[صفحه اصلی ]   [Archive] [ English ]  
:: صفحه اصلي :: درباره نشريه :: آخرين شماره :: تمام شماره‌ها :: جستجو :: ثبت نام :: ارسال مقاله :: تماس با ما ::
:: دوره 19، شماره 66 - ( 6-1398 ) ::
جلد 19 شماره 66 صفحات 139-163 برگشت به فهرست نسخه ها
ارزیابی تاثیر مورفومتری شبکه زهکشی بر نرخ رسوب و فرسایش حوضه‌های آبریز (نمونه موردی: 15 حوضه در شمال شرق ایران)
شهرام بهرامی1، محمدعلی زنگنه اسدی2، ابراهیم تقوی مقدم3
1- گروه ژئومورفولوژی دانشکده علوم زمین دانشگاه شهید بهشتی تهران. (نویسنده مسئول).
2- گروه ژئومورفولوژی دانشکده جغرافیا و علوم محیطی دانشگاه حکیم سبزواری
3- دانش‌آموخته دکتری ژئومورفولوژی دانشکده جغرافیا و علوم محیطی دانشگاه حکیم سبزواری
چکیده:   (163 مشاهده)

آگاهی از نرخ رسوب و فرسایش در حوضه­های آبریز و عوامل موثر در آن از مهمترین دغدغه ها و چالش های فراروی متخصصان علوم زمین بویژه ژئومورفولوژیست هاست. پارامتر های مورفومتری شبکه زهکشی نقش بسیار تعیین کننده‌ای در نرخ رسوب حوضه ها دارد. در این تحقیق به منظور ارزیابی همبستگی شاخص‌های مورفومتری شبکه زهکشی در نرخ رسوب سالانه،  از مدل رقومی ارتفاعی(DEM)، نقشههای توپوگرافی رقومی، نقشه های زمین­شناسی و آمار و اطلاعات دبی و رسوب 15حوضه آبریز در شمال شرق کشور استفاده شد. و شاخص­های ژئومورفومتری مانند: تراکم زهکشی(Dd)، فرکانس زهکشی(FD)، بافت زهکشی (T)، تراکم گسل (Df) طول آبراهه‌ها(BL)، نسبت انشعابات(Rb)، تعداد ناهنجاری سلسله مراتبی(Ha)، شاخص ناهنجاری سلسله مراتبی(∆a)، تراکم ناهنجاری سلسله مراتبی(Ga)، زمان تمرکز(Tc) و واحد­های حساس به فرسایش(E) برای هر یک از حوضهها در محیط نرم‌افزار Arc GIS 10.5محاسبه شد. با استفاده از روش سیکاسی و همکاران1987نرخ رسوب سالانه هر یک حوضه­ها برآورد شد. جهت اعتبار سنجی مدل از داده های رسوب سازمان آب منطقه­ای استفاده و نرخ سالانه رسوب حوضه­ها با منحنی سنجه رسوب بدست آمد. سپس با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون در محیط نرم افزارSPSS 17 ، ارتباط شاخص­های ذکر شده با نرخ رسوب سالانه بر حسب ton/km2 محاسبه شد. طبق بررسی­های انجام شده: شاخص­های Tc،  A ،  E ،  Ha ، BL،∆a   به ترتیب با 274/0، 226/0، 118/0، 117/0 و 107/0 همبستگی ناچیزی با نرخ رسوب سالانه دارند و در سایر پارامترها نیز هیچگونه ارتباط معناداری وجود ندارد.  نتایج تحقیق نشان می­دهد روش سیکاسی و همکاران1987روش مناسبی برای برآورد نرخ رسوب سالانه در حوضه­های تحقیق نیست و عوامل دیگری مانند نرخ بارش سالانه، شدت بارش، وضعیت خاک و کاربری اراضی در نرخ رسوب سالیانه این حوضه­ها تاثیر بیشتری دارند که حتما باید لحاظ شود. 

واژه‌های کلیدی: حوضه آبریز، رسوب معلق سالانه، مورفومتری، همبستگی
متن کامل [PDF 1395 kb]   (52 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۵/۷ | پذیرش: ۱۳۹۶/۱۱/۸
فهرست منابع
1. Ahmadi, H., Jafari, M., Golkarian, A., Abrisham, E., Laflen, J., (2007), "Estimating water erosion and sediment using WEPP model (Case study of Bar-Erieh watershed, Neyshabur)", Pajouhesh & Sazandegi, 75: 161-172. [In Persian].
2. Aksoy, A., Kavvas, M., (2005),"A review of hillslope and watershed scale erosion and sediment transport models", Catena, 64: 247-271. [DOI:10.1016/j.catena.2005.08.008]
3. Alaei Taleghani, M., (2009), "Geomorphology of Iran", Tehran: Ghomes publication. [In Persian].
4. Alexander, GN., (1972), "Effect of catchment area on flood magnitude", Journal of Hydrology, 16 (3): 225-240. [DOI:10.1016/0022-1694(72)90054-6]
5. Alizadeh, A., (2013), "The principles of applied hydrology", 36th Edition, Imam Reza publication: Mashhad. [In Persian].
6. Avena, G. C., Giuliano, G., Lupia Palmieri, E., (1967), "Sulla valutazione quantitativa della gerarchizzazione ed evoluzione dei reticoli fluviali", Bollettino della Societa Geologica Italiana, 86: 81-796.
7. Bahrami, Sh., (2013), "Analyzing the drainage system anomaly of Zagros basins: Implications for active tectonics", Tectonophysics, 608: 914-928. [DOI:10.1016/j.tecto.2013.07.026]
8. Bahrami, Sh., Abkari, E., Motamedi¬ Rad, M., (2015), "Geometry analysis of drainage basins by means of tectonic geomorphology indicators (Case study: Sadkharv, Kalateh-Sadat, Farub-Ruman and Gelian catchments), Journal of geographical space, 14 (48): 199-222. [In Persian].
9. Baroni, C., Noti, V., Ciccacci, S., Righini, G., Salvatore, M. C., (2005), "Fluvial origin of the valley system in northern Victoria Land (Antarctica) from quantitative geomorphic analysis", GSA Bulletin, 117: 212-228 [DOI:10.1130/B25529.1]
10. Bomeri, M., Nahtanifar, A. B., Radfar, Sh., Mahdavi, A., (2011), "Identification of flood plains and physiographic and quantitative features of diving basin using GIS and remote sensing, Geography And Development Iranian Journal, 9 (22): 129-14. [In Persian].
11. Chorley, R. J., (1969), "The drainage basin as the fundamental geomorphic unit', a synthesis of hydrology, geomorphology and socio-economic geography", Methue Methuen, 26: 77-9
12. Ciccacci, S., Fredi. P., Palmieri, E. L., Pugliese, F., (1986), "Indirect evalution of erosion entity in drainage basins through geomorphic, climatic and hydrological parameters".Gardiner, V. (Ed.), International Geomorphology Part II. John Wiley & Sons Ltd, Chichester, pp 33-48
13. Darabi, H., Solaimani, K., Shahedi, K., Miryaghubzadeh4, M., (2013)," Sub-watersheds classification based on morphometric parameters using cluster analysis in Pol-Doab Shazand watersh", Water and Soil Science, 22 (4): 199-211. [In Persian].
14. DiBiase, R. A., Kelin, X.,Whipple, A., Arjun, M., Heimsath, A., William, B., Ouimet, B., (2010)," Landscape form and millennial erosion rates in the San Gabriel Mountains, CAEarth and Planetary Science Letters, 289: 134-144. [DOI:10.1016/j.epsl.2009.10.036]
15. Fathizad, H., Karimi, A., Tavakoli, M., (2016)," Role of sensitivity of erosion the geological formations at erosion rate and sediment yield (Case study: Sub-basins of Doviraj river, Ilam province)", Journal of Watershed Management Research, 7 (13): 208-193. [In Persian]. [DOI:10.18869/acadpub.jwmr.7.13.208]
16. Goudie, A., (2004), "Encyclopedia of geomorphology," vol 2, Internatinal association of Geomorphology: London.
17. Guarnieri, P., Pirrotta, C., (2008), "The response of drainage basins to the late quaternary tectonics in the Sicilian side of the Messina Strait (NE Sicily)", Geomorphology, 95: 260-273. [DOI:10.1016/j.geomorph.2007.06.013]
18. Gupta, V., Waymire, E., Wang, C., (1980)," A representation of an instantaneous unit hydrograph from geo- morphology", Journal of Water Resource, 16: 855-862. [DOI:10.1029/WR016i005p00855]
19. Hakimkhani, Sh., Arab Khedri, M., (2006), "Regression analysis between suspended sediment and hydrogeomorphometric characteristics of Lake Urmia Basin", Agricultural Science Journal, 4 (17): 223-231. [In Persian].
20. Harlin, J. M., (1984), "Watershed morphometry and time to hydrograph peak", Journal of Hydrology, 67: 141-154. [DOI:10.1016/0022-1694(84)90238-5]
21. Horton, R. E., (1932), "Drainage basin characteristics", American Geophysical :union:: Washington, DC. [DOI:10.1029/TR013i001p00350]
22. Hosseinzadeh, S. R., Jahadi, T. M., (2010), "Assessing the quality and accuracy of drainage morphometric analyses of drainage networks extracted from digital elevation models: A case study on Robate Gharebil catchment in Northern Khorasan", Geography and Regional Development, 8 (14): 183 -212. [In Persian].
23. Hurtrez, J. E., Lucazeau, F., Lavé, J., Avouac, J. P., (1999), "Investigation of the relationships between basin morphology, tectonic uplift, and denudation from the study of an active fold belt in the Siwalik Hills, central Nepal", Journal of Geophysical Research, 104:12779-12796. [DOI:10.1029/1998JB900098]
24. Iran Water Resource Management Company (IWRMC), (2008), "Data base of Iran Water Resources KhorasanRazavi Province", Tehran. [In Persian].
25. IRIMO, (2017)," Meteorological organization country", Tehran. [In Persian].
26. Jokarsarhangi, E., AmirAhmadi, A., Nikzad, E., (2009), "Modeling the flood estimation of the northern sub-areas of Alborz mountains using quantitative geomorphology and morphometric properties and using the geographic information system", Journal of Geography and Planning. 14(29):162-141. [In Persian].
27. Keller, E. A., (1986)," Investigation of active tectonics: Use of surficial earth processes", Active tectonics, 136-147.
28. Leopold, L. B., Langbein, W. B., (1962), "The concept of entropy in landscap evolution", US Geological Survey Professional Paper, 1: 1-26. [DOI:10.3133/pp500A]
29. Leopold, L. B., Wolman, M. G., (1957), "River channel patterns: Braided, meandering and straight", US Gcological Survey Profcssional Papcr, 282: 39-85. [DOI:10.3133/pp282B]
30. Miller, J. P., (1958), "High mountain streams: Effects of geology on channel characteristics and bed material", New mexico: State Bureau of mines and minral resource.
31. Montgomery, D. R., Brandon, M.T., (2002), "Topographic controls on erosion rates in tectonically active mountain ranges", Earth Planet, Sci. Lett, 201:481-489. [DOI:10.1016/S0012-821X(02)00725-2]
32. Onagh, M., Nahtani, M., (2004), "Relationship between geomorphologic units and erosion and sediment production in Gorganrood Kashidar watershed", Journal of Agricultural Sciences and Natural Resources, 11 (1): 157-170. [In Persian].
33. Rangzan, K., Zarasvandi, A., Heydari, A., (2008), "Comparison of EPM and MPSIAC models in gis & rs for erosion and sediment yield assessment of the Pegah-Sorkh basin, Gotvand area, Khuzestan province, Iran", Physical Geography Research Quarterly, 40 (64): 123-136. [In Persian].
34. Restrepo, J. D., Kjerfve, B., Hermelin, M., (2006), "Factors controlling sediment yield in a major South American drainage basin: The Magdalena river, Colombia", Journal of Hydrology, 316 (1): 213-232. [DOI:10.1016/j.jhydrol.2005.05.002]
35. Schumm, SA., (1963), "Sinuosity of alluvial rivers on the great plains", Bulletin of the Geological Society of America, 74: 1089-1100. [DOI:10.1130/0016-7606(1963)74[1089:SOAROT]2.0.CO;2]
36. Kirpich, Z. P., (1940), "Time of concentration of small agricultural watersheds", Civil Engineering, 6: 362- 1940.
37. Seta, M. D., Monte, M. D., Fredi, P., Palmieri, E. L., (2007), "Direct and indirect evaluation of denudation rates in Central Italy", Catena 71:21-30. [DOI:10.1016/j.catena.2006.06.008]
38. Shabanian, E., Bellier, O., Siame, L., Abbassi, MR., Bourlès, D., Braucher, R., Farbod, Y., (2012), "The Binalud mountains: A key piece for the geodynamic puzzle of NE Iran, Tectonics, 31: 280-304. [DOI:10.1029/2012TC003183]
39. Shariajafari, M., Ghyomiyan, J., (2005), "Relationship and correlation study between sedimentation with slope failure and land drain in central Taleghan basin", Geosciences Researches Journal, 14 (55): 90-97. [In Persian].
40. Strahler, A. N., (1957), "Quantitative analysis of watershed geomorphology", Transactions American Geophysical :union:, 38 (6): 913-920. [DOI:10.1029/TR038i006p00913]
41. Strahler, A. N., (1964), "Quantitave geomorphology of drainage basins and channel networks", In: McGraw, H., (ed) , Handbook of Applied Hydrology, Book Company, New York, pp 222-242.
42. Suresh, M., Sudhakar, S., Tiwari, K. N., Chowdary, V. M., (2004), "Prioritization of watersheds mophometric parameters and assessment of surface water potential using remote Sensing", Journal of tl Indian Society of remote sensing, 3: 249-259 [DOI:10.1007/BF03030885]
43. Tuseta, J. D., Vericata, B., Batallaa, R., (2016), "Rainfall, runoff and sediment transport in a Mediterranean mountainous catchment", Journal of Science of The Total Environment, 540 (1): 114-132. [DOI:10.1016/j.scitotenv.2015.07.075]
44. Vanoni, V. A., (1975), "Sedimentation engineering", Manuals & Reports on Engineering Practice, American Society of Civil Engineers: New York, USA.
45. Walling, D. E., (2017), "Measuring sediment yield from river basins", In Soil erosion research methods", New York: Routledge.
46. Zhang, H.Y., Shi, Z. H., Fanga, N. F., Guoa, M. H., (2015), "Linking watershed geomorphic characteristics to sediment yield: Evidence from the loess plateau of China", Geomorphology, 234: 19-27. [DOI:10.1016/j.geomorph.2015.01.014]
ارسال پیام به نویسنده مسئول

ارسال نظر درباره این مقاله
نام کاربری یا پست الکترونیک شما:

CAPTCHA


XML   English Abstract   Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

bahrami S, taghavi moghadam E, zanganeh asadi M. Evaluation of the impact of drainage network morphomety of The rate of sediment suspended yield (Case study: 15 basins in the North East of Iran). جغرافیایی. 2019; 19 (66) :139-163
URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-2982-fa.html

بهرامی شهرام، زنگنه اسدی محمدعلی، تقوی مقدم ابراهیم. ارزیابی تاثیر مورفومتری شبکه زهکشی بر نرخ رسوب و فرسایش حوضه‌های آبریز (نمونه موردی: 15 حوضه در شمال شرق ایران). فضای جغرافیایی. 1398; 19 (66) :139-163

URL: http://geographical-space.iau-ahar.ac.ir/article-1-2982-fa.html



دوره 19، شماره 66 - ( 6-1398 ) برگشت به فهرست نسخه ها
فضای جغرافیایی Geographic Space
Persian site map - English site map - Created in 0.22 seconds with 32 queries by YEKTAWEB 3986