشان دادند که عرض معابر، موانع امنیتی و سیستم نظارتی بیشترین تأثیر را بر امنیت دارند. شکاف معناداری بین اهمیت و عملکرد شاخص‌ها وجود دارد. این پژوهش نشان می‌دهد طراحی هوشمند با افزایش حضورپذیری و انعطاف‌پذیری، امنیت ذاتی را ارتقا می‌دهد.   In the 21st century, terrorism has become a complex global challenge, with dense urban spaces, particularly ritual pathways, emerging as attractive targets due to their potential for maximum casualties and psychological impact. This study aims to develop a strategic framework for simultaneously enhancing security and environmental quality using a passive defense approach. Employing a mixed-methods (qualitative-quantitative) sequential exploratory design, the research combined field studies and a survey of 30 experts. Data analysis utilized Importance-Performance Analysis (IPA) and multiple linear regression. The intervention area is the approximately 2000-meter-long mourning procession route from the Great Husseiniyeh to the Imamzadeh Seyed Ebrahim in central Zanjan. Field analysis revealed significant weaknesses in three main dimensions of passive defense: physical-architectural (deteriorated fabric, narrow alleys), traffic and access management (lack of management plans and security barriers), and surveillance measures (absence of an integrated surveillance system). Questionnaire results indicated a significant gap between the "importance" and "performance" of key indicators. Regression analysis showed that the variables of alley width (β=0/34), security barriers (β=0/28), and surveillance systems (β=0/22) had the greatest share in predicting overall environmental security (R²=0/86). The findings demonstrate that intelligent design, by enhancing presence, natural surveillance, and flexibility, improves inherent security and environmental quality, moving beyond mere fortification towards a resilient urban space paradigm. طراحی شهری, امنیت شهری, پدافند غیرعامل, تروریسم, مکان‌های شلوغ, حسینیه اعظم زنجان. Urban Design, Urban Security, Passive Defense, Terrorism, Crowded Places, Great Husseiniyeh of Zanjan 67 90 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-3950-2&slc_lang=fa&sid=1 Solmaz Ahmadi Barough سولماز احمدی باروق so.ahmadi@pnu.ac.ir 100319475328460023472 100319475328460023472 Yes Payam Noor University دانشگاه پیام نور