fa کاربست متریک های فضایی سیمای سرزمین و داده‌های سنجش از دور در تحلیل تغییرات فضایی-زمانی کاربری/پوشش اراضی شهری، مطالعه موردی: منطقه شهری اردبیل تخصصي Special پژوهشي Research در نواحی مختلف کشور ما تغییرات محیطی مشاهده ‌شده متاثر از رشد چشمگیر شهری و تغییرات احتمالی آن‌ها می-توانند بحث‌های پیش‌بینی‌نشده زیادی در پی داشته باشند. هدف این تحقیق، تهیه نقشه و تعیین طبیعت، گستره و نرخ تغییرات و در نهایت آنالیز تغییرات مکانی-زمانی کاربری/پوشش اراضی و قطعه‌قطعه شدگی سیمای سرزمین در منطقه شهری اردبیل است. برای انجام این تحقیق تصاویر چند زمانه ماهواره‌ای منطقه و نقشه‌های موضوعی مورد نیاز تهیه‌شده و نقشه‌های کاربری/پوشش اراضی برای سال‌های 1988، 1998 و 2007 از تصاویر ماهواره‌ای استخراج و تحلیل‌های کشف تغییرات به کار گرفته شدند. نتایج به دست آمده نشان داد که نرخ تغییر سالانه نواحی ساخت‌وساز شده شهری در منطقه مورد مطالعه 3/5+ درصد بوده و محاسبه متریک‌های فضایی مانند NP، LPI، MPS و PLAND نیز نشان داد که در طی زمان مورد مطالعه سه مرحله انتشار، به هم آمیختگی و افزایش مقیاس در سطوح ساخت‌وساز شده منطقه شهری اردبیل کاملاً مشهود است In various parts of our country observed environmental changes can have extensive unforeseen ramification. The objective of this research were to map and determine the nature, extent and rate of changes and to analyze the spatio-temporal land use/cover change patterns and fragmentation that has occurred in Ardebil Municipality. Multi-temporal satellite images (TM1988, ETM+ 1998 and IRS2007) and required thematic maps were acquired and land cover maps for 1988, 1998 and 2007 were generated and change detection analysis was performed. Distinct changes have occurred on the land use/cover. Built up areas increased from 2241.2 ha (10.59%) to 3310.9 ha (15.64%) from 1988-1998 and to 4504.5 ha (21.27%) in 2007. While non-built-up area (water bodies, irrigated and non-irrigated crops, pastures and bare soils) decreased from 89.4% to 84.36% and 87.73% respectively. The rate of change was +5.3% for built up areas. The spatial metric calculation e.g., number of patch (NP), large patch index (LPI), mean patch size (MPS) and percentage of landscape (PLAND) revealed a continued growth in the built up surface and Three stages (i.e. diffusion, coalescence and scale up) can be seen in built up areas in Ardebil municipality and Rapid urban growth was contiguous to the historical urban core with middle fragmentation. کاربری/پوشش اراضی, متریک‌های فضایی, سنجش از دور, GIS, اردبیل Land Use/Cover, Spatial Metrics, Remote Sensing, GIS, Ardebil. 179 196 http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1-53&slc_lang=fa&sid=1 محمدتقی معصومی taqi.masoumi@gmail.com 10031947532846003414 10031947532846003414 Yes دانش‌آموخته مقطع دکتری دانشگاه آزاد، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، تهران سیدرحیم مشیری 10031947532846003415 10031947532846003415 No استاد دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، تهران، ایران