fa تحلیل روند وقوع توفان‌های رعد و برقی در نیمه غربی ایران با کاربرد آزمون‌های ناپارامتری تخصصي Special پژوهشي Research در تحقیق جاری، به‌منظور شناسایی تغییرات زمانی- مکانی وقوع رعد و برق در نیمه غربی کشور، مشاهدات 17 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک که دارای طولانی‌ترین دوره آماری بودند، مورد تحلیل قرار گرفت. ابتدا، با هدف بررسی شرایط کلی پدیده رعد و برق در منطقه مورد مطالعه، نقشه میانگین روزهای همراه با رعد و برق ترسیم گردید. سپس، بر اساس روش‌های آماری، روند وقوع این پدیده مهم اقلیمی در طول زمان مورد بررسی قرار گرفت. سپس، دو روش آماری معروف ناپارامتری من– کندال و Sen’s Estimator (تحت عنوان «شاخص سن») با هدف تحلیل و آشکارسازی وجود روند در سری‌های زمانی اعمال گردید. نتایج حاصله نشان داد که با توجه به گسسته‌بودن مشاهدات جمع‌آوری شده، روش‌های آماری من-کندال و شاخص سن کارایی مناسبی برای تحلیل روند پدیده رعد و برق دارند. از این طریق، مشخص شد که نیمه غربی ایران در طول دوره آماری مورد مطالعه، از لحاظ تعداد وقوع روزهای همراه با رعد و برق منطقه همگنی نبوده و مشاهدات در مقیاس سالانه از شمال به سمت جنوب کاهش می‌یابد. برای نمادسازی چنین تغییراتی، نقشه‌های توزیع مکانی روند روزهای رعد و برقی در مقیاس فصلی و سالانه، در محیط نرم‌افزار ArcGIS، مدلسازی و نمایش داده شد. مدل‌های نهایی بیانگر این واقعیت هستند که مشاهدات اخذ شده از اکثر ایستگاه‌های مورد مطالعه در مقیاس‌های فصلی و حتی سالانه دارای روند افزایشی هستند In the current study, thunderstorm occurrence data taking from 17 synoptic stations with the longest periods (from 1956 to 2005) have been analyzed to identify the associated spatial and temporal changes in the western part of Iran. First, to provide an initial statement of thunderstorm conditions in the study area, average days with thunderstorm have been mapped using ArcGIS software. Then, thunderstorm trends were established using statistical methods, by applying two of well-known non-parametric Mann-Kendall and Sen's Estimator methods. Both estimators demonstrate excellent performance in the modeling of thunderstorm occurrence over time, regarding the discrete climatic data. Some spatial distributions of thundery days with significant trend were mapped in a ArcGIS setting on the subject of seasonal and annual time series. Final models determine that the number of days with thunderstorm is not homogeneous in some parts of the study area, since the thundery days decrease from the north to the south, showing an increasing trend in seasonal and annual scales consistently in the yearly extent تحلیل روند پدیده رعد و برق, نیمه غربی ایران, آزمون من-کندال و شاخص سن Thunderstorm Occurrence, Trend Analysis, West of Iran, Mann- Kendall, Sen’s Estimator Tests. 111 126 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-361-3&slc_lang=fa&sid=1 علی اکبر رسولی 10031947532846003028 10031947532846003028 Yes دانشگاه تبریز خدیجه جوان 10031947532846003029 10031947532846003029 No دانشگاه تبریز