fa ارزیابی اثر ناهنجاری های کره زمین بر دماهای متوسط ماهانه و فصلی ایران تخصصي Special پژوهشي Research اگر چه وجود یا عدم وجود تغییر اقلیم جای بحث دارد، اما تقریباً همه اقلیم شناسان گرمایش جهانی را به عنوان یک معضل و مخاطره اقلیمی قبول دارند. به دلیل اهمیت این موضوع، پژوهش پیش رو جهت ارزیابی میزان تأثیر گرمایش جهانی بر روی دماهای متوسط، به صورت ماهانه و دوره‌ای (سرد و گرم) انجام گرفته است. برای انجام این پژوهش از دو دسته داده، داده‌های دمای 17 ایستگاه سینوپتیک کشور و مقادیر متناظر آن، داده‌های شاخص ناهنجاری‌های متوسط دمایی خشکی ها و اقیانوس های کره زمین طی بازه زمانی 60 ساله (2010-1951) میلادی استفاده شده است. جهت انجام این پژوهش از روش همبستگی پیرسون برای محاسبه ارتباط بین داده‌ها، از روش رگرسیون خطی و پلی‌نومیال جهت تحلیل روند سری زمانی داده‌ها، برای نشان دادن پراکندگی مکانی همبستگی بین داده‌های دمای ایستگاه‌ها با گرمایش جهانی در سطح کشور از مدل زمین آمار و در نهایت جهت تشخیص معناداری روند تغییر دماها از آزمون ناپارامتری من – کندال استفاده گردیده است. با توجه به نتایج بدست آمده همه ایستگاه‌های مطالعاتی به غیر از ارومیه و خرم‌آباد روندی افزایشی در دمای متوسط را تجربه می‌کنند. بیش‌ترین تأثیر گرمایش جهانی از ماه آوریل تا اکتبر مشاهده می‌گردد که در این بین ماه‌های تابستان نسبت به سایر ماه‌ها از ضریب همبستگی بالاتری برخوردار بوده و نشان از افزایش دمای متوسط تابستانه دارد. فرآیند ذکرشده در بررسی‌های تحلیل سری زمانی و تغییر روند دمایی صورت گرفته نیز کاملاً مشهود بوده و تغیر روند صورت گرفته در بیشتر ماه‌ها کاملاً معنی‌دار بوده و تغیر در روند دمای متوسط صورت گرفته را تصدیق می‌کند. نتایج حاصل‌ از تحلیل‌های رابطه دمای متوسط دوره‌ های سرد و گرم با شاخص ناهنجاری‌های متوسط دمایی خشکی ها و اقیانوس های کره زمین گویای رابطه معنادار قوی دوره گرمایی نسبت به دوره سرد است. تغیر روند دمایی صورت گرفته در هر دو دوره مطالعاتی براساس نتایج حاصله کاملاً معنادار می‌باشند. Although it is questionable whether there is climate change, but almost all climatologists agree global warming is a problem and that climate risk. Because of this, the research ahead is done for the detection of global warming on minimum temperatures, monthly and periodic (hot and cold) as well. For this study, two groups of data, temperature data of 17 synoptic stations and corresponding amounts of data in global temperature anomalies were figured out over 60 years period of time (1951 to 2010). Goals, the Pearson correlation method for detecting relationships between data's, linear and polynomial regression for trend analysis time series data, To illustrate the correlation between the spatial distribution of temperature data with global warming stations nationwide Geostatistical model Finally, non-parametric test for detecting significant temperature change Man - Kendall were used. According to the results, all studies stations apart from Urmia and Khorramabad experience increasing trend in the average of temperature. The most influence over global warming observed from April to October is the month of the summer than other months of the relationship that has a significant high than the average summer temperature is going up. This process in the analysis of time-series and temperature trends has been quite evident. Change in trend occurred been a significant in most months and changes in the average temperature trend has been confirmed. The results obtained from the analysis period (hot and cold) temperatures average, indicating a strong relation to the heat period than the cold periods. The change in temperature trend occurred in both studies period, According to the results obtained are quite significant. حساسیت پذیری, گرمایش جهانی, دمای متوسط, آزمون من – کندال, ایران Sensitivity, Global warming, Average temperature, Man - Kendall, Iran 25 47 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-705-5&slc_lang=fa&sid=1 یوسف قویدل رحیمی ghavidel@modares.ac.ir 100319475328460013497 100319475328460013497 Yes گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس (نویسنده مسئول) منوچهر فرج زاده اصل farajzam@modares.ac.ir 100319475328460013498 100319475328460013498 No گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس. مهدی عالی جهان mehdi_alijahan@yahoo.com 100319475328460013499 100319475328460013499 No دانش آموخته کارشناسی‌ارشد آب‌و‌هواشناسی کاربردی، دانشگاه تربیت مدرس.