fa ارزیابی عدالت فضایی مراکز آموزشی در شهر زاهدان با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS عمومى General پژوهشي Research از مهم‌ترین عوامل در برنامه ریزی شهری، استفاده از فضاها و توزیع مناسب و به عبارتی کامل‌تر عدالت فضایی است. در این راستا کاربری‌ها و خدمات شهری از جمله عوامل مؤثر و مفیدند که با پاسخگویی به نیاز جمعیتی، افزایش منفعت عمومی و توجه به استحقاق و شایستگی افراد می‌توانند با برقراری عادلانه‌تر، ابعاد عدالت فضایی، عدالت اجتماعی و عدالت اقتصادی را برقرار نمایند. شهر زاهدان با یک سابقه خیلی کوتاه در شهرنشینی، طی دهه‌های اخیر رشد ناموزونی داشته، که زمینه ساز نابرابری اجتماعی بویژه در امکانات آموزشی در بین شهروندان و مناطق مختلف آن می‌باشد. نتایج این تحقیق نشان می‌دهد بین مناطق شهری زاهدان در برخورداری از امکانات و تسهیلات آموزشی در سه مؤلفه سازگاری (موقعیت مکانی با هم‌جواری‌ها، موقعیت مکانی و شبکه ارتباطی و در نهایت موقعیت مکانی در ارتباط با طرح تفصیلی)، مؤلفه مطلوبیت (کیفیت ابنیه مراکز آموزشی، موقعیت مکانی و شعاع دسترسی‌ها، مراکز آموزشی در ارتباط با توزیع و تراکم جمعیت و نوع مالکیت آنها) و بالاخره ظرفیت (تعداد دفعات استفاده از مراکز آموزشی و تعداد کلاس‌ها در مراکز آموزشی) تفاوت فاحشی وجود دارد. به این صورت که منطقه دو شهرداری به عنوان برخوردارترین، منطقه یک با سطح متوسط برخورداری و منطقه سه به عنوان کم برخوردارترین محسوب می‌شوند. از نتایج دیگر پژوهش حاضر این است که سازمان یابی امکانات آموزشی در شهر زاهدان حاکی از عدم تعادل و تمرکز گرایی در منطقه دو و تشدید نابرابری‌ها و در نتیجه گسستگی بیشتر عدالت فضایی بین مناطق است. به نظر می‌رسد که الگوی توزیع و شعاع دسترسی به امکانات آموزشی در مناطق مختلف شهری زاهدان در وضعیت نامتعادلی قرار دارد. این می‌تواند هشدار جدی به مدیریت شهری و برنامه ریزان آموزشی باشد، زیرا هر گونه تغییر و تحول سازنده‌ای در محیط‌های شهری بدون توجه به پرورش نیروی کارآمد و تشکیل سرمایه انسانی انجام شدنی نیست و نیروی انسانی کارآمد در سایه فرصت‌های برابر آموزشی به بار خواهد نشست. نگرش سیستمی در نحوه توزیع کاربری‌های آموزشی، مدیریت یکپارچه شهری، برنامه ریزی‌های کوتاه مدت و ضربتی برای بر طرف نمودن شکاف و نابرابری و در عین حال اتخاذ برنامه‌های میان مدت و بلند مدت و افزایش توان اقتصادی شهروندان از مهم‌ترین راهکارها در جهت نیل به تحقیق عدالت در شهر است. Utilizing the spaces and appropriate distribution of them, in better words, spatial justice are important factors in urban planning. Accordingly, land uses and city services are of influential and beneficial factors in implementing the dimensions of spatial, social, and economic justice by responding to population requirement, increasing public benefits, and considering peoples’ merits, With a very short record of being called a city, Zahedan has had an asymmetrical growth that has paved the way for social injustice, especially in educational facilities among citizens in different parts of the city. Findings of present research indicate that there are crystal-clear differences in urban areas of zahedan in enjoying educational facilities and potentials regarding three parameters of compatibility (location and the surroundings, location and communication, location and detailed plan), desirability (structural quality of educational centers, locations and degree of accessibility, distribution and population density of educational centers, and the type of their ownership), and capacity (frequency of using educational centers and number of classes in these centers). That is, the second district of municipality enjoys the mentioned parameters the most, the first district enjoys an average extent, and the third district enjoys the least. The findings also indicate that the organization of educational facilities in Zahedan involves disequilibrium centralization, and dire parity that lead to rapture in spatial justice among districts. It seems that the distribution pattern of and the accessibility to educational facilities in different districts of the city bear unstable situation. This issue can be a very serious warning to the city managers and curriculum developers since no change or development in urban areas is feasible without considering efficient labor and human assets. Efficient labor will only be effective when educationally equal opportunities are porvided. Systematic approach to the distribution of educational landuses, unified city management, intensive and short-range planning are important factors in removing injustice and difference. Similarly, planning medium and long- range programs, and increasing economic power of citizens are significant strategies in materializing justice in the city. ارزیابی. عدالت فضایی، مراکز آموزشی، شهر زاهدان. سیستم اطلاعات جغرافیایی Evaluation, Spatial Justice, Educational Services, Zahedan City, GIS. 170 189 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-4&slc_lang=fa&sid=1 مریم کریمیان بستانی Maryam_karimian55@yahoo. Com 1003194753284600146 1003194753284600146 Yes نصرالله مولایی هشجین nmolaeih@ iaurasht. ac. ir 1003194753284600147 1003194753284600147 No