[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 18، شماره 63 - ( 9-1397 ) ::
جلد 18 شماره 63 صفحات 225-248 برگشت به فهرست نسخه ها
بررسی نقش پارامترهای ژئومورفولوژی در پراکنش پوشش گیاهی با استفاده از تحلیل رگرسیونی فضایی (مطالعه موردی، حوضه‌های آبخیز ارسباران: ناپشته‌چای، ایلگینه‌چای و مردانقم‌چای)
مرتضی قراچورلو1، فریبا اسفندیاری 2، علی دلال اوغلی3
1- دانشجوی دکتری ژئومورفولوژی، دانشگاه محقق اردبیلی
2- گروه جغرافیای طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی (نویسنده مسئول).
3- گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهر.
چکیده:   (445 مشاهده)

جایگاه ویژه و حساس گیاهان در اکوسیستم­های کوهستانی و نقش تعدیلی آن­ها در بروز پدیده­های مخاطره­آمیز چون سیل، فرسایش و آلودگی منابع آب ما را بر آن می­دارد تا از شرایط و متغیرهای ژئومورفیک موثر بر پوشش گیاهی در حوضه­های آبخیز کوهستانی آگاهی یافته و در سایه این شناخت با حفظ پیوندها و درهمبافتگی­ها بتوانیم در راستای نگاهداشت و حمایت این پوشش زنده قدم برداریم. این پژوهش سعی در ارزیابی و تعیین کم و کیف روابط فضایی ژئومورفیک ـ پوشش گیاهی در حوضه­های آبخیز ارسباران (سه حوضه ناپشته­چای، ایلگینه­چای و مردانقم­چای) داشت. در این راستا با استفاده از تصویر ماهواره­ای لندست و مدل رقومی ارتفاع SRTM، 27 پارامتر ژئومورفومتری به عنوان متغیرهای مستقل و شاخص گیاهی NDVI  به عنوان متغیر وابسته استخراج گردید. پس از نرمال­سازی لایه­های رستری متغیرها در دامنه صفر تا یک، آزمون روابط رگرسیونی چندمتغیره فضایی بین متغیرهای ژئومورفیک و فراوانی پوشش گیاهی در محیط نرم­افزاری SAGA انجام شد. نتایج اولیه تحلیل­های رگرسیونی نشان داد که با وجود همبستگی­های پایین، بسیاری از پارامترهای ژئومورفولوژی از روابط رگرسیونی معنی­داری با­ پوشش گیاهی برخوردار بودند. در این بین 8 پارامتر عمق دره، شاخص موقعیت توپوگرافی، ارتفاع، شیب، موقعیت دامنه، شاخص جهت شیب، تحدب سطح زمین و انحناء عمومی نقش مهم­تری در توزیع فضایی پوشش گیاهی داشتند. نتایج نهایی تحلیل­های رگرسیونی که به ارائه مدل­های پیش­بین انجامید، حاکی از وجود بهترین مدل رگرسیونی در حوضه آبخیز مردانقم­چای با ضریب تعیین 32/0 و ضعیف­ترین مدل رگرسیونی در حوضه آبخیز ناپشته­چای با ضریب تعیین 11/0 بود. مطابقت میزان ناهمواری حوضه­های سه­گانه با توان پیش­بینی و کارایی مدل­های رگرسیونی آن­ها از نتایج برجسته این پژوهش بود که ضرورت توجه به پارامترهای ژئومورفومتری در تحلیل و مدل­سازی فضایی پوشش گیاهی در چشم­اندازهای کوهستانی ارسباران را آشکار ساخت.

واژه‌های کلیدی: رگرسیون فضایی، پوشش گیاهی، پارامترهای ژئومورفومتری، ارسباران
متن کامل [PDF 884 kb]   (144 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۳/۱۱ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۱/۱
فهرست منابع
1. Agren, A. M., Lidberg, W., Stromgren, M., Oglive, J., Arp, P. A., (2014), "Evaluating digital terrain indices for soil wetness mapping- a Swedish case study", Hydrology and Earth System Sciences, 11: 4103-4129. [DOI:10.5194/hessd-11-4103-2014]
3. Ahmadi, H., Javanshir, K., Ghnbarian, Gh. A, Habibian, A. H., (2002), "An investigation on ecological chracterestics of plant communities in relation to geomorphological units (Case study: Chenar Rahdar region of Fars province)", Iranian Gournal of Natural Resources, 55(1): 81-94. [In Persian].
4. Aparna, P., Nigee, K., Shimna, P., Drissia, T. K., (2015), "Quantitative analysis of geomorphology and flow pattern analysis of muvattupuzha river basin using geographic information system", Aquatic Procedia, 4: 609- 616. [DOI:10.1016/j.aqpro.2015.02.079]
6. Band, L.E., Hwang, T., Hales, T.C., Vose, J., Ford, C., (2012), "Ecosystem processes at the watershed scale: Mapping and modeling ecohydrological controls of landslides", Geomorphology, 137: 159-167. [DOI:10.1016/j.geomorph.2011.06.025]
8. Bagyaraj, M., Gurugnanam, B., (2011), "Significance of morphometry studies, soil characteristics, erosion phenomena and landform processes using remote sensing and gis for kodaikanal hills, a global biodiversity hotpot in western ghats, dindigul district, tamil nadu, south india", Environmental and Earth Sciences, 3 (3): 221-233.
9. Bahrami, Sh., Shayesteh, K., Bahrami, S., (2014), "Evaluation of the effect of geomorphology in vegetation density in Noakoh Anticline", Arid Regions of Geographical Studies, 4 (14): 83-101. [In Persian].
10. Cadol, D., Wine, M. L., (2017), "Geomorphology as a first order control on the connectivity of riparian ecohydrology", Geomorphology, 227: 154-170. [DOI:10.1016/j.geomorph.2016.06.022]
12. Churchill, R. R., (1982), "Aspect-induced differences in hillslope processes", Earth Surface Processes and Landforms, 7: 171-182. [DOI:10.1002/esp.3290070209]
14. Da Silva, G. M., Silva, L. L., (2008), "Evaluation of the relationship between maize yield spatial and temporal variability and different topographic attributes", Biosystems Engineering, 101 (2): 183-190. [DOI:10.1016/j.biosystemseng.2008.07.003]
16. Deng, T., Chen, X., Chuvieco, E., Warner, T., Wilson, J. P., (2007), "Multi-scale linkages between topographic attributes and vegetation indices in a mountainous landscape", Remote Sensing of Environment, 111: 122-134. [DOI:10.1016/j.rse.2007.03.016]
18. Farajzadeh, M., (2007), "Climatology Techniques", Tehran, Samt, 287p.
19. Ghorbanli, M., Hosseinpour Sabet, Z., Rezaei, M. A., (2014), "Study the flora and the effect of topographic factors on vegetation variations in Jahannama protected area (Aliabad Ranelands)", Vegetation and Ecosystem, 10 (40): 23-33. [In Persian].
20. Gruber, S., Peckham, S., (2009), "Land-surface parameters and objects in hydrology", In: Heng1, T., Reuter, H., (Eds.), Geomorphometry,171-194.
21. Hickey, R., (2000), "Slope angle and slope length solutions for GIS", Cartography, 29 (1): 1 - 8. [DOI:10.1080/00690805.2000.9714334]
23. Hoersch, B., Braun, G., Schmidt, U., (2002), "Relation between landform and vegetation in alpine regions of Wallis, Switzerland", A multiscale remote sensing and GIS approach. Computers, Environment and Urban Systems, 26: 113-139. [DOI:10.1016/S0198-9715(01)00039-4]
25. Hosseini, S. M., Shafei, H., Ekhtesassi, M. R., Mohtasham Nia, S., (2013), "Drought effects on vegetation degradation of Sistan", Iranian Journal of Range and Desert Reseach, 20 (2): 227-239. [In Persian].
26. Iverson, L. R., Dale, M. E., Scott, C. T., and Prasad, A., (1997), "A GIS-derived integrated moisture index to predict forest composition and productivity of Ohio forests (U.S.A)", Landscape Ecology, 12: 331-348. [DOI:10.1023/A:1007989813501]
28. Jafari, R., (2007), "Arid land condition assessment and monitoring using multispectral and hyperspectral imagery", Ph.d Thesis in Soil and Land Systems, School of Earth and Environmental Sciences, University of Adelaide, Australia, 141p.
29. Jenness, J., (2006), "Topographic position index (tpi_jen.avx) extension for ArcView 3.x, v. 1.2. Jenness enterprises". ]on line[: http://www.jennessent.com/arcview/tpi.htm.
30. Jenness, J., (2012), "DEM surface tools, Jenness enterprises", ]on line[: http://www. jennessent.com/arcgis/surface_area.htm.
31. Khafaghi, O., Omar, K., (2012), "Geographical attributes analysis for Egyptian hypericum sinaicum", Universal Journal of Environmental Research and Technology, 2 (6): 500-514.
32. Kerr, J. T., Ostrovsky, M., (2003), "From space to species ecological applications for remote sensing", TRENDS in Ecology and Evolution, 18 (6): 299-305. [DOI:10.1016/S0169-5347(03)00071-5]
34. Koppad, A. G., Tikhile, P., (2013), "Influence of topography on spatial distribution of vegetation in Uttara Kannada district", International Journal of Environmental Biology, 3 (3): 96-99.
35. Ma, J., Lin, G., Chen, J., Yang, L., (2010), "An improved topographic wetness index considering topographic position", 18th International Conference on Geoinformatics, 18-20 June 2010, Beijing, pp. 1-4. DOI: 10.1109/GEOINFORMATICS.2010.5567607. [DOI:10.1109/GEOINFORMATICS.2010.5567607]
37. Madanian, M. A., Sefianian, A., (2012), "Study the monitoring of vegetation cover using vegetation indicies (Case study: Flavarjan)", 2th Conference on Planing and Managment of Environment, 15-16 May 2012, Tehran, Tehran University. [In Persian].
38. Mirzaeizadeh, V., Niknejad, M., (2013), "Identifying the effective factors on reducing the forest cover using landsat images (Case study: Bivareh forest– Malekshahi county)", Conservation and Utilization of Natural Resources, 1 (2): 91-108. [In Persian].
39. Mohammadyari, F., Pourkhabbaz, H. R., Tavakoli, M., Aghdar, H., (2015), "Preparation of vegetation map and monitoring of it using remote sensing techniques and geographic information system (Case study: Behbahan district)", Scientific Research Quarterly of Geographical Data, 23 (92): 23-34. [In Persian].
40. Mokarram, M., Sathyamoorthy, D., (2016), "Relationship between landform classification and vegetation (case study: southwest of Fars province, Iran)", Geosciences, 8: 302-309.
41. Moor, I. D., Grayson, R. B., Ladson, A. R., (1991), "Digital terrain modelling: a review of hydrological, geomorphological, and biological applications", Hydrological Processes, 5: 3-30. [DOI:10.1002/hyp.3360050103]
43. Naqinezhad, A., Seyyed Akhlaghi, S. A., Mehrvarz, S., (2015), "Relationships between vegetation and ecological variablesin Palangan habitat, Aghdagh protected area of Ardabil province", Iranian Journal of Applied Ecology, 4 (13): 33-49. [In Persian]. [DOI:10.18869/acadpub.ijae.4.13.33]
45. Olaya, V., (2004), "A gentle introduction to SAGA GIS", Free downloadable from: http://geosun1.uni-geog.gwdg.de/saga/html/index.php.
46. Olaya, V., (2009), "Basic land-surface parameters", In Hengl, T., Reuter, H., (Eds.), Geomorphometry, 59: 141-169.
47. Purevdorj, T. S., Tateishi, R., Ishiyama, T., Honda, Y., (1998), "Relationships between percent vegetation cover and vegetation indices", International Journal of Remote Sensing, 19 (18): 3519-3535. [DOI:10.1080/014311698213795]
49. Omidvar, K., Narangifard, M., Abbasi, H., (2015), "Detecting the changes of land uses and vegetation cover using remote sensing in Yasooj city", Geography and Territorial Spatial Arrangement, 5 (16): 111-126. [In Persian].
50. Rodriguez-moreno, V. M., Bullock, S. H., (2014), "Vegetation response to hydrologic and geomorphic factors in an arid region of the Baja California Peninsula", Environ Monit Assess, 186: 1009-1021. [DOI:10.1007/s10661-013-3435-5]
52. Solaimani, K., Shokrian, F., Tamartash, R., Banihashemi, M., (2011), "Performance analysis of ETM data for detremination of most optimum vegetation indicies (Case study: Vazrood watershed)", Iranian Remote Sensing and GIS, 2 (4): 71-82. [In Persian].
53. Sothee, F. M., (2010), "Ecological land classification and soil moisture modelling in the boreal forest using lidar remote sensing", M.sc. Thesis in Geography, Queen's University Kingston, Ontario, Canada. 209p.
54. Spadavecchia, L., Williams, M., Bell, R., Stoy, P. C., Huntley, B., VanWijk, M. T., (2008), Topographic controls on the leaf area index and plant functional type of a tundra ecosystem. Ecology, 96: 1238-1251. [DOI:10.1111/j.1365-2745.2008.01424.x]
56. Taghipour, A., Rastgar, S., (2010), "Role of physiography on vegetation cover using GIS (Case of Hezarjarib's Rangelands, Mazandaran province)", Rageland, 4 (2): 168-177. [In Persian].
57. Temimi, M., Leconte, R., Chaouch, N., Sukumal, P., Khanbilvardi, R., Brissette, F., (2010). A combination of remote sensing data and topographic attributes for the spatial and temporal monitoring of soil wetness, Hydrology, 388: 28-40. [DOI:10.1016/j.jhydrol.2010.04.021]
59. Valizadeh Kamran, Kh., Moradzadeh, N., (2004), "Study the vegetation indivies using Landsat satellite information, TM sensor", Geographic Space, 12: 115-140. [In Persian].
60. Vaughan, I. P., Diamond, M., Gurnell, A. M., Hall, K. A., Jenkins, A., Milner, N., Naylor, L.A., Sear, D. A., Woodward, G., Ormerod, S. J., (2009)," Integrating ecology with hydromorphology: a priority for river science and management", Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, 19: 113-125. [DOI:10.1002/aqc.895]
62. Vilwock, J. L., Kabrick, J. M., Mcnab, W.H., Dey, D. C., (2010), "Landform and terrain shape indices are related to oak site index in the Missouri Ozarks", In: Fei, S., Lhotka, J. M., Stringer, J. W., Gottschalk, K. W., Miller, G. W., (Eds.), "Proceedings of the 17th central hardwood forest conference", 2010 April 5-7; Lexington, KY; Gen. Tech. Rep. NRS-P-78. Newtown Square, PA: U.S. Department of Agriculture, Forest Service, Northern Research Station: 197-207.
63. Wang, Y., Hou, X., Wang, M., Wu, L., Ying, L., Feng, Y., (2012), "Topographic controls on vegetation index in a hilly landscape: a case study in the Jiaodong Peninsula, eastern China", Environmental Earth Sciences, 70 (2): 625-634. [DOI:10.1007/s12665-012-2146-5]
65. Wilson, J. P., Gallant, J. C., (2000), "Terrain Analysis: Principles and Applications", New York, John Wiley and Sons. 479 p.
66. Zaremehrjardi, M., Ghodousi, J., Noruozi, A., Lotfollazadeh, D., (2007), "Analysis of the relationship between geopedologic characteristics with vegetation in Dagh-Finou catchment of Bandar Abbas", Pajouhesh & Sazandegi, 76: 144-150. [In Persian].
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA code


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

Study the role of geomorphologic parameters in distribution of vegetation cover using spatial regression analysis (case study, Arsbaran catchments: naposhtehcay, ilghinehcay and mardanqumcay). جغرافیایی. 2018; 18 (63) :225-248
URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-2928-fa.html

قراچورلو مرتضی، اسفندیاری فریبا، دلال اوغلی علی. بررسی نقش پارامترهای ژئومورفولوژی در پراکنش پوشش گیاهی با استفاده از تحلیل رگرسیونی فضایی (مطالعه موردی، حوضه‌های آبخیز ارسباران: ناپشته‌چای، ایلگینه‌چای و مردانقم‌چای). فضای جغرافیایی. 1397; 18 (63) :225-248

URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-2928-fa.html



دوره 18، شماره 63 - ( 9-1397 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فضای جغرافیایی Geographic Space
Persian site map - English site map - Created in 0.19 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3862