fa بررسی آماری و سینوپتیکی پدیده شرجی دراستان های شمالی ایران ( گیلان، مازندران، گلستان) تخصصي Special پژوهشي Research به منظور بررسی آماری وسینوپتیکی پدیده شرجی در استان های شمالی داده های دما، رطوبت نسبی و فشار بخارآب اشباع ساعت 12(UTC) برای 11 ایستگاه سینوپتیک منطقه در طی دوره 2007-1992 از سازمان هواشناسی کشور تهیه شد. شاخص شدت شرجی و فشار بخارآب جزئی در هر روز محاسبه شد و براساس آستانه تعریف شده، روزهای شرجی به چهار گروه طبقه بندی شدند. به این ترتیب 63 روز فوق العاده شرجی با تداوم دو و بیشتر از دو روز انتخاب شدند نتایج حاصل از تحلیل های آماری نشان می دهند که شرجی ترین ماه در سواحل شمالی کشور، ماه آگوست است. ایستگاه نوشهر با متوسط 149 روز شرجی، بیشترین روزهای شرجی را تجربه می کند. در کل، سواحل غربی از شدت شرجی بیشتری نسبت به سواحل شرقی برخوردار است. جهت تحلیل سینوپتیکی، داده های فشار سطح دریا و ارتفاع ژئوپتانسیل شبکه بندی شده (5/2×5/2) درجه مربوط به روزهای منتخب برای سطح زمین و سطح 500 هکتوپاسکال ازسایت مرکز ملی پیش بینی محیطی (NCEP/NCAR) استخراج گردید. پس از انتخاب چهارچوب پوشش مناسب، تحلیل عاملی انجام گرفته و با مشخص شدن نمرات عاملی نسبت به خوشه بندی این داده ها با استفاده از روش ادغام (ward)اقدام گردید و مهمترین الگوهای سینوپتیکی مرتبط با روزهای فوق العاده شرجی استخراج شدند. در الگوهای سطح زمین استقرار کم فشار پاکستان در نیمه جنوبی کشور و ﺑﻌﻀﺎ نفوذ این فروبار به منطقه مورد مطالعه و همچنین استقرار زبانه ای از پرفشار دریای سیاه، شمال اروپا و اروپای غربی به منطقه کاملا مشهود است. علاوه برآن الگوهای استخراج شده ارتفاع ژئوپتانسیل در سطح 500 نیزحاکمیت پرفشار جنب حاره را نشان می دهد. In order to carry out statistical and synoptic analysis of the sultry at the northern provinces of Iran, temperature, relative humidity, and saturated water vapor pressure obtained from Meteorological Organization of Iran in (1992-2007) period.The intensity sultry index and the partial water vapor pressure were calculated for each day. According to the defined threshold, the sultry days were divided into four groups. Statistical analysis proved that the August is the sultriest month with the average of 83% sultry. The Noshahr, with 149 sultry days, has the highest frequency of sultry days. Totally, west coast areas have more intensity of sultry than east coast areas. In order to synoptic analysis, 63 days of high sultry lasting two days or more, were selected The daily data of sea level pressure and 500 geopotential height were extracted from NCEP/NCAR database with spatial resolution of 2.5 x2.5 degree and then a hierarchical cluster analysis was applied using ward linkage method. Finally,the most important synoptic patterns were extracted which related to high sultry days.On the surface map was observed that Pakistan low pressure at the southern part of the country, and occasionally this low pressure penetrate into the study area. In addition it had been observed that high pressure tongue of Black sea and high pressure of north and west Europe in the area. Moreover on the base of synoptic patterns at the 500 hp level indicated that STHP was dominated. پدیده شرجی، تحلیل عاملی وخوشه ای، الگوی سینوپتیکی، استان های شمالی ایران Sultry, Factor Analysis, Cluster Analysis, Synoptic Pattern, Northern provinces of Iran 135 152 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-842-2&slc_lang=fa&sid=1 محمد باعقیده mbaaghideh2005@yahoo.com 10031947532846002196 10031947532846002196 Yes دانشگاه حکیم سبزواری علیرضا انتظاری 10031947532846002197 10031947532846002197 No دانشگاه حکیم سبزواری علی نعیمی 10031947532846002198 10031947532846002198 No واحد ساوه مریم سالاری 10031947532846002199 10031947532846002199 No دانشگاه حکیم سبزواری