fa بررسی و تحلیل نقش کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری بر اساس موقعیت مکانی و شرایط کلی منطقه؛ نمونه مطالعاتی مناطق یک و شش شهرداری مشهد عمومى General پژوهشي Research امروزه در ادبیات علمی برنامهریزی شهری، پارک‌های شهری دارای کارکردهای گوناگون اجتماعی، اقتصادی و اکولوژیکی میباشند. از این بین، کارکردهای اجتماعی به دلیل ارتباط مستقیم آن با شهروندان اهمیت ویژهای دارد. در یک طبقهبندی، کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری به دو دسته کارکردهای مطلوب نظیر (نقش پارک در گذران اوقات فراغت، افزایش شکلگیری نهادهای مشارکتی، تعامل و همکاری، ارتقای بهداشت روانی و جسمی و...) و کارکردهای نامطلوب نظیر (نقش پارک در افزایش بزهکاران، توزیع مواد مخدر و افزایش تعداد معتادان، روابط نامناسب و...) قابل تقسیم است. در این میان موقعیت مکانی، شرایط پارک و جمعیت استفاده کننده از آن تأثیر مهمی در نوع کارکرد اجتماعی پارک‌های شهری خواهد داشت. این مطالعه به شکل علمی به بررسی این موضوع در شهر مشهد میپردازد. برای این منظور از بین مناطق 12 گانه شهر، منطقه 1 (به عنوان توسعه‌یافته‌ترین منطقه) و منطقه 6 (به عنوان یکی از توسعه نیافتهترین مناطق) انتخاب و ضمن تکمیل 360 پرسشنامه از ساکنین مجاور پارک‌ها، وضعیت کارکردهای اجتماعی با استفاده از 9 شاخص، جمعآوری و در ادامه با بهرهگیری از مدل تحلیل عاملی اقدام به ترکیب متغیرها و سهم هر یک در تبیین کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری به تفکیک منطقه شد. نتایج این تحلیل نشان داد که 9 شاخص مورد بررسی، قابل تقلیل به سه عامل با مقادیر ویژه بالاتر از 1 میباشد که در مناطق 1 و 6 به ترتیب 64. 599 و 62. 966 درصد از کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری را تبیین میکند. نتیجه تکمیلی این مطالعه نشان داد که در منطقه 1 کارکردهای اجتماعی مطلوب و در منطقه 6 کارکردهای اجتماعی نامطلوب مهم‌ترین نقش را در تبیین کارکردهای اجتماعی پارک‌های شهری ایفا میکند. Nowadays in the scientific literature of urban planning, urban parks have various functions of social, economic and ecological. The social function, due to direct contact with citizens is particularly important. In a classification, the social functions of urban parks are divided in two classes: 1-Desirable functions (role of park in the leisure, increasing the formation of cooperative institutions, interaction and cooperation, promote physical and mental health and...) and 2-Undesirable functions (role of park in increasing the guilt, drug distribution and increased number of drug addicts, and...). Locations and conditions of park and population using it have significant impact on social function of urban parks. This article surveys this topic on city of Mashhad. For this purpose region 1 (as most developed region) and Region 6 (as one of the most underdevelopped regions) were selected and 360 questionnaires from residents near parks in social function by using nine indicators completed. Then using factor analysis method we combined nine indicators. This analysis revealed that these indicators are reduced to three factors with eigenvalues higher than one. Further results showed that in region 1 the desirable social functions and in region 6 undesirable social functions have significant role in explaining the social functions of urban parks. پارک‌های شهری، شهر مشهد، کارکردهای اجتماعی. Urban parks, The city of Mashhad, Social functions. 190 211 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-3&slc_lang=fa&sid=1 مصطفی امیرفخریان amirfakhriyan@yahoo.com 1003194753284600142 1003194753284600142 Yes براتعلی خاکپور 1003194753284600143 1003194753284600143 No مجید دانایی 1003194753284600144 1003194753284600144 No معصومه توانگر توانگر 1003194753284600145 1003194753284600145 No