fa شناسایی و بررسی توزیع مکانی و زمانی چرخندهای برون حاره تخصصي Special پژوهشي Research در پژوهش حاضر، شناسایی، فراوانی و چگونگی رفتار چرخندهای برون حاره در فصول مختلف سال، برای نمونه در سال 1996-1995 م. مورد مطالعه قرار گرفته است. برای این کار از داده‌های ارتفاع ژئوپتانسیل با تفکیک زمانی 6 ساعته و تفکیک مکانی 5/2*5/2 درجه قوسی در ترازهای (500، 600، 700، 850، 925، 1000) که از پایگاه داده‌ی جوی (NCEP/NCER) برداشتی، استفاده شده است. مطالعات گذشته نشان دهنده‌ی آن است که سهم زیادی از بارش ایران ناشی از چرخندهای برون حاره می‌باشد و از آنجا که ایران کشوری است که توزیع زمانی و مکانی بارش آن ناهماهنگ است پرداختن به این موضوع از اهمیت زیادی برخوردار می‌باشد. شناسایی چرخندها، با در نظر گرفتن دو شرط بوده است که عبارتند از: 1- نقاطی که ارتفاع ژئوپتانسیل آنها نسبت به 8 همسایه پیرامونش کمینه باشد، 2- میانگین منطقه‌ای بزرگی شیو ارتفاع ژئوپتانسیل بر روی 9 نقطه موجود در پنجره حداقل 100 متر بر 1000 کیلومتر باشد. نتایج این بررسی نشان می‌دهد که در کلیه ترازها چرخندها در فصول زمستان و پاییز با تفاوت بسیار کم بیشترین فراوانی را دارند، با این تفاوت که توزیع فراوانی در فصل زمستان نسبت به دیگر فصول یکنواخت‌تر و تمایل پهنه‌های چرخندی به طرف عرض‌های پایین‌تر است. از بارزترین ویژگی‌های فصول سرد حضور پهنه‌های چرخندی در منطقه‌ی مدیترانه است. فصل بهار از نظر فراوانی چرخندی در رتبه سوم قرار دارد. چرخندهای تابستان از نظر فراوانی با اختلاف زیاد کم‌ترین مقدار را دارند. اصلی‌ترین رخداد چرخندی فصل تابستان و بهار چرخند گنگ می‌باشد که در نقشه‌های تراز 1000 و 925 هکتوپاسکال دیده می‌شود که بارش‌های تابستانی و بادهای 120 روزه سیستان در جنوب شرق ایران با شکل گیری این سامانه در ارتباط می‌باشند In this research the detection, frequency and quality of behavior of extratropical cyclones in different seasons of year within 1995-1996 are studied. To reach such a goal, data of geopotential height with six-hour temporal resolution and spatial resolution (2.5. 2.5) for different levels (500, 600, 700, 850, 925, 1000) were extracted from atmospheric databases and used (NCEP/NCER). Cyclones were identified by which two requirements were considered including 1- the places whose geopotential height is minimum in relation to the eight neighboring places, 2- regional geopotential height gradient in nine points present in at least 100m/1000km. The results show that in all levels, cyclones in winter and autumn have the highest frequency with very little difference. Frequency distribution in winter is more unified than other seasons and cyclonic areas intend to lower latitudes. One of the most evident features of this season is the presence of cyclonic areas in Mediterranean region. Spring is in the third level due to its cyclonic frequency. From frequency perspective summer cyclones have the least amount with the highest difference. Gang cyclone as the most evident features of other cyclones in 1000 and 925 HP levels are seen in spring and summer. Summer rainfalls and 120-day winds of Sistan in the southeast of Iran are related to the formation of such a system. چرخند, ارتفاع ژئوپتانسیل, شیو ارتفاع ژئوپتانسیل, توزیع مکانی و زمانی Cyclone, Geopotential height, Geopotential height gradient, Spatial-temporal distribution 77 98 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-41&slc_lang=fa&sid=1 سمییه زارعی 10031947532846002944 10031947532846002944 Yes حجت اله یزدان پناه 10031947532846002945 10031947532846002945 No