fa بررسی جدایی‌گزینی‌های شهری گروه‌های مختلف جمعیتی شهر مشهد با تأکید بر ویژگی‌های سکونت تخصصي Special پژوهشي Research <p>عدالت فضایی یکی از مهم‌ترین مسائلی است که امروزه ذهن بسیاری از برنامه ریزان شهری را به خود اختصاص داده است. جدایی‌گزینی‌های شهری یکی از عواملی است که مانع از تحقق عدالت فضایی در سطح کلان‌شهرها می‌شود و زمینه را برای تجمع گروه‌ها با ویژگی‌های اقتصادی و اجتماعی مشابه در یک محدوده فراهم می‌کند. گاهی اوقات این امر منجر به جدایی گروه‌های محروم و مرفه در سطح شهر شده و مانع از تماس‌های بین طبقاتی که زمینه‌ساز افزایش محرومیت، فقر و بزه‌کاری می‌باشد؛ می‌شود. هدف این پژوهش بررسی الگوهای فضایی جدایی‌گزینی در شهر مشهد به عنوان دومین کلان‌شهر ایران می‌باشد. به همین منظور با توجه به اینکه مسکن یک نمود کالبدی از ویژگی‌های اقتصادی و اجتماعی خانوارهای ساکن در آن می‌باشد و خود یک نقش مهم و کلیدی در شهر ایفا می کند ، شش متغیر بعد خانوار، مساحت منازل مسکونی، تعداد اتاق در واحد مسکونی، کیفیت ساختمان‌ها، طول عمر آن‌ها و وضعیت مالکیت واحدهای مسکونی به منظور سنجش میزان جدایی‌گزینی‌های گروه‌های مختلف اجتماعی مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج نشان می‌دهد که کیفیت منازل مسکونی شهر مشهد در مقایسه با سایر متغیرها بالاترین میزان جدایی‌گزینی چند گروهی را به خود اختصاص داده است و از ناهمگونی بالایی برخوردار است. علاوه بر این نتایج نشان می‌دهد که با افزایش مساحت واحدهای مسکونی تعداد اتاق در واحد مسکونی افزایش می‌یابد حال آنکه با توجه به اینکه گروه‌های محروم قادر به زندگی در مناطق مرفه شهر نمی‌باشند برای اینکه بتوانند با هزینه کمتر مساحت بیشتری برای زندگی داشته باشند نواحی شرقی شهر را که در مقایسه با نواحی غربی از مساحت تفکیک و قیمت زمین پایین‌تری برخوردار هستند را برای زندگی انتخاب می‌کنند؛ همین امر منجر به افزایش بعد خانوار علی‌رغم کاهش مساحت واحدهای مسکونی می‌شود.</p> <p>Urban Segregation is one the most important factors which has caused social and physical inequalities in cities. This phenomenon caused the high amounts of concentration of special groups in a certain place. The concentration of the poor or the rich can make them segregated from other parts of the city. Mashhad due to its high amount of migration is formed by different groups from different socioeconomic base. These groups due to their characteristics choose some especial places for living. Housing units can significantly help to identify the spatial pattern of city with regarding the fact that these places are a physical view of households&#39; socioeconomic characteristics. Therefore this paper is going to study the occurrence of urban segregation phenomenon and its spatial patterns with the use of residential features and also identifying the most effective factor in occurrence of this phenomenon in Mashhad. For this purpose six residential variables like the size of family, the area of houses, the number of rooms in a house, the quality of houses and the ownership states of the house which are extracted from census of population and housing 1385, are studied in order to evaluate the segregation of various social groups in Mashhad. The research method is descriptive-analytical approach and for analyzing the data tow-group, multi-group, standard deviational ellipse and Arc Gis software are used. The results suggest that segregation has occurred between the eastern and western parts of Mashhad and the quality of Mashhad&#39;s houses in comparison with the other variables, has the higher multi-group segregation index and heterogeneous. Moreover, it is suggested that with increasing the area of houses and their rooms, the family size has decreased because disadvantage groups are not able to live in affluent parts of the city so since they want to have bigger areas with less price so they choose to live in eastern areas because these areas in comparison with western areas have smaller divided and cheaper lands. These things together cause this significant distinction between western and eastern parts of Mashhad that is a sign of segregation.</p> جدایی گزینی, عوامل اقتصادی – اجتماعی, واحدهای مسکونی, کیفیت مسکن, مشهد segregation, socioeconomic factor, residential units, residential quality, Mashhad 33 51 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1411-1&slc_lang=fa&sid=1 mohammad Ghazaie محمد قضایی mohammad.ghazaie@yahoo.com 100319475328460012204 100319475328460012204 Yes the young counselor of Mashhad Municipality دانشگاه تربیت مدرس Abdolreza Pakshir عبدارضا پاکشیر apakshir@shirazu.ac.ir 100319475328460012205 100319475328460012205 No Shiraz University دانشگاه شیراز Sahand Lotfi سهند لطفی , slotfi@shirazu.ac.ir 100319475328460012206 100319475328460012206 No Shiraz University دانشگاه شیراز َََAli Soltani علی سلطانی Soltani@shirazu.ac.ir 100319475328460012207 100319475328460012207 No Shiraz University دانشگاه شیراز Ali Goli علی گلی Goli@shirazu.ac.ir 100319475328460012208 100319475328460012208 No Shiraz University دانشگاه شیراز